|
|
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{خرد}}
| | #تغییر_مسیر [[همسر و فرزند امام مهدی]] |
| {{مهدویت}}
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون [[امام مهدی]]{{ع}} است. "'''[[امام مهدی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[امام مهدی در قرآن]] | [[امام مهدی در حدیث]] | [[امام مهدی در کلام اسلامی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[امام مهدی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| *سرّ بودن پنهانزیستی [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} بسیاری از چگونگیهای زندگی آن حضرت را در هالهای از ابهام و اختلاف دیدگاه، قرار داده است. از آنجا که روایت صریح و روشنی در باره خانواده آن حضرت، در دست نیست و روایتهای موجود نیز بیانهای گوناگونی را ارائه میکنند، دیدگاههای متفاوتی بین دانشمندان [[شیعه]] پدید آمده است:
| |
| #[[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} ازدواج کرده و دارای فرزندانی نیز هست<ref> محدث نوری، نجم الثاقب، ص ۴۰۲</ref>.
| |
| #[[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} ازدواج نکرده است<ref>البته برخی بزرگان، دیدگاه سومی را مطرح کردهاند که در آن، احتمال داده شده آن حضرت ازدواج کرده است؛ ولی دارای فرزند نیست. ر. ک:سیّد محمد صدر، تاریخ الغیبة الکبری، مقدمه، ص ۲۳</ref>.
| |
| ==دیدگاه نخست: اثبات همسر و فرزند==
| |
| *کسانی که بر این باورند، اعتقاد دارند آن حضرت به طور قطع ازدواج کرده، و دارای فرزندانی نیز هست.
| |
| *ایشان به طور عمده، دو دسته دلیل برای این ادعا ذکر کردهاند:
| |
| #ازدواج، امری مستحب است و ساحت [[امام مهدی|حضرت ولی عصر]]{{ع}} از ترک این مستحب، مبرّا میباشد.
| |
| #در کتابهای روایی، برخی روایتها و ادعیه، بر همسر و فرزند داشتن حضرت دلالت دارد.
| |
| ===دلیل نخست: استحباب ازدواج===
| |
| *برخی افرادی که این احتمال را ترجیح دادهاند، در پاسخ منکران وجود همسر و فرزند برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} چنین نوشتهاند: چگونه ترک خواهند کرد چنین سنّت عظیمه جدّ اکرم خود را با آن همه ترغیب و تحریص که در فعل آن و تهدید و تخویف در ترک آن شده، و سزاوارترین امّت در اخذ به سنّت [[پیغمبر]]، [[امام]] هر عصر است، و تاکنون کسی ترک آن سنّت را از خصایص آن حضرت نشمرده است<ref> محدث نوری، نجم الثاقب، ص ۴۰۲</ref>.
| |
| *نیز یکی از دانشوران معاصر در این باره نوشته است: "بنابراین آن حضرت، فرزندان و نوادگان زیادی خواهد داشت که شمارش آنها به سادگی ممکن نیست. اگر در این زمینه "داشتن همسر و فرزند" هیچ نقل روایی وجود نداشت، و فقط همین مطلبی که آن حضرت با وجود سن زیاد از نظر جسمی جوانی قوی البنیه است ... و نیز میدانیم که آن حضرت به سنّت [[پیامبر]]{{صل}} عمل میکند، در قبول این مطلب که آن جناب همسر و فرزندانی دارد کافی بود<ref> علی سعادتپرور، ظهور نور، ص ۱۲۳</ref>.
| |
| *'''بررسی این دیدگاه:'''
| |
| *استدلال پیشین، دارای دو مقدمه است:
| |
| #ازدواج، سنّت [[پیامبر اکرم]]{{صل}}، و کاری شایسته و مستحب است.
| |
| #[[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} ناگزیر این سنّت را انجام میدهد.
| |
| *'''امّا مقدمه نخست:''' شکی نیست که استحباب ازدواج از آیات و روایات <ref> {{عربی|اندازه=120%|" النِّكَاحُ سُنَّتِي فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي "}}، محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۰</ref> فراوانی استفاده میشود.
| |
| *با توجه به آیات و روایات و وجود کلمات امر، مانند "انکحوا" در آیات، و تشویق به ازدواج در روایات، و سفارش در عمل به سنّت [[پیامبر خدا]]، استحباب شرعی ازدواج قابل استنباط است.
| |
| *'''امّا مقدّمه دوّم:''' لزوم عمل [[امام]]{{ع}} به امر شرعی و سنّت [[رسول خدا]]{{صل}} پرسشهایی را پدید میآورد؛ از جمله اینکه: با توجه به انبوه کارهای مستحب، آیا [[امام]]{{ع}} به همه آنها عمل میکند؟ یا از آن امور انتخاب کرده و گزینشی عمل میکند؟
| |
| *با توجه به دو مقدّمهای که گذشت، برخی بر این باورند [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} در عصر غیبت ازدواج کرده و صاحب همسر و فرزند است.
| |
| *در نقد این دلیل گفته شده است: اگر انجام ازدواج را بر استحباب نیز حمل کنیم، نکته قابل توجه این است که این استحباب، با مسأله بسیار مهم غیبت و فلسفه آن، در تعارض است.
