رقیب (اسم الهی): تفاوت میان نسخه‌ها

رقیب (اسم الهی) (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۱

۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۹ ژوئن ۲۰۲۲

←‏بهره انسان از اسم رقیب

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۲۶۲

ویرایش

@@ خط ۳۰: / خط ۳۰: @@
 به دیده برخی «شهید» گاهی به معنای [[شاهد]] شخصی است که نزد او حاضر است؛ ولی «رقیب» [[شاهد]] چیزی در ازل و ابد است،<ref> شرح فصوص الحکم، بالی زاده، ص۲۰۶.</ref> از این رو [[خدا]] از زبان [[حضرت عیسی]]{{ع}} می‌فرماید: جز آنچه مرا بدان [[فرمان]] دادی (چیزی) به آنان نگفتم. (گفته‌ام) که خدا، [[پروردگار]] من و پروردگار خود را [[عبادت]] کنید و تا وقتی در میانشان بودم، بر آنان [[گواه]] بودم، پس چون [[روح]] مرا گرفتی، تو خود بر آنان [[نگهبان]] بودی و تو بر هر چیز [[گواهی]]: {{متن قرآن|مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ}}<ref>«به آنان چیزی نگفتم جز آنچه مرا بدان فرمان دادی که: «خداوند- پروردگار من و پروردگار خود- را بپرستید» و تا در میان ایشان به‌سر می‌بردم بر آنها گواه بودم و چون مرا (نزد خود) فرا بردی  تو خود مراقب آنان بودی و تو بر هر چیزی گواهی» سوره مائده، آیه ۱۱۷.</ref> در این [[آیه]] درباره [[عیسی]]{{ع}} واژه [[شهید]] به کار رفته و به قید «ما دُمتُ فیهِم» [[مقید]] گشته است و تنها در مورد [[قوم]] اوست؛ ولی درباره خدا اسم «رقیب» یاد شده است، در حالی که مطلق و در مورد هر چیزی است.<ref>شرح فصوص الحکم، قیصری، ص۸۹۹؛ شرح فصوص الحکم، بالی زاده، ص۲۰۶؛ شرح فصوص الحکم، کاشانی، ص۲۲۸.</ref> گفتنی است رقیب بودن خدا به [[اعمال]] [[بندگان]] می‌تواند به وساطت [[فرشتگان]] باشد که [[مأمور]] [[حفظ]]، احصا و [[نوشتن]] کارهای ایشان بوده‌اند و در [[قیامت]] [[ضد]] آنان [[شهادت]] می‌دهند: {{متن قرآن|وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً }}<ref>« بر شما نگهبانانی می‌فرستد » سوره انعام، آیه ۶۱.</ref>.<ref> التبیان، ج ۴، ص۱۵۸.</ref>، چنان‌که برای حفظ و [[نگارش]] هر سخن [[انسان]] فرشته‌ای آماده است: {{متن قرآن|مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ}}<ref>«هیچ سخنی بر زبان نمی‌آورد مگر آنکه نزد او فرشته مراقبی حاضر است (تا آن سخن را بنویسد)» سوره ق، آیه ۱۸.</ref><ref>التبیان، ج ۹، ص۳۶۴؛ بیان السعاده، ج ۴، ص۱۰۹.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[رقیب (مقاله)|مقاله «رقیب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۵۶- ۵۸</ref>
-== بهره انسان از اسم رقیب ==
+== بهره [[انسان]] از اسم رقیب ==
 برخی، آیه {{متن قرآن|وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ}}<ref>«و خداوند از آنچه انجام می‌دهید غافل نیست» سوره بقره، آیه ۱۴۰.</ref> را سخنی جامع هر وعیدی شمرده و در توضیح آن گفته‌اند: کسی که می‌داند خدا به [[نهان]] و آشکار او [[آگاه]] است و چیزی بر او پنهان نیست و خوب و بد اعمال را [[جزا]] می‌دهد، لحظه‌ای بر او نمی‌گذرد، مگر آنکه از [[وعید]] وی ترسان است، چنان‌که اگر بر او از سوی [[پادشاهی]] مراقبی همیشگی گمارده شود که هرگز چشم از او برنمی‌دارد، پیوسته در [[هراس]] است، با اینکه تنها [[رفتار]] ظاهری وی پیش دید این مراقب است.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص۱۰۰.</ref>
