رجعت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۵۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۱
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۸: خط ۸:
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
==معناشناسی==
[[رجعت]] از ریشه «ر ـ ج ـ ع» در لغت به معناى بازگشت است <ref>الصحاح، ج ۳، ص۱۲۱۶؛ المصباح، ج ۱، ص۲۲۰؛ مجمع البحرين، ج ۲، ص۱۵۰، «رجع».</ref> و در اصطلاح کلامى [[شیعه]]، زنده شدن و بازگشت گروهى از [[مؤمنان]] و [[کافران]] به [[دنیا]]، پس از [[قیام]] جهانى مهدى [[موعود]] و پیش از برپایى [[قیامت]] است. <ref>اوائل المقالات، ص۷۷ ـ ۷۸؛ رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۵؛ بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۸. </ref>[[رجعت]] از [[اشراط الساعه]] (نشانه‌هاى قیامت) و حوادث اجتماعى [[آخرالزمان]] است؛ گرچه با موضوع [[ظهور]] مهدى و قیامت پیوند زمانى دارد، خود پدیده‌اى جداست. <ref>الالهيات، ج ۴، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰. </ref> از آنجا که در رجعت، دسته‌اى از [[مردگان]] برانگیخته مى‌شوند و به دنیا بازمى‌گردند، از آن به «[[قیامت صغرا]]» نیز تعبیر کرده‌اند، چنان که از [[رستاخیز]] همه [[انسان‌ها]] به «قیامت کبرا».<ref>رجعت از ديدگاه عقل، ص۱۴. </ref> معنا کردن رجعت به بازگشت [[حضرت مهدى]] پس از [[غیبت]]،<ref>لغت نامه، ج ۸، ص۱۱۹۳۴، «رجعت».</ref> صحیح نیست؛ زیرا همه فرقه‌هاى اسلامى که ظهور آن [[حضرت]] را پذیرفته‌اند، چه [[معتقد]] به ولادت آن حضرت باشند و یا ولادت را در [[آینده]] بدانند، او را مرده نمى‌دانند تا ظهورش رجعت به شمار آید.
[[رجعت]] از ریشه «ر ـ ج ـ ع» در لغت به معناى بازگشت است<ref>الصحاح، ج ۳، ص۱۲۱۶؛ المصباح، ج ۱، ص۲۲۰؛ مجمع البحرين، ج ۲، ص۱۵۰، «رجع».</ref> و در اصطلاح کلامى [[شیعه]]، زنده شدن و بازگشت گروهى از [[مؤمنان]] و [[کافران]] به [[دنیا]]، پس از [[قیام]] جهانى مهدى [[موعود]] و پیش از برپایى [[قیامت]] است. <ref>اوائل المقالات، ص۷۷ ـ ۷۸؛ رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۵؛ بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۸. </ref>[[رجعت]] از [[اشراط الساعه]] (نشانه‌هاى قیامت) و حوادث اجتماعى [[آخرالزمان]] است؛ گرچه با موضوع [[ظهور]] مهدى و قیامت پیوند زمانى دارد، خود پدیده‌اى جداست. <ref>الالهيات، ج ۴، ص۲۸۹ ـ ۲۹۰. </ref> از آنجا که در رجعت، دسته‌اى از [[مردگان]] برانگیخته مى‌شوند و به دنیا بازمى‌گردند، از آن به «[[قیامت صغرا]]» نیز تعبیر کرده‌اند، چنان که از [[رستاخیز]] همه [[انسان‌ها]] به «قیامت کبرا».<ref>رجعت از ديدگاه عقل، ص۱۴. </ref> معنا کردن رجعت به بازگشت [[حضرت مهدى]] پس از [[غیبت]]،<ref>لغت نامه، ج ۸، ص۱۱۹۳۴، «رجعت».</ref> صحیح نیست؛ زیرا همه فرقه‌هاى اسلامى که ظهور آن [[حضرت]] را پذیرفته‌اند، چه [[معتقد]] به ولادت آن حضرت باشند و یا ولادت را در [[آینده]] بدانند، او را مرده نمى‌دانند تا ظهورش رجعت به شمار آید.