| |
| *این پرسش پیش میآید که اهمیت ازدواج، در جایگاه یک مستحب بیشتر است یا امر بسیار مهم امر به معروف و نهی از منکر؟
| |
| *ناگزیر پاسخ داده خواهد شد: امر به معروف مهمتر است. حال آیا [[امام مهدی|امام عصر]]{{ع}} از این همه منکری که رخ میدهد خبر دارد یا خیر؟ نیز گفته میشود: خبر دارد؛ پس چرا نهی از منکر نمیکند؟ خواهد گفت: با مقام غیبت حضرت در تعارض است. حال این پرسش پیش میآید که آیا واجبی به این اهمیت در تعارض با غیبت ترک میشود؛ اما امر مستحب نه؟
| |
| *نه فقط امر به معروف که بسیاری از شؤونات [[امام]] است که به دلیل غیبت او به صورت موقت ترک میشود.
| |
| *افزون بر اینکه روایت نبوی میگوید: {{عربی|اندازه=150%|" فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي "}}<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۰</ref>؛ و آن، بدین معناست که با آن، به مخالفت برخیزد. بر ما روشن است که هرکس اگر به دلیلهایی نتوانست ازدواج کند، به این معنا نیست که با آن مخالف است.
| |
| ===دلیل دوم: برخی روایات و ادعیه===
| |
| *افزون بر دلیل پیشین که مهمترین دلیل در این باره است، دلیلهاای دیگری بر فرزنددار بودن آن حضرت نیز بیان شده است: [[شیخ طوسی]] از [[مفضل بن عمر]] نقل کرده است که [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: برای صاحب این امر، دو غیبت است که یکی از آنها، به اندازهای طولانی میشود که برخی از مردم گویند از دنیا رفته است؛ برخی گویند: کشته شده و برخی گویند: آمده و رفته است؛ جز اندکی از شیعیان، بر باور خود استوار نماند. کسی از فرزندانش و غیر آنان، از اقامتگاه او آگاه نمیشود؛ جز کسی که متصدی امور او است<ref> {{عربی|اندازه=120%|" إِنَ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَتَيْنِ إِحْدَاهُمَا تَطُولُ حَتَّى يَقُولَ بَعْضُهُمْ مَاتَ وَ يَقُولَ بَعْضُهُمْ قُتِلَ وَ يَقُولَ بَعْضُهُمْ ذَهَبَ حَتَّى لَا يَبْقَى عَلَى أَمْرِهِ مِنْ أَصْحَابِهِ إِلَّا نَفَرٌ يَسِيرٌ لَا يَطَّلِعُ عَلَى مَوْضِعِهِ أَحَدٌ مِنْ وُلْدِهِ وَ لَا غَيْرِهِ إِلَّا الْمَوْلَى الَّذِي يَلِي أَمْرَهُ "}}، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۱</ref>.
| |
| ===بررسی کوتاه===
| |
| *استدلال به این روایت، از چند جهت محل تأمل است:
| |
| #نعمانی همین روایت را نقل کرده است؛ در حالی که به جای "من ولده"، "من ولی" آورده است<ref> نعمانی، الغیبة، ص ۱۷۲</ref>. با توجه به اینکه کتاب الغیبة نعمانی به مراتب بر کتاب الغیبة [[شیخ طوسی]] مقدم بوده و بخشی از سند هر دو کتاب مشترک است و نیز بین کلمه "ولی" و "ولد" از نظر نوشتار، نزدیکی وجود دارد، احتمال تصحیف، بسیار قوی مینماید؛ بنابراین، استدلال به این روایت، بیاعتبار خواهد شد. یکی از دانشمندان معاصر پس از ذکر هر دو روایت مینویسد: با وجود این اختلاف، استناد به نقل "غیبت شیخ" اطمینان بخش نیست؛ بلکه نقل "غیبت نعمانی" از برخی جهات، مانند علوّ سند و لفظ حدیث، معتبرتر به نظر میرسد<ref> لطف اللّه صافی گلپایگانی، پاسخ ده پرسش، ص ۵۴</ref>. یکی دیگر از اندیشهوران معاصر پس از اشاره به اختلاف نقل [[شیخ طوسی]] و [[نعمانی]]، درباره این روایت نوشته است: کمترین احتمالی که در این باره وجود دارد، این است که مقصود از عبارت "هیچیک از فرزندان و نه دیگران، از جای آن حضرت آگاه نیستند" مبالغه در شدت پنهانی باشد؛ بدین معنا که اگر هم بر فرض آن حضرت را فرزندی باشد، حتی او هم از شخصیت حقیقی حضرت آگاه نخواهد بود، تا چه رسد به دیگران و لذا- چنانکه واضح است- این عبارت دلیلی بر وجود فرزند بالفعل نمیباشد. و همین اندازه که چنین معنایی برای روایت محتمل باشد، برای ساقط کردن استدلال بدان کفایت میکند؛ زیرا آنگاه که احتمال به میان آید، استدلال باطل است<ref> سیّد محمد صدر، تاریخ غیبت کبرا، ترجمه سیّد حسن افتخار زاده، ص ۸۵</ref>.
