بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[انفاق در قرآن]] - [[انفاق در حدیث]] - [[انفاق در نهج البلاغه]] - [[انفاق در | : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[انفاق در قرآن]] - [[انفاق در حدیث]] - [[انفاق در نهج البلاغه]] - [[انفاق در فقه اسلامی]] - [[انفاق در سیره پیامبر خاتم]] - [[انفاق در معارف دعا و زیارات]] - [[انفاق در معارف و سیره سجادی]] - [[انفاق در معارف و سیره رضوی]] - [[انفاق در جامعهشناسی اسلامی]]</div> | ||
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> | ||
'''انفاق''' به معنای بخشیدن [[مال]] یا چیزی دیگر در راه خداست<ref>[[حسین احمدی|احمدی، حسین]]، [[سعید بندعلی|بندعلی، سعید]]؛ [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص۵۵۷ -۵۷۷.</ref>. در اصطلاح [[دینی]]، یعنی کمک [[مالی]] به محرومان و [[نیازمندان]]. انفاق یا [[واجب]] است، مثل پرداخت [[زکات]] [[واجب]] یا دادن خرجی [[همسر]] و [[خانواده]] از سوی [[پدر]]، یا [[مستحب]] است، مثل [[صدقه]] و کمک به [[نیازمندان]] و فقرای [[جامعه]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۵.</ref>. | '''انفاق''' به معنای بخشیدن [[مال]] یا چیزی دیگر در راه خداست<ref>[[حسین احمدی|احمدی، حسین]]، [[سعید بندعلی|بندعلی، سعید]]؛ [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴، ص۵۵۷ -۵۷۷.</ref>. در اصطلاح [[دینی]]، یعنی کمک [[مالی]] به محرومان و [[نیازمندان]]. انفاق یا [[واجب]] است، مثل پرداخت [[زکات]] [[واجب]] یا دادن خرجی [[همسر]] و [[خانواده]] از سوی [[پدر]]، یا [[مستحب]] است، مثل [[صدقه]] و کمک به [[نیازمندان]] و فقرای [[جامعه]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۵.</ref>. | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۳: | ||
==معناشناسی انفاق== | ==معناشناسی انفاق== | ||
===معنای لغوی=== | ===معنای لغوی=== | ||
این واژه از ریشه "ن ـ ف ـ ق" به معنای کم شدن، نابود شدن، هزینه کردن، مخفی کردن و پوشاندن است<ref>لسانالعرب، ج۱۴، ص۲۴۲؛ القاموس المحیط، ج ۲، ص ۱۲۲۷؛ مقاییس اللغه، ج ۵، ص ۴۵۴، «نفق».</ref> در کاربرد رایج [[قرآن کریم]] و متون [[دینی]]، انفاق اصطلاحاً به اعطای [[مال]] یا چیزی دیگر در [[راه خدا]] به [[فقیران]] و دیگر راههای مورد نیاز گفته میشود<ref>التعریفات، ج ۱، ص ۵۳؛ التوقیف، ج ۱، ص ۱۰۰؛ فرهنگ معارف اسلامی، ج ۱، ص ۳۲۳.</ref> به نوشته راغب<ref>مفردات، ص ۸۱۹، «نفق».</ref>انفاق از آن رو به بخشیدن [[مال]] اطلاق میشود که با [[بخشش]]، به ظاهر [[مال]] فنا و زوال مییابد. به نظر برخی واژهشناسان<ref>الفروق اللغویه، ص ۸۲ ـ ۸۳.</ref>انفاق با "اعطا" ازآن جهت متفاوت است که در انفاق همواره [[مالکیت]] شیء انفاق شده منتقل میشود؛ ولی در اعطا لزوماً چنین نیست، ازاینرو اسناد انفاق را به [[خداوند]] مجازی و آن را در [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَاء وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِّنْهُم مَّا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُواْ نَارًا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ}}<ref> و یهودیان گفتند که دست خداوند بسته است، دستشان بسته باد و بر آنچه گفتهاند لعنت بر ایشان باد بلکه دستهای او باز است و هرگونه بخواهد میبخشد و بیگمان آنچه به سوی تو از سوی پروردگارت فرو فرستاده شده است بر سرکشی و کفر بسیاری از آنان میافزاید؛ و میان آنان تا رستخیز دشمنی و کینهجویی افکندیم؛ هر بار که آتشی را برای جنگ بر افروختند خداوند آن را خاموش گردانید؛ و در زمین به تباهی میکوشند و خداوند تبهکاران را دوست نمیدارد؛ سوره مائده، آیه: ۶۴.</ref> به معنای رساندن [[رزق]] به [[بندگان]] دانستهاند<ref>تفسیر قرطبی، ج ۶، ص ۱۵۵.</ref>. | |||
انفاق در کتب لغت به دو معنا به کار رفته است: بریدن از چیزی و در معنای دیگر، [[چشمپوشی]] از چیزی<ref>ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۰، ص ۳۵۸.</ref><ref> [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۷.</ref>. | |||
[[جود]] و [[بخشش مال]] به دیگران، از صفات بسیار پسندیدهای است که در همه [[ادیان آسمانی]] و مکاتب [[اخلاقی]]، ستوده و از آن با [[تجلیل]] فراوان یاد شده است. این صفت [[نیکو]] نمایانگر [[حس]] همدردی با [[مستمندان]] و محرومان [[جامعه]] و [[احساس]] مسئولیتی است که شخص در مقابل [[خدا]] و [[مردم]] دارد<ref> [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۷.</ref>. | |||
[[بخشش]] و انفاق علاوه بر اینکه فضیلتی [[اخلاقی]] محسوب میشود، به پر کردن شکاف طبقاتی [[اجتماع]] ایجاد شده نیز کمک میکند<ref> [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۱۶۷.</ref>. | |||
