دین حضرت موسی: تفاوت میان نسخه‌ها

دین حضرت موسی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۱۴

۱ بایت حذف‌شده ، ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۱

←‏پرهیز از اتکال بر غیر خدا

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۵۵

ویرایش

@@ خط ۱۲: / خط ۱۲: @@
 ===[[پرهیز]] از اتکال بر غیر [[خدا]]===
 {{متن قرآن|وَآتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدًى لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ أَلاَّ تَتَّخِذُواْ مِن دُونِي وَكِيلاً}}<ref> و به موسی کتاب (آسمانی) بخشیدیم و آن را رهنمودی برای بنی اسرائیل کردیم (و گفتیم) که به جای من کسی را کارساز مگیرید؛ سوره اسراء، آیه:۲.</ref>، نفى [[الوهیت]] [[خدایان دروغین]]: {{متن قرآن|أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هَذَا ذِكْرُ مَن مَّعِيَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُم مُّعْرِضُونَ }}<ref> یا به جای او خدایانی برگزیدند؟ بگو دلیلتان را بیاورید، این یادکرد همراهان من و یادکرد کسان پیش از من است؛ بلکه بیشتر آنان حق را نمی‌شناسند بنابراین (از آن) رو گردانند؛ سوره انبیاء، آیه:۲۴.</ref> و بیان [[خالقیت]] و [[ربوبیت تکوینی]] [[خداوند]] با اشاره به مصادیق مختلف آن از دیگر آموزه‌های خداشناختی [[موسی]]{{ع}} هستند {{متن قرآن|أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَى}}<ref> یا او را از آنچه در صحیفه‌های موسی است آگاه نکرده‌اند؟؛ سوره نجم، آیه: ۳۶.</ref>؛ {{متن قرآن|وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالأُنثَى مِن نُّطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى وَأَنَّ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الأُخْرَى  وَأَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَأَقْنَى وَأَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْرَى وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأُولَى وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى  وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى}}<ref> و اینکه اوست که می‌خنداند و می‌گریاند.و اینکه اوست که می‌میراند و زنده می‌گرداند و اینکه او دو گونه نر و ماده را آفرید  از نطفه‌ای، آنگاه که فرو ریخته شود. و اینکه آفرینش جهان دیگر با اوست.و اوست که بی‌نیاز می‌گرداند و سرمایه می‌بخشد.و اوست که پروردگار (ستاره) شعری  است.و اوست که قوم نخستین عاد را نابود کرد.و (نیز) ثمود را که (چیزی از آنها) بر جای ننهاد. و (نیز) پیش از آن، قوم نوح را که ستمگرتر و سرکش‌تر بودند.و شهرهای زیر و روشده (ی قوم لوط)  را نگونسار کرد.و به آن فرو پوشاند آنچه فرو پوشاند؛ سوره نجم، آیه: ۴۳-۵۴.</ref>.<ref>تفسیر ثعلبی، ج۹، ص۱۵۱؛ نک: جوامع الجامع، ج۳، ص۴۵۷؛ المیزان، ج۱۹، ص۴۵.</ref> بنابر آموزه‌های یاد شده در [[سوره نجم]] که [[قرآن]] به آمدن آنها در [[صحف موسی]]{{ع}} تصریح می‌کند، [[آفرینش]]، [[ربوبیت تکوینی]]، [[الوهیت]] و [[تدبیر امور]] آفریدگان منحصراً در [[اختیار]] خداست و او را در این زمینه هیچ شریک و انبازی نیست<ref>مجمع البیان، ج۹، ص۲۹۸؛ المیزان، ج۱۹، ص۴۸-۴۵.</ref> معرفی [[تزکیه نفس]]، [[یاد خدا]] و نمازگزاری به عنوان زمینه‌های [[رستگاری]] [[انسان]]، آموزه دیگری از [[دین]] [[موسی]]{{ع}} در حوزه [[خداشناسی]] [[توحیدی]] است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّى وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى}}<ref> بی‌گمان آنکه پاکیزه زیست رستگار شد،و نام پروردگار خویش برد، آنگاه نماز گزارد؛ سوره اعلی، آیه: ۱۴-۱۵.</ref>؛ {{متن قرآن|إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الأُولَى صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى}}<ref> این (حقیقت) بی‌گمان در صحیفه‌های (آسمانی) پیشین (نیز آمده) است. صحیفه‌های ابراهیم و موسی؛ سوره اعلی، آیه: ۱۸-۱۹.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.