| |
| #درباره روایت [[شیخ طوسی]] گفته میشود که مورد تحریف واقع شده است؛ زیرا در این روایت، ضمیر مفرد، به جای جمع استفاده شده است: در روایات میگوید: "از فرزندان او و دیگری"؛ در حالی که صحیح این بود که بگوید "از فرزندان او و دیگران". مگر اینکه کسی بگوید ضمیر "هاء" در کلمه "ولده" از سوی نسخهنویسان اضافه شده است یا اینکه بگویند مقصود روایت اشاره به این مطلب است که [[امام]]{{ع}} فقط یک فرزند دارد. یا اینکه بگوید مراد از لفظ "ولد" اسم جنس است و برای مراعات این نکته ضمیر مفرد به کار رفته است<ref> سیّد جعفر مرتضی، جزیرة خضرا در ترازوی نقد، ترجمه: محمد سپهری، ص ۲۱۸</ref>. | |
| #حکایت جزیره خضرا که سخن از فرزندان حضرت در جزیرهای دور دست دارد. در آن داستان، ادعا شده است برخی فرزندان [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} در جزایری دوردست و ناشناخته، بر شهرهایی حکومت میکنند. این داستان، ابتدا به وسیله [[علامه مجلسی]] در بحار الانوار<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۵۹</ref> و پس از نزدیک دو قرن، به وسیله محدث نوری در کتاب نجم الثاقب شهرت یافت<ref> میرزا حسین طبرسی نوری، نجم الثاقب، باب هفتم، حکایت ۳۷. با وجود اینکه وی حکایت را از بحار الانوار نقل کرده است، ولی تفاوتهای فراوانی با نقل علامه مجلسی دارد</ref>. در محل خود به ساختگی بودن این داستان اشاره شد<ref>ر. ک: مدخل جزیره خضرا</ref> از اینرو استدلال به این داستان و مانند آن، بر این مسأله غیر قابل پذیرش است.
| |
| #[[علامه مجلسی]] میگوید: نگارنده کتاب مزار کبیر به اسناد خود از [[ابو بصیر]] از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده است که آن حضرت فرمود: گویی میبینم فرود آمدن قائم را در مسجد سهله، با اهل و عیالش<ref>{{عربی|اندازه=120%|" كَأَنِّي أَرَى نُزُولَ الْقَائِمِ فِي مَسْجِدِ السَّهْلَةِ بِأَهْلِهِ وَ عِيَالِهِ "}}، محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۱، باب ۲۷</ref>. این روایت برای آن حضرت همسر و فرزند اثبات کرده است؛ ولی هیچ دلالتی ندارد در دوران غیبت نیز دارای زن و فرزند است؛ چرا که احتمال دارد این زن و فرزند پس از ظهور برای او حاصل آید. به ویژه آن که فضای روایت مربوط به دوران ظهور است.
| |
| #در روایتی که [[ابن طاووس]] از [[امام رضا]]{{ع}} در صلوات بر [[امام مهدی]]{{ع}} نقل کرده است، عبارت زیر به چشم میخورد: خدایا! به او و خاندان و فرزندان و نسل و تمام پیروانش، چیزی ببخش که مایه روشنی چشم و خوشحالی دل او شده و حکومت تمام حکومتهای دور و نزدیک، عزیز و ذلیل را در اختیار او قرار دهد؛ به گونهای که حکومت او، بر همه حکومتها چیره و حق، بر همه باطلها غلبه میکند<ref>{{عربی|اندازه=120%|" اللَّهُمَ أَعْطِهِ فِي نَفْسِهِ وَ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ وَ ذُرِّيَّتِهِ وَ أُمَّتِهِ وَ جَمِيعِ رَعِيَّتِهِ مَا تُقِرُّ بِهِ عَيْنَهُ وَ تَسُرُّ بِهِ نَفْسَهُ وَ تَجْمَعُ لَهُ مُلْكَ الْمُمْلَكَاتِ كُلِّهَا قَرِيبِهَا وَ بَعِيْدِهَا وَ عَزِيزِهَا وَ ذَلِيلِهَا حَتَّى يُجْرِيَ حُكْمَهُ عَلَى كُلِّ حُكْمٍ وَ تَغْلِبَ بِحَقِّهِ كُلَّ بَاطِل "}}؛ سیّد بن طاووس، جمال الاسبوع، ص ۵۰۶</ref>.
| |
| *برخی بزرگان درباره روایت پیشین نوشتهاند:
| |
| #سند روایت قابل اعتماد نیست.
| |
| #بیشترین چیزی که از این دعای نقل شده از [[امام رضا]]{{ع}} که حدود پنجاه سال پیش از ولادت [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} فرمودهاند، میتوان استنباط کرد، این است که امت اسلام، دارای مهدی است و او دارای فرزندانی خواهد شد؛ امّا در روایت اشارهای به زمان ولادت فرزندان حضرت نشده است. سیاق کلام، حاکی از آن است که این موضوع به عصر ظهور و قیام و حکومت ایشان مربوط میشود<ref> سیّد جعفر مرتضی، جزیره خضرا در ترازوی نقد، محمد سپهری، ص ۲۲۰</ref>.
| |
| #روایت دیگری که [[سید بن طاووس]] نقل کرده است که [[امام رضا]]{{ع}} فرمود: "پروردگارا! درود فرست بر والیان عهد وی و پیشوایان از فرزندان او ...."<ref> {{عربی|اندازه=120%|" اللَّهُمَ صَلِ عَلَى وُلَاةِ عَهْدِهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ "}}، سید بن طاووس، جمال الاسبوع، ص ۵۱۲</ref>
| |
| *این روایت نیز به دلایلی بر مدعا غیر قابل پذیرش است.
| |
| #روایت از نظر سند ضعیف است.
| |
| #این روایت بنابر تصریح خود [[ابن طاووس]]، دارای متن دیگری نیز میباشد که به این شکل است: {{عربی|اندازه=150%|" اللَّهُمَ صَلِ عَلَى وُلَاةِ عَهْدِهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِه "}}؛ که در آن، کلمه "من ولده" نیست. البته [[شیخ طوسی]] در کتاب مصباح المتهجد<ref> شیخ طوسی، مصباح المتهجد، ص ۴۰۹</ref> و [[کفعمی]] در مصباح<ref> کفعمی، المصباح، ص ۵۴۸</ref> به همین صورت دوم نقل کردهاند.