===معنای اصطلاحی=== | ===معنای اصطلاحی=== | ||
==انفاق در قرآن== | ==انفاق در قرآن== | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۹: | ||
فخرالدین در مجمعالبحرین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفَاقِ}}<ref>«باز از ترس از دست رفتن دارایی تنگچشمی پیشه میکردید» سوره اسراء، آیه ۱۰۰.</ref>، فرموده: گفتهاند: یعنی {{عربی|خشیة الفقر و الفاقة}} (ترس از فقیر شدن و [[تنگدستی]]). انفق الرجل، در زمانی است که فقیر گردد و مالش از دست برود، و قوله: {{متن قرآن|وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}<ref>«و از آنچه به آنان روزی دادهایم میبخشند» سوره بقره، آیه ۳.</ref>؛ یعنی [[تزکیه]] میکنند و [[صدقه]] میدهند، و قوله: {{متن قرآن|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً}}<ref>«آنان که داراییهای خود را در شب و روز پنهان و آشکار میبخشند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>، از [[ابنعباس]] [[روایت]] شده که این [[آیه]] درباره [[علی]]{{ع}} نازل گردیده است؛ او را چهار [[درهم]] بود که درهمی را در شب، و درهمی را در [[روز]]، و درهمی را نهانی، و درهمی را آشکارا صدقه داد، و قوله: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ}}<ref>«چون منافقان نزد تو میآیند» سوره منافقون، آیه ۱.</ref>، جمع [[منافق]] است و منافق کسی میباشد که [[کفر]] خود را مخفی کند، و در [[حدیث]] آمده است که منافق کسی است که [[تظاهر]] به [[ایمان]] و به [[اسلام]] نماید<ref>مجمع البحرین، ص۴۱۱.</ref>. | فخرالدین در مجمعالبحرین فی قوله تعالی: {{متن قرآن|إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفَاقِ}}<ref>«باز از ترس از دست رفتن دارایی تنگچشمی پیشه میکردید» سوره اسراء، آیه ۱۰۰.</ref>، فرموده: گفتهاند: یعنی {{عربی|خشیة الفقر و الفاقة}} (ترس از فقیر شدن و [[تنگدستی]]). انفق الرجل، در زمانی است که فقیر گردد و مالش از دست برود، و قوله: {{متن قرآن|وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ}}<ref>«و از آنچه به آنان روزی دادهایم میبخشند» سوره بقره، آیه ۳.</ref>؛ یعنی [[تزکیه]] میکنند و [[صدقه]] میدهند، و قوله: {{متن قرآن|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً}}<ref>«آنان که داراییهای خود را در شب و روز پنهان و آشکار میبخشند» سوره بقره، آیه ۲۷۴.</ref>، از [[ابنعباس]] [[روایت]] شده که این [[آیه]] درباره [[علی]]{{ع}} نازل گردیده است؛ او را چهار [[درهم]] بود که درهمی را در شب، و درهمی را در [[روز]]، و درهمی را نهانی، و درهمی را آشکارا صدقه داد، و قوله: {{متن قرآن|إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ}}<ref>«چون منافقان نزد تو میآیند» سوره منافقون، آیه ۱.</ref>، جمع [[منافق]] است و منافق کسی میباشد که [[کفر]] خود را مخفی کند، و در [[حدیث]] آمده است که منافق کسی است که [[تظاهر]] به [[ایمان]] و به [[اسلام]] نماید<ref>مجمع البحرین، ص۴۱۱.</ref>. | ||
در [[فرهنگ]] لغات آمده: انفاق، [[خرج]] کردن و دادن [[مال]]، [[درویش]] شدن، خرج کردن بر کسی و [[نفقه]] دادن به او، و رایج شدن بازار کالا<ref>ملخص المنجد و منتهی الارب، ص۱۷۵.</ref>. | در [[فرهنگ]] لغات آمده: انفاق، [[خرج]] کردن و دادن [[مال]]، [[درویش]] شدن، خرج کردن بر کسی و [[نفقه]] دادن به او، و رایج شدن بازار کالا<ref>ملخص المنجد و منتهی الارب، ص۱۷۵.</ref>. | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۸: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{ | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | # [[پرونده:000055.jpg|22px]] [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | ||
# [[پرونده:000056.jpg|22px]] [[حسین احمدی|احمدی، حسین]]، [[سعید بندعلی|بندعلی، سعید]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | # [[پرونده:000056.jpg|22px]] [[حسین احمدی|احمدی، حسین]]، [[سعید بندعلی|بندعلی، سعید]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم''']] | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۵: | ||
# [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | # [[پرونده:1100662.jpg|22px]] [[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|'''فرهنگ مطهر''']] | ||
# [[پرونده:1100560.jpg|22px]] [[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] | # [[پرونده:1100560.jpg|22px]] [[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ قرآن''']] | ||
{{پایان | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
{{فضایل اخلاقی}} | |||
[[رده:مدخل]] | [[رده:مدخل]] | ||