-#'''[[معادشناسی]]:''' [[معادباوری]]، [[رستاخیز]] مردگان و [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]] در [[جهان آخرت]]، از [[باورهای اساسی]] و مشترک [[ادیان آسمانی]] و بخشی از آموزه‌های وحیانی‌اند که به تصریح [[قرآن]]، در کنار اصل [[توحید]] بر [[موسی]]{{ع}} نازل شده‌اند: {{متن قرآن|إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى}}<ref> بی‌گمان این منم خداوند که هیچ خدایی جز من نیست، مرا بپرست و نماز را برای یادکرد من بپا دار...که رستخیز آمدنی است؛ برآنم که آن را پنهان دارم تا هر کس بدانچه می‌کوشد پاداش داده شود؛ سوره طه، آیه: ۱۴- ۱۵.</ref> بنابراین [[آیات]]، معادباوری از [[اصول دین]] [[موسی]]{{ع}} بوده<ref>التفسير الكاشف، ج۵، ص۲۰۸؛ المیزان، ج۱۴، ص۱۴۰.</ref> و باید در [[تورات]] نیز آمده باشد، در حالی که از این مسئله در [[تورات]] کنونی، [[سخن]] و اثری نیست<ref>الرحلة المدرسية، ج۲، ص۲۱۴-۲۱۵؛ الهدی الی دین المصطفی، ج۲، ص۳۲۳؛ یهودیت، ص۲۱۰.</ref>. [[قرآن کریم]] در حوزه [[معادشناسی]] نیز تصویر کلی و نسبتا کاملی از آموزه‌های [[وحیانی]] [[دین]] [[موسی]] و کتاب وی نشان داده است. [[خداوند]] دادن کتاب به آن [[حضرت]] را کامل کردن [[نعمت]] خویش بر [[نیکوکاران]]<ref>جوامع الجامع، ج۱، ص۶۳۲؛ تفسیر نسفی، ج۱، ص۳۵۳؛ المیزان، ج۷، ص۳۸۱-۳۸۲.</ref> و مایه [[رحمت]] و [[هدایت]] آنان میخواند، تا با آموزه‌های معادشناختی، زمینه ساز [[ایمان]] آنها به [[دیدار]] [[پروردگار]] یعنی [[روز رستاخیز]] گردد: {{متن قرآن|ثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيَ أَحْسَنَ وَتَفْصِيلاً لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَّعَلَّهُم بِلِقَاء رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ }}<ref> سپس به موسی کتاب دادیم تا (نعمت را) بر آنکه نیکی کرده است تمام کنیم و برای روشن داشتن هر چیز و برای رهنمون و بخشایش باشد که آنان به لقای پروردگارشان ایمان آورند؛ سوره انعام، آیه:۱۵۴.</ref>.<ref>نک: تفسیر نسفی، ج۱، ص۳۵۳؛ التفسير الكبير، ج۱۴، ص۴؛ المیزان، ج۷، ص۳۸۳.</ref>. حتمی بودن وقوع [[قیامت]]، [[کیفر]] و [[پاداش]] [[انسان‌ها]] به سبب [[کارهای نیک]] و بد و هشدار درباره [[تکذیب]] [[قیامت]] و [[غفلت]] از آن نیز از نخستین آموزه‌هایی بودند که بر [[حضرت موسی]]{{ع}} نازل گردیدند{{متن قرآن|إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى فَلاَ يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَتَرْدَى}}<ref> که رستخیز آمدنی است؛ برآنم که آن را پنهان دارم تا هر کس بدانچه می‌کوشد پاداش داده شود.پس آن کس که بدان ایمان ندارد و از هوای نفس خویش پیروی کرده است نباید تو را از آن باز دارد که نابود می‌شوی؛ سوره طه، آیه: ۱۵- ۱۶.</ref> [[مرگ انسان]] و [[زنده شدن دوباره]] او به دست [[خداوند]] از دیگر آموزه‌های معادشناختی [[دین]] [[موسی]]{{ع}} است که هنگام [[دعوت]] [[فرعون]] به [[یگانه‌پرستی]] و معرفی خدای یگانه به وی مطرح گردید{{متن قرآن|مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى }}<ref> شما را از آن آفریدیم و در آن باز می‌گردانیم و بار دیگر از همان برمی‌آوریم؛ سوره طه، آیه: ۵۵.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.