| |
| #بر فرض هم که درستی روایت را بپذیریم، باز هم در روایت، نکتهای که حاکی از زمان ولادت فرزندان [[امام]] باشد، وجود ندارد و ممکن است به فرزندان آن حضرت پس از ظهور اشاره کرده باشد.
| |
| #[[میرزای نوری]] در نجم الثاقب با عنوان "دفع شبهه نبودن اولاد برای آن حضرت" آورده است: [[سید بن طاووس]] در اواخر کتاب جمال الاسبوع<ref>سیّد بن طاوس، جمال الاسبوع، ص ۵۱۲</ref> گفته که: "من یافتم روایتی به سند متصل به اینکه از برای مهدی گروهی از اولاد است که والیانند در اطراف شهرها که در دریا است و ایشان دارایند غایت بزرگی و صفات نیکان را"<ref> میرزا حسین طبرسی نوری، نجم الثاقب، ص ۴۰۲</ref>.
| |
| *در جمال الاسبوع، نه فقط سندی بر این ادعا نیاورده، بلکه مشخص نکرده این سخن از چه کسی ذکر شده است.
| |
| *البته به روایات دیگری نیز استدلال شده که به نظر میرسد آنچه ذکر شد، اهمیت بیشتری دارد و آن هم که ملاحظه شد، قابلیت استدلال بر این موضوع را ندارند.
| |
| *افزون بر روایات، به برخی از ادعیه و زیارتنامهها نیز استدلال شده که در آنها نیز استدلال ناتمام است؛ زیرا استناد قطعی آنها به معصوم {{ع}} مورد تردید است.
| |
| *یکی از بزرگان، درباره برخی از آنچه به عنوان دلیل قائلان به زن و فرزنددار بودن حضرت آمده است، مینویسد: "
| |
| بعضی از روایات، مثل خبر "[[کمال الدین انباری]]" و خبر "[[زین الدین مازندرانی]]" از جهت غرابت و ضعف ظاهری که در متن آنها است، قابل استناد نمیباشد و بعضی دیگر، همچون فقرات برخی از "ادعیه و زیارات" نیز صراحت ندارد و قابل حمل بر عصر ظهور میباشد<ref> لطف اللّه صافی گلپایگانی، پاسخ ده پرسش، ص ۵۴- ۵۵</ref>.
| |
| *پس دلیل دوّم قائلان به ازدواج آن حضرت که روایات است، مخدوش میشود و جایی برای استفاده و استدلال به آن باقی نمیماند؛ لذا نمیتوانیم به آن روایات تمسّک کنیم.
| |
| ==دیدگاه دوم: انکار همسر و فرزند==
| |
| *در این احتمال نیز به دو دلیل تمسک شده است:
| |
| #ازدواج با فلسفه غیبت منافات دارد؛
| |
| #روایاتی که به ازدواج نکردن تصریح دارد.
| |
| ===دلیل نخست===
| |
| *در این احتمال، گفته شده همسر داشتن برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} با فلسفه غیبت در تعارض است؛ چرا که فلسفه غیبت، دور و پنهان بودن از مردم است، تا اینکه گزندی به او نرسد، و از شرّ دشمنان در امان باشد؛ از این رو هرچیزی که خلاف آن باشد، بر آن حضرت روا نیست و ازدواج با این امر و فلسفه منافات دارد.
| |
| *بنابراین ازدواج کاری مستحب، پسندیده و مهم است و حفظ اسرار و پنهانزیستی و حفظ جان از گزند دشمنان امری مهمتر است؛ پس هر گاه امری دایر شود بین مهم و مهمتر، عقل، مهمتر را برمیگزیند.
| |
| *به عبارت دیگر، مصلحت فلسفه غیبت از مصلحت ازدواج بیشتر است؛ از اینرو فلسفه غیبت، مانعی است برای ازدواج و میتواند از تحقق ازدواج جلوگیری کند. حال که ازدواج مانع دارد، ازدواج نکردن آن حضرت نمیتواند روگردانی از سنّت به شمار آید؛ چون آن حضرت اعراض نکرده، بلکه امر مهمتر را برگزیده است.
| |
| ===دلیل دوم===
| |
| *این گروه، افزون بر آنچه یاد شد، به روایاتی نیز استدلال کردهاند:
| |
| #[[مسعودی]] در اثبات الوصیه نقل کرده است: [[علی بن حمزه]] و [[ابن سراج]] و [[ابن ابی سعید مکاوی]] به محضر [[امام رضا]]{{ع}} وارد شدند. [[علی بن ابی حمزه]] سخن را آغاز کرده، گفت: "برای ما از پدرانتان نقل شده است که تمام وظائف امام، پس از رحلت به امامی مانند او منتقل میشود" . [[امام رضا]]{{ع}} به او فرمود: "خبر بده مرا از [[حسین بن علی]]{{ع}} [[امام]] بود یا نه؟ گفت: [[امام]] بود. حضرت فرمود: پس چه کسی جانشین او شد؟ عرض کرد: [[علی بن حسین]]{{ع}}". این پرسش و پاسخ ادامه یافت تا اینکه [[ابن ابی حمزه]] گفت:" برای ما روایت شده است که [[امام]] درنخواهد گذشت، تا اینکه جانشین و نسل خود را ببیند". [[امام رضا]]{{ع}} فرمود: "آیا در این روایت، بیش از این چیزی برای شما گفته نشده است؟ گفت: نه. حضرت فرمود: بله؛ به خدا سوگند! برایتان روایت شده است، مگر قائم. [[ابن ابی حمزه]] با حالتی شبیه اعتراض گفت: این قسمت در حدیث است؟ [[امام رضا]]{{ع}} فرمود: وای بر تو! چگونه جرأت کردی به چیزی که بخشی از آن را رها کردهای، بر من احتجاج کنی؟<ref>{{عربی|اندازه=120%|" وَيْلَكَ كَيْفَ اجْتَرَأْتَ عَلَيَ بِشَيْءٍ تَدَعُ بَعْضَه "}}، علی بن حسین مسعودی، اثبات الوصیة، ص ۲۰۸</ref> افزون بر [[مسعودی]]، [[کشی]] نیز در رجال خود<ref>محمد بن عمر کشی، رجال الکشی، ص ۴۶۵</ref> این روایت را با اندک تفاوتی آورده است. روشن است که این روایت نه فقط در دوران غیبت، بلکه در تمام عمر آن حضرت داشتن فرزند برای [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را منتفی میداند.
