بدون خلاصۀ ویرایش
(←پانویس) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
* عیاشی از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: [[وحی الهی]] درباره [[ولایت علی]] {{ع}} در [[منی]] نازل شده بود، اما [[رسول خدا]] {{صل}} از [[اعلان]] آن خودداری کرد؛ زیرا از واکنش [[مردم]] نسبت به این [[دستور الهی]] [[خوف]] داشت. تا اینکه از [[مکه]] بازگشت در حالی که پنج هزار نفر از [[اهل مکه]] او را مشایعت میکردند. پس از اینکه به [[جحفه]] رسید، [[جبرئیل]] نازل شد و فرمود: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}؛ از آنچه که [[پیامبر]] در [[منی]] از آن [[کراهت]] داشت. و قبل از آن روایتی را به همین معنا از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] میکند: [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد و فرمود که [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را [[اعلان]] کند، اما آن حضرت از [[ترس]] ایجاد [[تفرقه]] و [[شورش]] این کار را نکرد تا [[نزول جبرئیل]] سه مرتبه تکرار شد و آن حضرت به منزلگاه [[جحفه]] رسید. پس وقتی که به [[ناحیه]] معیعه در [[جحفه]] رسید، [[مردم]] را برای [[نماز جماعت]] فراخواند. و در جامع الاخبار با [[سند]] خود از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: هنگامی که [[رسول خدا]] از [[حجة الوداع]] فارغ شد. [[جبرئیل]] در مسیر بازگشت بر او نازل شد و این [[آیه]] را قرائت کرد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}}؛ [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: ای [[جبرئیل]]، [[مردم]] تازه [[مسلمان]] هستند و [[خوف]] آن را دارم که دچار [[شک و تردید]] شوند و از من [[اطاعت]] نکنند. پس [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز دوم [[جبرئیل]] در [[غدیر]] [به همین صورت آمده است!] بر [[پیامبر]] {{صل}} نازل و فرمود: ای [[محمد]]! {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}؛ اما آن حضرت عرض کرد: ای [[جبرئیل]]، میترسم که اصحابم با من [[مخالفت]] کنند! به دنبال آن [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز سوم [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد، در حالی که آن حضرت در غدیر خم بود و فرمود: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ...}}؛ وقتی که [[رسول خدا]] {{صل}} این سخن را شنید، به [[مردم]] فرمود: به [[خدا]] قسم که از این مکان تکان نمیخورم تا [[رسالت]] پروردگارم را [[ابلاغ]] کنم. [[علامه طباطبائی]] در اینباره میفرماید: باید در [[آیه]] سوم [[سوره مائده]] که میفرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} و احادیثی که درباره آن از طرف [[شیعه]] و [[سنی]] وارد شده و [[خبرهای متواتر]] مربوط به [[حادثه غدیر]] [[خم]] و اوضاع [[اجتماعی]] زمان [[رسول خدا]] دقت کرد. آنچه از [[تأمل]] و دقت در این امور به نظر میرسد، این است که موضوع [[ولایت]] چند روز قبل از [[غدیر]] نازل شده بود، اما [[پیامبر]] {{صل}} از [[اعلان]] آن واهمه داشت، زیرا میترسید که مورد قبول قرار نگیرد و یا نسبت به وی [[سوء]] قصدی انجام گیرد و به دنبال آن امر [[دعوت الهی]] مختل شود، برای همین [[اعلان]] این امر را به تأخیر میانداخت و امروز و فردا میکرد تا اینکه [[آیه]] شصت و هفت [[سوره مائده]] نازل شد. آنگاه [[پیامبر]] {{صل}} این [[دستور الهی]] را [[اعلان]] کرد. بنابراین، این احتمال وجود دارد که [[خداوند]] بخش اعظم [[سوره مائده]] که امر [[ولایت]] هم در آن بوده است را در روز [[عرفه]] (یا غروب آن) بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نازل کرده باشد و آن حضرت آن را [[تلاوت]] کرده باشد، اما بیان امر [[ولایت]] را تا [[غدیر]] به تأخیر انداخته باشد. در این صورت بعید به نظر نمیرسد که مقصود بعضی از [[روایات]] که میگوید: این [[آیه]] در [[غدیر]] نازل شده است، [[تلاوت]] این [[آیه]] به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باشد و در صدد بیان [[شأن نزول]] [[آیه]] بودهاند و بدین جهت گفتهاند که این [[آیه]] در [[روز غدیر]] نازل شده است. ([[تاریخ]] تحقیقی [[اسلام]]، (ترجمه: حسینعلی [[عربی]])، ج۴، ص۵۰۴-۵۰۷).