←نسخ حکم آتش بس
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
==[[نسخ]] [[حکم]] [[آتش بس]]== | ==[[نسخ]] [[حکم]] [[آتش بس]]== | ||
شماری از [[مفسّران]] گفتهاند: [[آیات]] ناظر به [[صلح]] و آتشبس، مربوط به زمانی است که مسلمانان در [[ضعف]] به سر میبردهاند؛ بنابراین، با آیاتی نظیر: | شماری از [[مفسّران]] گفتهاند: [[آیات]] ناظر به [[صلح]] و آتشبس، مربوط به زمانی است که مسلمانان در [[ضعف]] به سر میبردهاند؛ بنابراین، با آیاتی نظیر: {{متن قرآن|وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً}}<ref>« همگی با مشرکان جنگ کنید » سوره توبه، آیه ۳۶.</ref>، {{متن قرآن|فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ}}<ref>« مشرکان را هر جا یافتید بکشید » سوره توبه، آیه ۵.</ref> یا {{متن قرآن|وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ}}<ref>«و با آنان نبرد کنید تا آشوبی برجا نماند » سوره بقره، آیه ۱۹۳.</ref> و... نسخ شده است.<ref>جامعالبیان، مج ۴، ج ۵، ص ۲۷۲؛ الناسخ والمنسوخ، ابن متوّج، ص۹۶، الایضاح لناسخ القرآن، ص ۲۳۱ و ۲۳۲.</ref> برای توجیه نسخ آیات آتشبس، سه مرحله برای [[جهاد]] ذکر شده است: | ||
#اجازه دادن به مسلمانان برای جهاد با [[دشمنان]] {{متن قرآن|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل میشود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیدهاند و بیگمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref> | |||
#[[دعوت]] بهپذیرش صلحدرمقابل پیشنهاد صلحاز جانب [[مشرکان]] {{متن قرآن|وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ}}<ref>«و اگر به سازش گرایند، تو نیز بدان گرای و بر خداوند توکّل کن که او شنوای داناست» سوره انفال، آیه ۶۱.</ref> | |||
#دعوت به جهاد وجنگ همهجانبه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! با کافرانی که نزدیک شمایند جنگ کنید و باید در شما صلابت بیابند و بدانید که خداوند با پرهیزگاران است» سوره توبه، آیه ۱۲۳.</ref>.<ref>التمهید، ج ۲، ص ۲۹۷ و ۳۱۶.</ref> | |||
این مراحل، از وضعیّت مسلمانان و [[میزان]] برخورداری آنان از توان و ساز و برگ [[جنگی]] متأثّر بوده و از آنجا که در مرحله سوم و پایانی، به سبب [[توانمندی]]، به [[جهاد دعوت]] شدهاند، مراحل پیشین نسخ شده است. در مقابل، شماری از [[قرآن]] پژوهان معتقدند که آیات آتشبس، نسخ نشده است؛ زیرا اوّلاً آیه {{متن قرآن|فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ}}<ref>« مشرکان را هر جا یافتید بکشید » سوره توبه، آیه ۵.</ref> در [[سال نهم هجری]] نازل شد و [[پیامبراکرم]]{{صل}} پس از آن، با [[اهل]] [[نجران]] [[پیمان]] صلح و آتشبس برقرار کرد؛<ref>کنزالعرفان، ج ۱، ص ۳۸۰؛ التبیان، ج ۵، ص ۱۵۰.</ref> ثانیا همان مصلحتی که باعث شده مسلمانان در مرحله دوم از مراحل سهگانه جهاد، به پذیرش آتشبس در مقابل پیشنهاد دشمنان [[مأمور]] شوند، ممکن است در سایر زمانها برای [[مسلمانان]] پیش آید و پذیرش [[آتشبس]] به واقع [[مصلحت]] آنان را در پی داشته باشد؛ البتّه تشخیص این مصلحتِ نوآمد، برعهده [[امام]] و [[پیشوای مسلمانان]] است<ref>مسالک الافهام، ج ۲، ص ۳۴۵، کنزالعرفان، ج ۱، ص ۳۸۰؛ الکشّاف، ج ۱، ص ۲۳۵.</ref>.<ref>[[علی نصیری|نصیری، علی]]، [[ آتشبس - نصیری (مقاله)| مقاله «آتشبس»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۱.</ref> | |||
==پایبندی به [[آتش بس]]== | ==پایبندی به [[آتش بس]]== | ||