| |
| #[[شیخ طوسی]] در کتاب الغیبة نزدیک به همین مضمون را در روایتی دیگر آورده است. [[حسن بن علی خزاز]] گفت: [[علی بن ابی حمزه]] بر [[امام رضا]]{{ع}} وارد شد و پرسید: آیا تو [[امام]] هستی؟ حضرت فرمود: آری. [[علی بن ابی حمزه]] گفت: از پدر بزرگ شما [[جعفر بن محمد]] شنیدم که امامی نیست، مگر اینکه فرزندی دارد. [[امام]] فرمود: آیا فراموش کردی یا خود را به فراموشی زدی؟ اینچنین که گفتی نفرمود. بلکه فرمود: امامی نیست، مگر اینکه فرزندی داشته باشد مگر امامی که [[حسین بن علی]] برای او خارج میشود رجعت میکند؛ پس همانا او فرزندی نخواهد داشت"<ref> {{عربی|اندازه=120%|" لَا يَكُونُ الْإِمَامُ إِلَّا وَ لَهُ عَقِبٌ إِلَّا الْإِمَامُ الَّذِي يَخْرُجُ عَلَيْهِ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍ {{ع}} فَإِنَّهُ لَا عَقِبَ لَه "}}، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۲۲۴</ref>. [[علی بن ابی حمزه]] گفت: راست فرمودی. اینچنین فرمود جدّ بزرگوارت". دو روایت پیشین در اثبات ادعا کافی است؛ ولی برخی امور دیگری را میتوان شاهد آورد:
| |
| #روایاتی [[حضرت خضر]] را کسی معرفی کرده است که وحشت تنهایی [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} را در دوران غیبت برطرف میسازد، در حالی که اگر آن حضرت زن و فرزند داشت، به ملازم و همراه نیازی نبود. [[امام رضا]]{{ع}} فرمود: [[حضرت خضر]]{{ع}} از آب حیات نوشید و او زنده است ... خداوند سبحانه و تعالی به واسطه او تنهایی قائم ما را در دوران غیبتش به انس تبدیل کند و غربت و تنهاییاش را با وصلت او مرتفع سازد<ref>{{عربی|اندازه=120%|" إِنَ الْخَضِرَ شَرِبَ مِنْ مَاءِ الْحَيَاةِ فَهُوَ حَيٌ لَا يَمُوتُ حَتَّى يُنْفَخَ فِي الصُّورِ وَ إِنَّهُ لَيَحْضُرُ الْمَوْسِمَ كُلَّ سَنَةٍ وَ يَقِفُ بِعَرَفَةَ فَيُؤَمِّنُ عَلَى دُعَاءِ الْمُؤْمِنِينَ وَ سَيُونِسُ اللَّهُ بِهِ وَحْشَةَ قَائِمِنَا فِي غَيْبَتِه "}}، شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۹۰، ح ۴</ref>.
| |
| #در روایات فراوانی از آن حضرت با القاب فرید "تک" و وحید "یگانه" یاد شده است و این، با زن و فرزند داشتن منافات دارد<ref> شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، باب ۲۶، ح ۱۳</ref>.
| |
| #دستهای از روایات، ملازمان حضرتش را در دوران غیبت، فقط سی تن از یاران خاص آن حضرت ذکر کرده است. [[امام صادق]]{{ع}} در این باره فرمود: "صاحب این امر، از غیبتی ناگزیر است و در غیبت خود، ناچار از گوشهگیری و کنارهجویی از دیگران است. طیبه "مدینه" خوشمنزلی است و با وجود سی تن "یا به همراهی سی نفر" در آنجا وحشت و ترسی نیست<ref> محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۳۴۰، ح ۱۶؛ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۲؛ نعمانی، الغیبة، ص ۱۸۸</ref>.
| |
| *علامه [[محمد تقی شوشتری]] درباره فرزنددار بودن [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} نوشته است: "باید گفت: در هیچ خبری وارد نشده است که آن حضرت پیش از ظهور فرزند داشته باشد، و در خصوص فرزنددار شدن آن [[امام]] پس از ظهور هم اختلاف است<ref> جزیره خضراء افسانه یا واقعیت، ص ۲۲۶، به نقل از: الاخبار الدخیلة، ج ۲، ص ۷۲</ref>.
| |
| *در پایان، توجه به این نکته خالی از لطف نیست که با عنایت به این که [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} نزدیک به هفتاد سال از عمر خود را در دوران [[غیبت صغرا]] سپری کرده و محذورات این دوران در ازدواج کردن، به مراتب کمتر از دوران [[غیبت کبرا]] بوده است، و نیز اینکه در هیچ یک از منابع معتبر یا سخنان نواب خاص به این نکته اشارهای نشده است، میتوان دیدگاه زن و فرزند نداشتن را ترجیح داد. و خداوند سبحانه و تعالی آگاهتر است<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]،[[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص: ۴۷۹ -۴۹۰.</ref>.