</ref>. | * عیاشی از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: [[وحی الهی]] درباره [[ولایت علی]] {{ع}} در [[منی]] نازل شده بود، اما [[رسول خدا]] {{صل}} از [[اعلان]] آن خودداری کرد؛ زیرا از واکنش [[مردم]] نسبت به این [[دستور الهی]] [[خوف]] داشت. تا اینکه از [[مکه]] بازگشت در حالی که پنج هزار نفر از [[اهل مکه]] او را مشایعت میکردند. پس از اینکه به [[جحفه]] رسید، [[جبرئیل]] نازل شد و فرمود: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ}}؛ از آنچه که [[پیامبر]] در [[منی]] از آن [[کراهت]] داشت. و قبل از آن روایتی را به همین معنا از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] میکند: [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد و فرمود که [[ولایت]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را [[اعلان]] کند، اما آن حضرت از [[ترس]] ایجاد [[تفرقه]] و [[شورش]] این کار را نکرد تا [[نزول جبرئیل]] سه مرتبه تکرار شد و آن حضرت به منزلگاه [[جحفه]] رسید. پس وقتی که به [[ناحیه]] معیعه در [[جحفه]] رسید، [[مردم]] را برای [[نماز جماعت]] فراخواند. و در جامع الاخبار با [[سند]] خود از [[امام صادق]] {{ع}} [[روایت]] کرده است: هنگامی که [[رسول خدا]] از [[حجة الوداع]] فارغ شد. [[جبرئیل]] در مسیر بازگشت بر او نازل شد و این [[آیه]] را قرائت کرد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}}؛ [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: ای [[جبرئیل]]، [[مردم]] تازه [[مسلمان]] هستند و [[خوف]] آن را دارم که دچار [[شک و تردید]] شوند و از من [[اطاعت]] نکنند. پس [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز دوم [[جبرئیل]] در [[غدیر]] [به همین صورت آمده است!] بر [[پیامبر]] {{صل}} نازل و فرمود: ای [[محمد]]! {{متن قرآن|بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ...}}؛ اما آن حضرت عرض کرد: ای [[جبرئیل]]، میترسم که اصحابم با من [[مخالفت]] کنند! به دنبال آن [[جبرئیل]] به [[آسمان]] [[عروج]] کرد. در روز سوم [[جبرئیل]] بر [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد، در حالی که آن حضرت در غدیر خم بود و فرمود: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ...}}؛ وقتی که [[رسول خدا]] {{صل}} این سخن را شنید، به [[مردم]] فرمود: به [[خدا]] قسم که از این مکان تکان نمیخورم تا [[رسالت]] پروردگارم را [[ابلاغ]] کنم. [[علامه طباطبائی]] در اینباره میفرماید: باید در [[آیه]] سوم [[سوره مائده]] که میفرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...}} و احادیثی که درباره آن از طرف [[شیعه]] و [[سنی]] وارد شده و [[خبرهای متواتر]] مربوط به [[حادثه غدیر]] [[خم]] و اوضاع [[اجتماعی]] زمان [[رسول خدا]] دقت کرد. آنچه از [[تأمل]] و دقت در این امور به نظر میرسد، این است که موضوع [[ولایت]] چند روز قبل از [[غدیر]] نازل شده بود، اما [[پیامبر]] {{صل}} از [[اعلان]] آن واهمه داشت، زیرا میترسید که مورد قبول قرار نگیرد و یا نسبت به وی [[سوء]] قصدی انجام گیرد و به دنبال آن امر [[دعوت الهی]] مختل شود، برای همین [[اعلان]] این امر را به تأخیر میانداخت و امروز و فردا میکرد تا اینکه [[آیه]] شصت و هفت [[سوره مائده]] نازل شد. آنگاه [[پیامبر]] {{صل}} این [[دستور الهی]] را [[اعلان]] کرد. بنابراین، این احتمال وجود دارد که [[خداوند]] بخش اعظم [[سوره مائده]] که امر [[ولایت]] هم در آن بوده است را در روز [[عرفه]] (یا غروب آن) بر [[پیامبر اکرم]] {{صل}} نازل کرده باشد و آن حضرت آن را [[تلاوت]] کرده باشد، اما بیان امر [[ولایت]] را تا [[غدیر]] به تأخیر انداخته باشد. در این صورت بعید به نظر نمیرسد که مقصود بعضی از [[روایات]] که میگوید: این [[آیه]] در [[غدیر]] نازل شده است، [[تلاوت]] این [[آیه]] به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} باشد و در صدد بیان [[شأن نزول]] [[آیه]] بودهاند و بدین جهت گفتهاند که این [[آیه]] در [[روز غدیر]] نازل شده است. ([[تاریخ]] تحقیقی [[اسلام]]، (ترجمه: حسینعلی [[عربی]])، ج۴، ص۵۰۴-۵۰۷).</ref>. | ||