+===[[معادشناسی]]===
+[[معادباوری]]، [[رستاخیز]] مردگان و [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]] در [[جهان آخرت]]، از [[باورهای اساسی]] و مشترک [[ادیان آسمانی]] و بخشی از آموزه‌های وحیانی‌اند که به تصریح [[قرآن]]، در کنار اصل [[توحید]] بر [[موسی]]{{ع}} نازل شده‌اند: {{متن قرآن|إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى}}<ref> بی‌گمان این منم خداوند که هیچ خدایی جز من نیست، مرا بپرست و نماز را برای یادکرد من بپا دار...که رستخیز آمدنی است؛ برآنم که آن را پنهان دارم تا هر کس بدانچه می‌کوشد پاداش داده شود؛ سوره طه، آیه: ۱۴- ۱۵.</ref> بنابراین [[آیات]]، معادباوری از [[اصول دین]] [[موسی]]{{ع}} بوده<ref>التفسير الكاشف، ج۵، ص۲۰۸؛ المیزان، ج۱۴، ص۱۴۰.</ref> و باید در [[تورات]] نیز آمده باشد، در حالی که از این مسئله در [[تورات]] کنونی، [[سخن]] و اثری نیست<ref>الرحلة المدرسية، ج۲، ص۲۱۴-۲۱۵؛ الهدی الی دین المصطفی، ج۲، ص۳۲۳؛ یهودیت، ص۲۱۰.</ref>. [[قرآن کریم]] در حوزه [[معادشناسی]] نیز تصویر کلی و نسبتا کاملی از آموزه‌های [[وحیانی]] [[دین]] [[موسی]] و کتاب وی نشان داده است. [[خداوند]] دادن کتاب به آن [[حضرت]] را کامل کردن [[نعمت]] خویش بر [[نیکوکاران]]<ref>جوامع الجامع، ج۱، ص۶۳۲؛ تفسیر نسفی، ج۱، ص۳۵۳؛ المیزان، ج۷، ص۳۸۱-۳۸۲.</ref> و مایه [[رحمت]] و [[هدایت]] آنان میخواند، تا با آموزه‌های معادشناختی، زمینه ساز [[ایمان]] آنها به [[دیدار]] [[پروردگار]] یعنی [[روز رستاخیز]] گردد: {{متن قرآن|ثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيَ أَحْسَنَ وَتَفْصِيلاً لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَّعَلَّهُم بِلِقَاء رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ }}<ref> سپس به موسی کتاب دادیم تا (نعمت را) بر آنکه نیکی کرده است تمام کنیم و برای روشن داشتن هر چیز و برای رهنمون و بخشایش باشد که آنان به لقای پروردگارشان ایمان آورند؛ سوره انعام، آیه:۱۵۴.</ref>.<ref>نک: تفسیر نسفی، ج۱، ص۳۵۳؛ التفسير الكبير، ج۱۴، ص۴؛ المیزان، ج۷، ص۳۸۳.</ref>. حتمی بودن وقوع [[قیامت]]، [[کیفر]] و [[پاداش]] [[انسان‌ها]] به سبب [[کارهای نیک]] و بد و هشدار درباره [[تکذیب]] [[قیامت]] و [[غفلت]] از آن نیز از نخستین آموزه‌هایی بودند که بر [[حضرت موسی]]{{ع}} نازل گردیدند{{متن قرآن|إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى فَلاَ يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَتَرْدَى}}<ref> که رستخیز آمدنی است؛ برآنم که آن را پنهان دارم تا هر کس بدانچه می‌کوشد پاداش داده شود.پس آن کس که بدان ایمان ندارد و از هوای نفس خویش پیروی کرده است نباید تو را از آن باز دارد که نابود می‌شوی؛ سوره طه، آیه: ۱۵- ۱۶.</ref> [[مرگ انسان]] و [[زنده شدن دوباره]] او به دست [[خداوند]] از دیگر آموزه‌های معادشناختی [[دین]] [[موسی]]{{ع}} است که هنگام [[دعوت]] [[فرعون]] به [[یگانه‌پرستی]] و معرفی خدای یگانه به وی مطرح گردید{{متن قرآن|مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَى }}<ref> شما را از آن آفریدیم و در آن باز می‌گردانیم و بار دیگر از همان برمی‌آوریم؛ سوره طه، آیه: ۵۵.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.