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{پرسشهای وابسته}}
| |
| {{ستون-شروع|3}}
| |
| *اهداء؛
| |
| *سخن ناشر؛
| |
| *پیشگفتار؛
| |
| *[[آخر الزمان]]؛
| |
| *[[آدینه]]؛
| |
| *[[آستانه عسکریین]]؛
| |
| *[[آستانه قیامت]]؛
| |
| *[[آفتاب پشت ابر]]؛
| |
| *[[آینده پژوهی]]؛
| |
| *[[آیین جدید]]؛
| |
| *[[أبدال]]؛
| |
| *[[ابوالادیان]]؛
| |
| *[[ابوصالح]]؛
| |
| *[[ابوالقاسم]]؛
| |
| *[[اثنا عشری]]؛
| |
| *[[احمد]]؛
| |
| *[[احمد بن اسحاق قمی]]؛
| |
| *[[احمد بن هلال کرخی]]؛
| |
| *[[احمدیه]]؛
| |
| *[[اخیار]]؛
| |
| *[[ادله رجعت]]؛
| |
| *[[اسماعیلیه]]؛
| |
| *[[أشراط الساعه]]؛
| |
| *[[اصحاب قائم]]؛
| |
| *[[اصحاب کهف]]؛
| |
| *[[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]]؛
| |
| *[[القاب امام مهدی]]{{ع}}؛
| |
| *[[امامت امام مهدی]]{{ع}}؛
| |
| *[[امامت و مهدویت]]؛
| |
| *[[امام حسن عسکری]]؛
| |
| *[[امام زمان]]؛
| |
| *[[امامشناسی]]؛
| |
| *[[امام مهدی از ولادت تا ظهور]]؛
| |
| *[[امامیه]]؛
| |
| *[[امدادهای غیبی]]؛
| |
| *[[امکان رجعت ]]؛
| |
| *[[امنیت ]]؛
| |
| *[[انتظار فرج]]؛
| |
| *[[انتقام]]؛
| |
| *[[انجمن حجتیه]]؛
| |
| *[[انطاکیه]]؛
| |
| *[[اوتاد]]؛
| |
| *[[اهل سنت و مهدی موعود]]؛
| |
| *[[اهل سنت و ولادت مهدی]]؛
| |
| *[[اهل کتاب در عصر ظهور]]؛
| |
| *[[الغیبة للحجة]]؛
| |
| *[[ایام الله]]؛
| |
| *[[ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم]]؛
| |
| *[[باب]] ([[علی محمد شیرازی]])؛
| |
| *[[بابیه]] ([[باب]])؛
| |
| *[[بارانهای پیاپی]]؛
| |
| *[[باقریه]]؛
| |
| *[[البرهان فی علامات مهدی آخر الزمان]]؛
| |
| *[[بعثت امام مهدی]]؛
| |
| *[[بقیه الله]]؛
| |
| *[[بلالی محمد بن علی بن بلال]]؛
| |
| *[[بلالیه]]؛
| |
| *[[بهائیت]]؛
| |
| *[[البیان فی اخبار صاحب الزمان]]؛
| |
| *[[بیت الحمد]]؛
| |
| *[[بیت المقدس]]؛
| |
| *[[بیدا]]؛
| |
| *[[بیعت حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[بیعت نامه مهدی]]؛
| |
| *[[البیعه لله]]؛
| |
| *[[پایان تاریخ]]؛
| |
| *[[پدر حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[پدر مهدی و اهل سنت]]؛
| |
| *[[پرچم حضرت مهدی ]]؛
| |
| *[[پرچمهای سیاه]]؛
| |
| *[[پیراهن حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم]]؛
| |
| *[[تاریخ عصر غیبت]]؛
| |
| *[[تاریخ غیبت کبرا]]؛
| |
| *[[تشرف]]؛
| |
| *[[تکذیب وقت گزاران]]؛
| |
| *[[تناثر النجوم]]؛
| |
| *[[توقیع]]؛
| |
| *[[جبرئیل]]؛
| |
| *[[جده]]؛
| |
| *[[جزیره خضرا]]؛
| |
| *[[جزیره خضرا در ترازوی نقد]]؛
| |
| *[[جعفر کذاب]]؛
| |
| *[[جمعه]]؛
| |
| *[[جنگ افزارهای مهدی]]؛
| |
| *[[حجت]]؛
| |
| *[[حجر الاسود]]؛
| |
| *[[حدیث غدیر]]؛
| |
| *[[حدیث لوح حضرت زهرا]]؛
| |
| *[[حدیث معراج]]؛
| |
| *[[حرز حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[حرمت نام بردن مهدی]]؛
| |
| *[[حسن شریعی]]؛
| |
| *[[حسین بن روح نوبختی]]؛
| |
| *[[حسین بن منصور حلاج]]؛
| |
| *[[حکومت جهانی]]؛
| |
| *[[حکومت صالحان]]؛
| |
| *[[حکومت مستضعفان]]؛
| |
| *[[حکیمه خاتون]]؛
| |
| *[[حیرت]]؛
| |
| *[[خاتم الاوصیاء]]؛
| |
| *[[خراسانی]]؛
| |
| *[[خردسالترین پیشوای معصوم]]؛
| |
| *[[خروج خراسانی]]؛
| |
| *[[خروج دابه الارض]]؛
| |