[[ابن عباس]] در ادامه بیان داستان [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از زبان آن حضرت، به بیان [[واقعه غدیر]] میپردازد و میگوید: سپس [[رسول خدا]] دو [[دست]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را گرفت و ایشان را از [[زمین]] بلند کرد... سپس فرمود: "ای [[مردم]]! [[خداوند]] ـ تبارک و تعالی ـ مولا و [[سرپرست]] من است و من [[سرپرست]] و مولای [[مؤمنان]] هستم؛ هر فردی که من مولایش هستم پس [[علی]] مولای اوست؛ خداوندا! هر کسی [[علی]] را [[دوست]] دارد، او را [[دوست]] بدار و هر کسی که با [[علی]] [[دشمنی]] میکند [[دشمن]] بدار و یاریکننده او را [[یاری]] کن و کسی که در پی [[خواری]] اوست [[خوار]] گردان". [[ابن عباس]] در ادامه میگوید: "[[منافقان]] و مریض دلان و کسانی که در فرمایش [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شک]] داشتند، گفتند: "ما از درگاه [[خدا]] از این گفتار او که واقع نخواهد شد [[بیزاری]] میجوئیم و هیچ گاه [[راضی]] نخواهیم شد که [[علی]]، [[وزیر]] و [[یاور]] (و [[جانشین]]) او شود؛ [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را به سبب [[تعصب]] فامیلی [[انتخاب]] کرد". [[سلمان]] و [[ابوذر]] و [[مقداد]] و [[عمار بن یاسر]] گفتند: "به [[خدا]] قسم، ما از آنجا حرکت نکرده بودیم که [[آیه]] ([[اکمال دین]]) نازل شد، و [[رسول خدا]] {{صل}} سه بار [[آیه]] را تکرار کرده سپس فرمود: "همانا [[اکمال دین]] و اتمام نعمت و [[رضایت]] پروردگارم به [[رسالت]] من و [[جانشینی]] [[علی بن ابی طالب]] تعلق گرفت (و در [[حقیقت]]، کامل شدن [[دین]] به [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است)<ref>الامالی، شیخ صدوق، ص۴۳۵.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابیطالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابیطالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، | [[ابن عباس]] در ادامه بیان داستان [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از زبان آن حضرت، به بیان [[واقعه غدیر]] میپردازد و میگوید: سپس [[رسول خدا]] دو [[دست]] [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} را گرفت و ایشان را از [[زمین]] بلند کرد... سپس فرمود: "ای [[مردم]]! [[خداوند]] ـ تبارک و تعالی ـ مولا و [[سرپرست]] من است و من [[سرپرست]] و مولای [[مؤمنان]] هستم؛ هر فردی که من مولایش هستم پس [[علی]] مولای اوست؛ خداوندا! هر کسی [[علی]] را [[دوست]] دارد، او را [[دوست]] بدار و هر کسی که با [[علی]] [[دشمنی]] میکند [[دشمن]] بدار و یاریکننده او را [[یاری]] کن و کسی که در پی [[خواری]] اوست [[خوار]] گردان". [[ابن عباس]] در ادامه میگوید: "[[منافقان]] و مریض دلان و کسانی که در فرمایش [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[شک]] داشتند، گفتند: "ما از درگاه [[خدا]] از این گفتار او که واقع نخواهد شد [[بیزاری]] میجوئیم و هیچ گاه [[راضی]] نخواهیم شد که [[علی]]، [[وزیر]] و [[یاور]] (و [[جانشین]]) او شود؛ [[پیامبر]] {{صل}} [[علی]] {{ع}} را به سبب [[تعصب]] فامیلی [[انتخاب]] کرد". [[سلمان]] و [[ابوذر]] و [[مقداد]] و [[عمار بن یاسر]] گفتند: "به [[خدا]] قسم، ما از آنجا حرکت نکرده بودیم که [[آیه]] ([[اکمال دین]]) نازل شد، و [[رسول خدا]] {{صل}} سه بار [[آیه]] را تکرار کرده سپس فرمود: "همانا [[اکمال دین]] و اتمام نعمت و [[رضایت]] پروردگارم به [[رسالت]] من و [[جانشینی]] [[علی بن ابی طالب]] تعلق گرفت (و در [[حقیقت]]، کامل شدن [[دین]] به [[ولایت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} است)<ref>الامالی، شیخ صدوق، ص۴۳۵.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابیطالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابیطالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱]]، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref> | ||
== تواتر حدیث غدیر در قرنهای متمادی == | == تواتر حدیث غدیر در قرنهای متمادی == | ||
| خط ۶۷: | خط ۶۷: | ||
== اسامی غدیر خم == | == اسامی غدیر خم == | ||
روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نامهای دیگری نیز شناخته میشود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابیطالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابیطالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم]]، | روز [[تاریخی]] [[غدیر]] به نامهای دیگری نیز شناخته میشود از جمله: [[یوم الغدیر]]؛ [[یوم البلاغ]]؛ [[یوم التّمام]]؛ [[یوم التتویج]] و...<ref>ماهنامۀ کوثر، ش ۲، ص ۲۹.</ref>.<ref>[[حبیب عباسی| عباسی، حبیب]]، [[علی بن ابیطالب (مقاله)| مقاله «علی بن ابیطالب»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۱]]، ص۱۸۹-۱۹۶.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||