 ===[[نبوت]]===
 فراخوان [[ایمان]] به [[انبیای الهی]] یکی از [[آموزه‌های دینی]] [[حضرت موسی]]{{ع}} است. [[تاریخ]] و سرگذشت برخی [[پیامبران]] و [[اقوام]] پیش از [[موسی]]{{ع}} مانند [[قوم نوح]]، عاد و [[ثمود]] در [[صحف]] او آمده است: {{متن قرآن|أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَى}}<ref> یا او را از آنچه در صحیفه‌های موسی است آگاه نکرده‌اند؟؛ سوره نجم، آیه:۳۶.</ref>؛ {{متن قرآن|وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَادًا الأُولَى وَثَمُودَ فَمَا أَبْقَى وَقَوْمَ نُوحٍ مِّن قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى فَغَشَّاهَا مَا غَشَّى}}<ref> و اوست که قوم نخستین عاد را نابود کرد.و (نیز) ثمود را که (چیزی از آنها) بر جای ننهاد.و (نیز) پیش از آن، قوم نوح را که ستمگرتر و سرکش‌تر بودند.و شهرهای زیر و روشده (ی قوم لوط)  را نگونسار کرد.و به آن فرو پوشاند آنچه فرو پوشاند؛ سوره نجم، آیه: ۵۰- ۵۴.</ref>. [[بشارت]] [[بعثت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و ویژگی‌های او نیز در [[تورات]] نازل شده از سوی [[خدا]] آمده‌اند: {{متن قرآن|الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِندَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنجِيلِ يَأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُواْ بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُواْ النُّورَ الَّذِيَ أُنزِلَ مَعَهُ أُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref> همان کسان که از فرستاده پیام‌آور درس ناخوانده پیروی می‌کنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته می‌یابند؛ آنان را به نیکی فرمان می‌دهد و از بدی باز می‌دارد و چیزهای پاکیزه را بر آنان حلال و چیزهای ناپاک را بر آنان حرام می‌گرداند و بار (تکلیف)‌های گران و بندهایی را که بر آنها (بسته) بود از آنان برمی‌دارد، پس کسانی که به او ایمان آورده و او را بزرگ داشته  و بدو یاری رسانده‌اند و از نوری که همراه وی فرو فرستاده شده است پیروی کرده‌اند رستگارند؛ سوره اعراف، آیه: ۱۵۷.</ref>؛ {{متن قرآن|مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا }}<ref> محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند؛ آنان را در حال رکوع و سجود می‌بینی که بخشش و خشنودی‌یی از خداوند را خواستارند؛ نشان (ایمان) آنان در چهره‌هایشان از اثر سجود، نمایان است، داستان آنان در تورات همین است و داستان آنان در انجیل مانند کشته‌ای است که جوانه‌اش را برآورد و آن را نیرومند گرداند و ستبر شود و بر ساقه‌هایش راست ایستد، به گونه‌ای که دهقانان را به شگفتی آورد تا کافران را با آنها به خشم انگیزد، خداوند به کسانی از آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند نوید آمرزش و پاداشی سترگ داده است؛ سوره فتح، آیه:۲۹.</ref><ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ ج۱۳، ص ۲۲۷- ۲۳۴.</ref>.