| *[[خروج دجال]]؛
| |
| *[[خروج سفیانی]]؛
| |
| *[[خروج سید حسنی]]؛
| |
| *[[خروج شعیب بن صالح]]؛
| |
| *[[خروج شیصبانی]]؛
| |
| *[[خروج عوف سلمی]]؛
| |
| *[[خروج مهدی]] ([[قیام مهدی]])؛
| |
| *[[خروج یأجوج و مأجوج]]؛
| |
| *[[خروج یمانی]]؛
| |
| *[[خسف به بیداء]]؛
| |
| *[[خسوف و کسوف غیرعادی]]؛
| |
| *[[خضر]]؛
| |
| *[[خلافت موعود]]؛
| |
| *[[خورشید پشت ابر]]؛
| |
| *[[خطبه قیام]]؛
| |
| *[[خورشید مغرب]]؛
| |
| *[[خیمه]]؛
| |
| *[[دابه الارض]]؛
| |
| *[[دادگستر جهان]]؛
| |
| *[[دانشمندان عامه و مهدی موعود]]؛
| |
| *[[دجال]]؛
| |
| *[[در انتظار ققنوس]]؛
| |
| *[[در فجر ساحل]]؛
| |
| *[[دست بر سر گذاشتن]]؛
| |
| *[[دعای افتتاح]]؛
| |
| *[[دعای عهد]]؛
| |
| *[[دعای ندبه]]؛
| |
| *[[دعای سمات]]؛
| |
| *[[دوازده امامی]]؛
| |
| *[[دولت کریمه]]؛
| |
| *[[دین در آخرالزمان]]؛
| |
| *[[دین در عصر ظهور]]؛
| |
| *[[ذی طوی]]؛
| |
| *[[رایات سود]]؛
| |
| *[[رحلت مهدی]] ([[فرجام مهدی]])؛
| |
| *[[رجعت]]؛
| |
| *[[رجعت کنندگان]]؛
| |
| *[[رکن و مقام]]؛
| |
| *[[رؤیت مهدی]] ([[ملاقات مهدی]])؛
| |
| *[[زبور داود]]؛
| |
| *[[زمینهسازان ظهور]]؛
| |
| *[[زنان آخرالزمان]]؛
| |
| *[[زنان و قیام مهدی]]؛
| |
| *[[زندگی آخرالزمان]]؛
| |
| *[[زیارت آل یس]]؛
| |
| *[[زیارت ناحیه مقدسه]]؛
| |
| *[[زیارت رجبیه]]؛
| |
| *[[زیدیه ]]؛
| |
| *[[سازمان وکالت]]؛
| |
| *[[سامرا]]؛
| |
| *[[سرداب سامرا]]؛
| |
| *[[سلاح امام مهدی]]؛
| |
| *[[سفیانی]]؛
| |
| *[[سید حسنی]]؛
| |
| *[[سیره حکومتی امام مهدی]]؛
| |
| *[[سیصد و سیزده]]؛
| |
| *[[شاهدان ولادت امام مهدی]]؛
| |
| *[[شرایط ظهور]]؛
| |
| *[[شرید]]؛
| |
| *[[شریعیه]]؛
| |
| *[[شعبان]]؛
| |
| *[[شعیب بن صالح]]؛
| |
| *[[شلمغانیه]]؛
| |
| *[[شمائل حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[شمشیر]]؛
| |
| *[[شهادت امام مهدی]]؛
| |
| *[[شیخیه]]؛
| |
| *[[شیطان]]؛
| |
| *[[شیصبانی]]؛
| |
| *[[شیعه]]؛
| |
| *[[صاحب الامر]]؛
| |
| *[[صاحب الدار]]؛
| |
| *[[صاحب الزمان]]؛
| |
| *[[صاحب السیف]]؛
| |
| *[[صاحب الغیبه]]؛
| |
| *[[صاید بن صید]]؛
| |
| *[[صقیل]]؛
| |
| *[[صیحه آسمانی]]؛
| |
| *[[طالقان]]؛
| |
| *[[طرید]]؛
| |
| *[[طلوع خورشید از مغرب]]؛
| |
| *[[طویل العمر]]؛
| |
| *[[طی الارض]]؛
| |
| *[[طیبه]]؛
| |
| *[[ظهور]]؛
| |
| *[[عاشورا]]؛
| |
| *[[عبرتایی]]؛
| |
| *[[عثمان بن سعید عمری]]؛
| |
| *[[عدد یاران مهدی]]؛
| |
| *[[عدل و قسط]]؛
| |
| *[[العرف الوردی فی الاخبار المهدی]]؛
| |
| *[[عسکریه]]؛
| |
| *[[عصائب]]؛
| |
| *[[عصر زندگی]]؛
| |
| *[[عقد الدرر فی اخبار المنتظر]]؛
| |
| *[[علایم ظهور]]؛
| |
| *[[علائم قیامت]]؛
| |
| *[[علی بن محمد سمری]]؛
| |
| *[[غار انطاکیه ]]؛
| |
| *[[غایب]]؛
| |
| *[[غریم]]؛
| |
| *[[غلام]]؛
| |
| *[[غیبت امام مهدی]]؛
| |
| *[[الغیبة]]؛
| |
| *[[غیبت صغرا]]؛
| |
| *[[غیبت کبرا]]؛
| |
| *[[فترت]]؛
| |
| *[[فرید]]؛
| |
| *[[فرجام حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[فرجام شناسی]]؛
| |
| *[[فضیلت انتظار فرج ]]؛
| |
| *[[فضیلت منتظران]]؛
| |
| *[[فلسفه رجعت]]؛
| |
| *[[فلسفه غیبت صغرا]]؛
| |
| *[[فلسفه و علل غیبت]]؛
| |
| *[[فواید امام غایب]]؛
| |
| *[[فوتوریسم]]؛
| |
| *[[قائم]]؛