-بر این اساس، بهره [[انسان]] از اسم رقیب، اطلاع وی از [[آگاهی]] [[حق]] بر [[اعمال]] ظاهری و [[باطنی]] اوست و تداوم این اطلاع، [[مراقبه]] [[عبد]] نسبت به [[پروردگار]] است که کلید [[گشایش]] هر خیری است،<ref>شرح اسماء الله الحسنی، ص۲۶۷.</ref> پس چون [[بنده]] [[مؤمن]] دانست که [[حق]] ـ جلّ جلاله ـ [[حفیظ]] و رقیب اوست، باید [[لباس]] [[مراقبت]] درپوشد و گوش به سخنان، اعمال و احوال خود بازدارد و ساحت سینه خود را از [[آلودگی]] [[غفلت]] [[پاک]] کند و [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى}}<ref>«آیا ندانسته است که خداوند می‌بیند؟» سوره علق، آیه ۱۴.</ref> را بر دوام [[ورد]] خود سازد و {{متن قرآن|وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ}}<ref>«و بی‌گمان بر شما نگهبانی گمارده‌اند» سوره انفطار، آیه ۱۰.</ref> در پیش دیده خود دارد و آیه {{متن قرآن| وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ}}<ref>« و از آفریدگان غافل نیستیم» سوره مؤمنون، آیه ۱۷.</ref> را [[نقش نگین]] [[یقین]] خود سازد،<ref>روح الارواح، ص۳۷۵.</ref> بنابراین آیه {{متن قرآن| إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند چشم بر شما دارد» سوره نساء، آیه ۱.</ref> تنبیهی است مربنده را و پندی [[بلیغ]] رونده را، یعنی که چون می‌دانی که من گوشوانم بر [[دل‌ها]] و دیده‌بانم بر کردارها و گفته‌ها، مراقبت به کاردار و حق ما به جای آر.<ref>کشف الاسرار، ج ۲، ص۴۱۹.</ref> برخی ذیل آیه اخیر گفته‌اند: صاحب جمالی باید، تا رقیب بر وی گمارند. حق ـ جلّ جلاله ـ نگفت من رقیب [[آسمان]] و زمینم؛ نگفت من رقیب [[عرش]] و کرسی‌ام؛ [[آدمیان]] را گفت من رقیب شمایم؛ زیرا به [[جمال]] [[آدمی]] هیچ مخلوق نیست<ref>کشف الاسرار، ج ۸، ص۵۰۱.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[رقیب (مقاله)|مقاله «رقیب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۵۸- ۵۹</ref>
+بر این اساس، بهره [[انسان]] از اسم رقیب، اطلاع وی از [[آگاهی]] [[حق]] بر [[اعمال]] ظاهری و [[باطنی]] اوست و تداوم این اطلاع، [[مراقبه]] [[عبد]] نسبت به [[پروردگار]] است که کلید [[گشایش]] هر خیری است،<ref>شرح اسماء الله الحسنی، ص۲۶۷.</ref> پس چون [[بنده]] [[مؤمن]] دانست که [[حق]] ـ جلّ جلاله ـ [[حفیظ]] و رقیب اوست، باید [[لباس]] [[مراقبت]] درپوشد و گوش به سخنان، اعمال و احوال خود بازدارد و ساحت سینه خود را از [[آلودگی]] [[غفلت]] [[پاک]] کند و [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى}}<ref>«آیا ندانسته است که خداوند می‌بیند؟» سوره علق، آیه ۱۴.</ref> را بر دوام [[ورد]] خود سازد و {{متن قرآن|وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ}}<ref>«و بی‌گمان بر شما نگهبانی گمارده‌اند» سوره انفطار، آیه ۱۰.</ref> در پیش دیده خود دارد و آیه {{متن قرآن| وَمَا كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غَافِلِينَ}}<ref>« و از آفریدگان غافل نیستیم» سوره مؤمنون، آیه ۱۷.</ref> را [[نقش نگین]] [[یقین]] خود سازد،<ref>روح الارواح، ص۳۷۵.</ref> بنابراین آیه {{متن قرآن| إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا}}<ref>«بی‌گمان خداوند چشم بر شما دارد» سوره نساء، آیه ۱.</ref> تنبیهی است مربنده را و پندی [[بلیغ]] رونده را، یعنی که چون می‌دانی که من گوشوانم بر [[دل‌ها]] و دیده‌بانم بر کردارها و گفته‌ها، مراقبت به کاردار و حق ما به جای آر.<ref>کشف الاسرار، ج ۲، ص۴۱۹.</ref>
+برخی ذیل آیه اخیر گفته‌اند: صاحب جمالی باید، تا رقیب بر وی گمارند. حق ـ جلّ جلاله ـ نگفت من رقیب [[آسمان]] و زمینم؛ نگفت من رقیب [[عرش]] و کرسی‌ام؛ [[آدمیان]] را گفت من رقیب شمایم؛ زیرا به [[جمال]] [[آدمی]] هیچ مخلوق نیست<ref>کشف الاسرار، ج ۸، ص۵۰۱.</ref>.<ref>[[سید رضا اسحاق‌نیا تربتی|اسحاق‌نیا تربتی، سید رضا]]، [[رقیب (مقاله)|مقاله «رقیب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۴، ص ۵۸- ۵۹</ref>
 == منابع ==