حکمتهای نهج البلاغه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←مقدمه) |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و [[کلمات قصار]] اختصاص دارد. | آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و [[کلمات قصار]] اختصاص دارد. حکمتهای نهج البلاغه دربرگیرنده مفاهیم [[اخلاقی]]، [[دینی]]، [[فرهنگی]] و [[اجتماعی]] در قالبی زیبا و بدیع است. حکمتها هم از لحاظ تمثیل و شیوه گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوجاند. حکمتهای نهج البلاغه را میتوان در موضوعهای زیر دستهبندی کرد: | ||
# | # علی از زبان علی؛ | ||
# آموزهها (مباحثی چون [[ایمان]]، [[اسلام]]، [[احکام]]، [[عبادات]]، شناختشناسی، [[رهبری]] و مسائل [[اجتماعی]]، [[قرآن]]، برخی مفاهیم و...) | # آموزهها (مباحثی چون [[ایمان]]، [[اسلام]]، [[احکام]]، [[عبادات]]، شناختشناسی، [[رهبری]] و مسائل [[اجتماعی]]، [[قرآن]]، برخی مفاهیم و...)؛ | ||
# اندرزها ([[آدمی]] و آنچه با آن روبهروست، [[خردمندی]]، [[شکیبایی]] و...) | # اندرزها ([[آدمی]] و آنچه با آن روبهروست، [[خردمندی]]، [[شکیبایی]] و...). | ||
برای نمونه به چند [[کلام]] از آن | برای نمونه به چند [[کلام]] از آن حضرت اشاره میکنیم: | ||
# با [[مردم]] بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما [[دوستی]] کنند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۹</ref> | # با [[مردم]] بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما [[دوستی]] کنند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۹.</ref>. | ||
# چون بر [[دشمن]] [[ظفر]] یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰</ref> | # چون بر [[دشمن]] [[ظفر]] یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰.</ref>. | ||
# چون سرآغاز [[نعمت]] به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳</ref> | # چون سرآغاز [[نعمت]] به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳.</ref>. | ||
# فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۰</ref> | # فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۰.</ref>. | ||
# [[طمع]]، [[آدمی]] را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷</ref> | # [[طمع]]، [[آدمی]] را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷.</ref>. | ||
# هر که | # هر که راز خود را [[نهان]] دارد، [[اختیار]] آن همواره بهدست او باشد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۵۳.</ref>. | ||
# سینه | # سینه دانا گنجینه رازها و [[خوشرویی]] کمند دوستیها و [[بردباری]]، [[نهان]] جایِ زشتیهاست<ref>نهج البلاغه، حکمت ۵.</ref>. | ||
# [[دنیا]] و [[آخرت]] دو [[دشمنی]] متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که [[دنیا]] را [[دوست]] بدارد و بدان [[دل]] بندد، [[آخرت]] را [[دشمن]] دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو [[همسر]] یک شوهرند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰</ref> | # [[دنیا]] و [[آخرت]] دو [[دشمنی]] متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که [[دنیا]] را [[دوست]] بدارد و بدان [[دل]] بندد، [[آخرت]] را [[دشمن]] دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو [[همسر]] یک شوهرند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰.</ref>. | ||
# در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸</ref> | # در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸.</ref>. | ||
# آنکه پذیرای [[صبر]] نباشد بیتابی هلاکش سازد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰</ref><ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص | # آنکه پذیرای [[صبر]] نباشد بیتابی هلاکش سازد<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰.</ref>.<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص ۸۴۷ ـ ۸۴۸.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۳ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۳
مقدمه
آخرین بخش نهج البلاغه به حکمتها و کلمات قصار اختصاص دارد. حکمتهای نهج البلاغه دربرگیرنده مفاهیم اخلاقی، دینی، فرهنگی و اجتماعی در قالبی زیبا و بدیع است. حکمتها هم از لحاظ تمثیل و شیوه گفتار و هم از لحاظ محتوا و مفهوم در اوجاند. حکمتهای نهج البلاغه را میتوان در موضوعهای زیر دستهبندی کرد:
- علی از زبان علی؛
- آموزهها (مباحثی چون ایمان، اسلام، احکام، عبادات، شناختشناسی، رهبری و مسائل اجتماعی، قرآن، برخی مفاهیم و...)؛
- اندرزها (آدمی و آنچه با آن روبهروست، خردمندی، شکیبایی و...).
برای نمونه به چند کلام از آن حضرت اشاره میکنیم:
- با مردم بهگونهای بیامیزید که اگر بمیرید، بر شما بگریند و اگر بمانید با شما دوستی کنند[۱].
- چون بر دشمن ظفر یافتی، عفو و گذشت را شکرانه پیروزیات قرار ده[۲].
- چون سرآغاز نعمت به شما رسد با کمسپاسی دنباله آن را نبرید[۳].
- فرصتها چون ابر در گذرند، پس از فرصتهای خیر بهره گیرید[۴].
- طمع، آدمی را بر لب آورَد ولی تشنه برگردانَد، ضمانت کند اما وفا نکند[۵].
- هر که راز خود را نهان دارد، اختیار آن همواره بهدست او باشد[۶].
- سینه دانا گنجینه رازها و خوشرویی کمند دوستیها و بردباری، نهان جایِ زشتیهاست[۷].
- دنیا و آخرت دو دشمنی متفاوت و دو راه گوناگوناند، پس کسی که دنیا را دوست بدارد و بدان دل بندد، آخرت را دشمن دارد و از آن بدش آید و آن دو چونان خاور و باخترند و آن که بین آن دو جهت حرکت کند به هر یک نزدیک شود از دیگری دور گردد؛ و این دو چون دو همسر یک شوهرند[۸].
- در آغاز سرما، خود را از آن بپایید و در پایان، پذیرایش باشید، زیرا آنچه با درختان کند با شما نیز انجام دهد که آغاز آن میسوزاند و پایان آن میرویاند[۹].
- آنکه پذیرای صبر نباشد بیتابی هلاکش سازد[۱۰].[۱۱]
منابع
پانویس
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۹.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۰.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۳.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۲۰.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۲۶۷.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۵۳.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۵.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۰۰.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۲۸.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۸۰.
- ↑ دینپرور، سید حسین، دانشنامه نهج البلاغه، ج۲، ص ۸۴۷ ـ ۸۴۸.