| |
| *[[قادیانیه]]؛
| |
| *[[قتل نفس زکیه]]؛
| |
| *[[قم]]؛
| |
| *[[قیامت صغرا]]؛
| |
| *[[قیامهای پیش از ظهور]]؛
| |
| *[[کشته شدن شیطان]]؛
| |
| *[[کمال الدین و تمام النعمه]]؛
| |
| *[[کوفه]]؛
| |
| *[[کنیه حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[کوه رضوی]]؛
| |
| *[[کیسانیه]]؛
| |
| *[[لباس حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[لوح حضرت زهرا]]؛
| |
| *[[مادر حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[متمهدی]]؛
| |
| *[[مثلث برمودا]]؛
| |
| *[[محدث]]؛
| |
| *[[محل بیعت مهدی]]؛
| |
| *[[محل ظهور مهدی]]؛
| |
| *[[محل قتل نفس زکیه]]؛
| |
| *[[محمد]]؛
| |
| *[[محمد بن عثمان بن سعید عمری]]؛
| |
| *[[محمد بن علی بن هلال]]؛
| |
| *[[محمد بن علی شلمغانی]]؛
| |
| *[[محمد بن نصیر نمیری]]؛
| |
| *[[محمدیه]]؛
| |
| *[[مدعیان بابیت]]؛
| |
| *[[مدعیان مهدویت]]؛
| |
| *[[مرجع تقلید]]؛
| |
| *[[مردان آخرالزمان]]؛
| |
| *[[مرکز حکومت مهدی]]؛
| |
| *[[مرگ جاهلی]]؛
| |
| *[[مرگ سرخ]]؛
| |
| *[[مرگ سفید]]؛
| |
| *[[مستضعف]]؛
| |
| *[[مسجد جمکران]]؛
| |
| *[[مسجد الحرام]]؛
| |
| *[[مسجد سهله]]؛
| |
| *[[مسجد صاحب الزمان]]؛
| |
| *[[مسجد کوفه]]؛
| |
| *[[مصلای جمعه و جماعات در عصر ظهور]]؛
| |
| *[[مضطر]]؛
| |
| *[[معجم احادیث الامام المهدی ]]؛
| |
| *[[معمرین]]؛
| |
| *[[مغیریه]]؛
| |
| *[[مقتدای مسیح]]؛
| |
| *[[مکیال المکارم فی فواید الدعاء للقائم]]؛
| |
| *[[ملاحم و فتن]]؛
| |
| *[[ملاقات با حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[ملیکه ]]؛
| |
| *[[منتخب الاثر]]؛
| |
| *[[منتظر ۱]]؛
| |
| *[[منتظر ۲]]؛
| |
| *[[منتقم]]؛
| |
| *[[منصور]]؛
| |
| *[[موتور]]؛
| |
| *[[موسویه]]؛
| |
| *[[موعود مسیحیت]]؛
| |
| *[[موعود یهود]]؛
| |
| *[[مهدی]]؛
| |
| *[[مهدی سودانی]]؛
| |
| *[[مهدی موعود ]]؛
| |
| *[[مهدویت]]؛
| |
| *[[ممهدون ]]؛
| |
| *[[مهدویتپژوهی]]؛
| |
| *[[مهدی شخصی و مهدی نوعی]]؛
| |
| *[[مهدیه]]؛
| |
| *[[میراث دار پیامبران]]؛
| |
| *[[ناحیه مقدسه]]؛
| |
| *[[نامهای حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[ناووسیه]]؛
| |
| *[[نجبا]]؛
| |
| *[[ندای آسمانی]]؛
| |
| *[[نرگس]]؛
| |
| *[[نزول عیسی]]؛
| |
| *[[نشانههای آخرالزمان]]؛
| |
| *[[نشانههای ظهور]]؛
| |
| *[[نفس زکیه]]؛
| |
| *[[نماز امام زمان]]؛
| |
| *[[نواب خاص]]؛
| |
| *[[نیابت خاص]]؛
| |
| *[[نیابت عام]]؛
| |
| *[[نیمه شعبان]]؛
| |
| *[[وقاتون]]؛
| |
| *[[وقت ظهور]]؛
| |
| *[[وقت معلوم]]؛
| |
| *[[وکلای حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[ولادت حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[ولایت فقیه]]؛
| |
| *[[ولی فقیه]]؛
| |
| *[[همسر و فرزند مهدی]]؛
| |
| *[[هیبت مهدی]]؛
| |
| *[[یأجوج و مأجوج]]؛
| |
| *[[یاران حضرت مهدی]]؛
| |
| *[[یا لثارات الحسین]]؛
| |
| *کتابنامه.
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}}
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| * [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگنامه مهدویت''']].
| |
| | |
| ==پانویس==
| |
| {{یادآوری پانویس}}
| |
| {{پانویس2}}
| |
| | |
| {{امام مهدی}}
| |
| | |
| [[رده:امام مهدی]]
| |
| [[رده:همسر و فرزند مهدی]]
| |