[[اعتقاد به رجعت]] از اختصاصات [[مذهب تشیع]] و از دیدگاه [[شیعیان]] اصل رجعت، قطعى و انکارناپذیر است،<ref>الايقاظ، ص۶۳ ـ ۶۸. </ref> گرچه جزئیات آن به گونه دقیق روشن نیست. <ref>تقريرات فلسفه، ص۹۷. </ref> به دیده [[صدوق]]، رجعت در نگاه شیعیان قطعاً رخ مى‌دهد. <ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۸. </ref> مفید نیز [[باور]] رجعت را از ویژگى‌هاى [[پیروان]] [[خاندان رسالت]] مى‌داند. <ref>المسائل السرويه، ص۳۲؛ بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۶. </ref> [[سید مرتضى]]، ضمن ادعاى [[اجماع]] شیعه بر موضوع رجعت، هرگونه اختلافى را در این باره نفى مى‌کند. <ref>رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۶. </ref> باور رجعت، چنان به [[مذهب شیعه]] پیوند خورده است که برخى، شیعه را با همین ویژگى شناسانده‌اند؛<ref>احقاق الحق، ج ۳، ص۲۱۱. </ref>
==ضروری بودن اعتقاد به رجعت==
[[اعتقاد به رجعت]] از اختصاصات [[مذهب تشیع]] و از دیدگاه [[شیعیان]] اصل رجعت، قطعى و انکارناپذیر است<ref>الايقاظ، ص۶۳ ـ ۶۸. </ref>، گرچه جزئیات آن به گونه دقیق روشن نیست<ref>تقريرات فلسفه، ص۹۷. </ref>. از نگاه شیخ صدوق، رجعت در نگاه شیعیان قطعاً رخ مى‌دهد<ref>بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۸. </ref>. شیخ مفید نیز [[باور]] رجعت را از ویژگى‌هاى [[پیروان]] [[خاندان رسالت]] مى‌داند<ref>المسائل السرويه، ص۳۲؛ بحارالانوار، ج ۵۳، ص۱۳۶. </ref>. [[سید مرتضى]]، ضمن ادعاى [[اجماع]] شیعه بر موضوع رجعت، هرگونه اختلافى را در این باره نفى مى‌کند<ref>رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۶. </ref>. باور رجعت، چنان به [[مذهب شیعه]] پیوند خورده است که برخى، شیعه را با همین ویژگى شناسانده‌اند<ref>احقاق الحق، ج ۳، ص۲۱۱. </ref>.


ولى برخى [[دانشمندان شیعه]] یادآور شده‌اند که [[اعتقاد به رجعت]] از ضروریات و حوادث قطعى در دیدگاه [[شیعه]] است؛ نه از [[اصول مذهب]] آن. <ref>اصل الشيعة و اصولها، ص۱۰۸؛ الشيعة فى الميزان، ص۵۵؛ عقائد الاماميه، ص۸۴. </ref> بعضى [[رجعت]] را با [[تکلیف]] ناسازگار دانسته، از این‌رو [[روایات رجعت]] را به بازگشت شیوه حکومتى [[ائمه]]{{عم}} [[تأویل]] کرده‌اند؛<ref>نک: اوائل المقالات، ص۷۸؛ رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۵ـ۱۲۶؛ مجمع‌البيان، ج ۷، ص۴۰۶. </ref> همچنین [[عالمان شیعه]] وجود برخى [[روایات ضعیف]] و باورهاى خرافى را در باره این موضوع گوشزد کرده‌اند. <ref>تقريرات فلسفه، ج ۳، ص۱۹۶ ـ ۱۹۷؛ نمونه، ج ۱۵، ص۵۶۱. </ref>  
ولى برخى [[دانشمندان شیعه]] یادآور شده‌اند که [[اعتقاد به رجعت]] از ضروریات و حوادث قطعى در دیدگاه [[شیعه]] است؛ نه از [[اصول مذهب]] آن<ref>اصل الشيعة و اصولها، ص۱۰۸؛ الشيعة فى الميزان، ص۵۵؛ عقائد الاماميه، ص۸۴.</ref>. بعضى [[رجعت]] را با [[تکلیف]] ناسازگار دانسته، از این‌رو [[روایات رجعت]] را به بازگشت شیوه حکومتى [[ائمه]]{{عم}} [[تأویل]] کرده‌اند<ref>نک: اوائل المقالات، ص۷۸؛ رسائل المرتضى، ج ۱، ص۱۲۵ـ۱۲۶؛ مجمع‌البيان، ج ۷، ص۴۰۶. </ref>؛ همچنین [[عالمان شیعه]] وجود برخى [[روایات ضعیف]] و باورهاى خرافى را در باره این موضوع گوشزد کرده‌اند<ref>تقريرات فلسفه، ج ۳، ص۱۹۶ ـ ۱۹۷؛ نمونه، ج ۱۵، ص۵۶۱. </ref>.


در [[قرآن کریم]] برخى مشتقات ماده «ر ج ع» در مفهوم بازگشت به [[دنیا]] به کار رفته‌اند {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref> نه در معناى اصطلاحى رجعت؛ با این حال بر اساس [[روایات]] ائمه{{عم}} [[آیات]] بسیارى بر رجعتْ [[تفسیر]]، [[تطبیق]] یا تأویل شده‌اند. شیعه براى اثباتِ امکان و وقوع رجعت به آیات فراوانى استناد کرده که زنده شدن شمارى از امت‌هاى پیشین را گزارش کرده است.<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[رجعت (مقاله)|مقاله «رجعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>
در [[قرآن کریم]] برخى مشتقات ماده «ر ج ع» در مفهوم بازگشت به [[دنیا]] به کار رفته‌اند {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref> نه در معناى اصطلاحى رجعت؛ با این حال بر اساس [[روایات]] ائمه{{عم}} [[آیات]] بسیارى بر رجعتْ [[تفسیر]]، [[تطبیق]] یا تأویل شده‌اند. شیعه براى اثباتِ امکان و وقوع رجعت به آیات فراوانى استناد کرده که زنده شدن شمارى از امت‌هاى پیشین را گزارش کرده است.<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[رجعت (مقاله)|مقاله «رجعت»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش