|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }}
| | #تغییر_مسیر [[یزید بن ثابت بن ضحاک انصاری]] |
| == آشنایی اجمالی ==
| |
| برید بن ثابت<ref>مصحّف عنوان یزید بن ثابت است.</ref>، در یک [[سند روایت]] [[تفسیر کنز الدقائق]] و به گزارش از [[تفسیر العیاشی]] آمده است:
| |
| | |
| {{متن حدیث|فِي تَفْسِيرِ اَلْعَيَّاشِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنْ يُؤْتَى اَلنِّسَاءُ فِي أَدْبَارِهِنَّ؟ فَقَالَ: سَفَلْتَ سَفَلَ اَللَّهُ بِكَ أَ مَا سَمِعْتَاَللَّهَ يَقُولُ: {{متن قرآن|أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ}}<ref>آیا (آن) کار زشت را انجام میدهید که پیش از شما هیچ کس از جهانیان انجام نداده است؟! سوره اعراف، آیه ۸۰.</ref>}}<ref>تفسیر کنز الدقائق، ج۵، ص۱۳۴ به گزارش از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۲۲، ح۵۵.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 469.</ref>
| |
| | |
| ==شرح حال [[راوی]]==
| |
| عنوان یاد شده، [[مصحّف]] [[یزید بن ثابت]] است؛ زیرا در منبع اصلی - یعنی [[تفسیر العیاشی]]<ref>تفسیر العیاشی، ج۲، ص۲۲، ح۵۵: {{عربی|عن یزید بن ثابت}}.</ref> - و در [[بحار الأنوار]]<ref>ر.ک: بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۲۹، ح۹.</ref>، [[جامع الأحادیث الشیعه]]<ref>ر.ک: جامع الأحادیث الشیعه، ج۲۰، ص۲۲۰، ح۷۰۱.</ref>، [[مسند الإمام علی]]{{ع}}<ref>ر.ک: مسند الإمام علی{{ع}}، ج۵، ص۱۰۸، ح۵۰۲۹.</ref>، [[البرهان فی تفسیر القرآن]]<ref>ر.ک: البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۵۶۴.</ref> و [[تفسیر نور الثقلین]]<ref>السنن الکبری، ج۷، ص۱۹۸: {{عربی|عن أبیالجویریة قال: سأل رجل علیّاً...}}.</ref> به گزارش از تفسیر العیاشی نام راوی یزید بن ثابت ثبت گردیده است.
| |
| | |
| افزون بر این، نام برید بن ثابت در [[کتابهای رجالی]] عنوان نشده؛ ولی عنوان یزید بن ثابت در کتابهای [[رجال]] ذکر شده است.
| |
| | |
| یادآوری میشود که [[حدیث]] یادشده، در [[منابع اهل سنت]] نیز، از جمله در [[السنن الکبری]]<ref>المصنف، ج۳، ص۳۶۴، ح۱۱: {{متن حدیث|عن أبی الجویریة قال: نادی علی علی المنبر فقال: سلونی، فقال رجل: أتؤتی النساء فی أدبارهن؟...}}.</ref> [[بیهقی]]، المصنّف<ref>تفسیر القرآن العظیم (ابن أبیحاتم رازی)، ج۵، ص۱۵۱۷؛ الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰: {{متن حدیث|... قال علی علی المنبر: سلونی؛ فقال ابن الکواء:...}}.</ref> [[ابن أبیشیبه]]، [[تفسیر القرآن]] [[العظیم]]<ref>ر.ک: الدر المنثور، ج۳، ص۱۰۰.</ref> [[ابن أبی حاتم رازی]] و [[الدر المنثور]] [[سیوطی]]<ref>ر.ک: أ. منابع [[شیعی]]: [[مستدرکات علم رجال الحدیث]]، ج۸، ص۲۴۷، ش۱۶۳۱۸؛ معجم [[رجال الحدیث]]، ج۲۱، ص۱۱۶، ش۱۳۶۶۹؛ الموسوعة الرجالیه ([[طبقات رجال التهذیب]])، ص۱۱۱۳.
| |
| ب. منابع [[سنّی]]: الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۶۰؛ التاریخ الصغیر، ج۱، ص۶۷؛ التاریخ [[الکبیر]]، ج۸، ص۳۱۶، ش۳۱۵۰؛ معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷؛ الجرح و التعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶؛ الثقات ([[ابن حبان]])، ج۳، ص۴۴۱؛ مشاهیر [[علماء]] الأمصار، ص۳۴، ش۴۳؛ [[الاستیعاب]]، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ [[أسد]] [[الغابه]]، ج۵، ص۱۰۵؛ [[تهذیب الکمال]]، ج۳۲، ص۹۸، ش۶۹۷۲؛ الکاشف، ج۲، ص۳۸۰، ش۶۲۸۷؛ [[الوافی]] بالوفیات، ج۲۸، ص۱۰، ش۱۳؛ الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۵۰۹، ش۹۲۵۸؛ [[تقریب]] التهذیب، ج۲، ص۳۲۲، ش۷۷۲۶؛ [[تهذیب]] التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲؛ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰.</ref>، نقل گردیده؛ لیکن به جای [[برید بن ثابت]]، [[ابن الکواء]] و {{عربی|"سأل رجلٌ"}} آمده است. بر این اساس، عنوان صحیح، [[یزید بن ثابت]] [[برادر]] [[زید بن ثابت]] است که شرح حالش در [[رجال]] [[اهل سنّت]] آمده است.
| |
| | |
| از آنجا که از یزید بن ثابت<ref>ر.ک: المستدرک (حاکم نیشابوری)، ج۳، ص۵۹۱.</ref> در [[تفسیر کنز الدقائق]] روایتی نقل نشده است، در اینجا وی معرفی میشود: نام کامل [[راوی]] [[یزید بن ثابت بن الضحاک ابن زید بن لوذان بن عمرو بن عبدعوف بن غانم بن مالک بن النجار]]<ref>ر.ک: مسند أبی یعلی، ج۲، ص۲۳۶.</ref> و از [[انصار]]<ref>به جهت انتساب لقب مدنی به ایشان. (ر.ک: معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷).</ref> و اهل [[مدینه]]<ref>به باور برخی، وی در جنگ بدر شرکت نداشته است. (ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲).</ref> و از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} است و در [[جنگ]] [[بدر]] همراه آن حضرت بوده<ref>ر.ک: الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱.</ref> و بر پایه برخی اقوال، در جنگ [[احد]] نیز شرکت داشته است<ref>ر.ک: الثقات (ابن حبان)، ج۳، ص۴۴۱.</ref> و در [[نبرد]] یمامه و در [[زمان]] [[خلافت]] [[ابوبکر]] در [[سال دوازدهم هجری]] [[قمری]] کشته شده است<ref>ر.ک: معرفة الثقات (العجلی)، ج۲، ص۳۶۱، ش۲۰۰۷.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 469-471.</ref>
| |
| | |
| ==[[طبقه راوی]]==
| |
| از [[تاریخ]] ولادت یزید بن ثابت گزارشی در دست نیست. [[اهل سنت]] او را از [[صحابه]] [[رسول اکرم]]{{صل}} برشمردهاند<ref>یمامه نام ناحیهای در [[جزیرة العرب]] است که در آن جنگ [[سختی]] میان [[مسلمانان]] و [[پیروان]] [[مسیلمه]] [[کذّاب]] درگرفت. مسیلمه در اواخر [[عمر]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} از این منطقه سر برآورد و به [[دروغ]] [[نبوت]] را ادعا کرد. پس از اینکه [[ابوبکر]] در امر [[خلافت]] مستقر شد، سپاهی را به [[فرماندهی]] [[خالد بن ولید]] به سمت یمامه گسیل داشت. در این [[جنگ]] [[مسیلمه]] و حدود شصت نفر از [[مسلمانان]] کشته شدند که [[یزید بن ثابت]] یکی از آنها بوده است.
| |
| (جهت مطالعه بیشتر، ر.ک: [[تاریخ]] خلیفة بن خیاط، ص۵۵).</ref> و درباره [[تاریخ]] [[وفات]] وی نوشتهاند که در سال ۱۲ هجری [[قمری]] و [[زمان]] خلافت ابوبکر، در جنگ یمامه<ref>ر.ک: الثقات (ابن حبان)، ج۳، ص۴۴۱.</ref> کشته شده است. به دیده برخی، وی در جنگ یمامه تیر خورد و در راه بازگشت، از [[دنیا]] رفت<ref>ر.ک: الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱؛ الجرح والتعدیل، ج۹، ص۲۵۵، ش۱۰۶.</ref>.
| |
| | |
| [[آیتالله بروجردی]] از یزید بن ثابت در طبقه دوم [[راویان]] نام برده است<ref>ر.ک: الموسوعة الرجالیه (طبقات رجال التهذیب)، ص۱۱۱۳.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 471-472.</ref>
| |
| | |
| ==[[استادان]] و [[شاگردان راوی]]==
| |
| در [[اسناد روایات]]، کسانی همچون [[حکیم بن جابر]]، برادرش [[زید بن ثابت]] و برادرزادهاش [[خارجة بن زید]]<ref>ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۹، ص۲۶۸، ح۱۶؛ الاستیعاب، ج۴، ص۱۵۷۲، ش۲۷۶۱. به دیده برخی، خارجة بن زید بن ثابت از وی روایت نکرده است. (ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۱، ص۲۷۷، ش۵۱۲).</ref> از یزید بن ثابت [[روایت]] کرده که از [[شاگردان]] [[حدیثی]] وی شمرده میشوند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 472.</ref>
| |
| | |
| ==[[مذهب]] [[راوی]]==
| |
| یزید بن ثابت به چند دلیل از راویان [[سنّی]] به شمار میآید:
| |
| #[[رجالیان]] [[اهل سنّت]] متعرّض حال وی شدند و در [[کتابهای رجالی]] خود از او یاد کردند.
| |
| #فراوان وی را [[ستایش]] کردند.
| |
| #روایاتی از او نقل شده که مطابق با فتاوای عامّهاند؛ مانند اینکه روایت کرده در [[نماز میت]]، چهار [[تکبیر]] گفته میشود<ref>ر.ک: السنن الکبری (بیهقی)، ج۴، ص۳۵.</ref> و این [[حکم]]، بر خلاف فتاوای [[شیعیان]] است<ref> ر.ک: وسائل الشیعه، ج۳، ص۶۰، باب کیفیة صلاة الجنازة و جملة من أحکامها.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 472-473.</ref>
| |
| | |
| ==جایگاه حدیثی راوی==
| |
| در کتابهای رجالی متقدّم [[شیعه]]، از یزید بن ثابت یاد نشده است و روایاتش هم در [[کتابهای حدیثی شیعه]] بسیار اندک هستند؛ لیکن [[اهل سنت]] او را [[تمجید]]، و با تعابیری همچون {{عربی|"ثقةٌ"}}<ref>تحفة الأحوذی، ج۱، ص۳۵۳.</ref>، {{عربی|"رضي الله تعالى عنه"}}<ref>مسند احمد، ج۴، ص۳۸۸.</ref>، {{عربی|"جليلٌ"}}، {{عربی|"له أحاديثٌ"}}<ref>خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۴۳۰.</ref> و {{عربی|"كان من أمناء الأنصار وقرائهم"}}<ref>علماء الأمصار، ص۳۴، ش۴۳.</ref> از وی یاد کردهاند.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۴، ص 473.</ref>
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده: IM009728.jpg|22px]] [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۴ (کتاب)|'''رجال تفسیری ج۴''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:اعلام]]
| |
