بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
== بارگاه امامان بقیع == | == بارگاه امامان بقیع == | ||
حرم مطهر ائمه بقیع که در کتب [[تاریخ]] به عنوان «[[مشهد]]» و «[[حرم]]» [[اهل بیت]] معروف شده، در سمت غربی و منتهی الیه بقیع واقع شده است که در این منطقه [[قبور]] چهار تن از [[ائمه]]؛ [[امام مجتبی]]، [[امام سجاد]]، [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} را در کنار هم و به فاصله دو سه متری این قبرها، [[قبر]] عباس عموی گرامی [[رسول خدا]]{{صل}} قرار گرفته و در کنار آن نیز قبر دیگری است متعلق به [[فاطمه بنت اسد]] که قبل از ویرانی ساختمان این حرم مطهر، همه این قبور ششگانه در زیر یک گنبد و به جز قبر [[فاطمه]]، دارای [[ضریح]] و صندوق [[زیبا]] بودهاند. | |||
اجمال تاریخ این حرم مقدس این است که قبور ائمه بقیع{{عم}} مانند سایر قبرها در محوطه باز وبدون دیوار و سقف نبوده، بلکه قبور مطهر آنان مانند [[تربت]] [[پاک]] رسول خدا{{صل}} از آغاز [[دفن]] اجساد [[مبارک]] و پیکر مطهرشان در داخل خانهای که متعلق به [[عقیل]] بوده، قرار داشته است و به مرور [[زمان]] این [[خانه]] به ساختمان مناسب تبدیل گردیده، سپس در محل همان ساختمان، بزرگترین و مرتفعترین گنبد و بارگاه بنا شده است. در قرون متمادی دارای | اجمال تاریخ این حرم مقدس این است که قبور ائمه بقیع{{عم}} مانند سایر قبرها در محوطه باز وبدون دیوار و سقف نبوده، بلکه قبور مطهر آنان مانند [[تربت]] [[پاک]] رسول خدا{{صل}} از آغاز [[دفن]] اجساد [[مبارک]] و پیکر مطهرشان در داخل خانهای که متعلق به [[عقیل]] بوده، قرار داشته است و به مرور [[زمان]] این [[خانه]] به ساختمان مناسب تبدیل گردیده، سپس در محل همان ساختمان، بزرگترین و مرتفعترین گنبد و بارگاه بنا شده است. در قرون متمادی دارای خادم و [[دربان]] و دارای ظریفترین و گرانبهاترین ضریح و صندوق با زیباترین روپوش و دارای فرش و قندیل بوده است و بالاخره در هشتم [[شوال]] سال ۱۳۴۴ ه ق به وسیله [[وهابیون]] منهدم گردیده است<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، ص۶۱.</ref>. | ||
گفتنی است حرم [[شریف]] ائمه بقیع{{عم}} قبل از دفن پیکر این [[امامان]]، در خارج از بقیع و در خانهای متعلق به [[عقیل بن ابی طالب]] قرار گرفته بود و با [[توسعه]] بقیع به آن منضم شده است. | گفتنی است حرم [[شریف]] ائمه بقیع{{عم}} قبل از دفن پیکر این [[امامان]]، در خارج از بقیع و در خانهای متعلق به [[عقیل بن ابی طالب]] قرار گرفته بود و با [[توسعه]] بقیع به آن منضم شده است. | ||
ایجاد ساختمان | ایجاد ساختمان مدفن ائمه بقیع{{عم}} و تبدیل شدن خانه عقیل به حرم و زیارتگاه عمومی در دوران خلافت سفاح ۱۳۲ - ۱۳۶ و یا در اوائل دوران [[خلافت منصور]] ۱۳۷-۱۵۸ به وسیله یکی از این دو خلیفه و یا به وسیله بنی الحسن و [[شیعیان]] [[مدینه]] و یا با هماهنگی هر دو جناح و با اهداف مختلف صورت گرفته است. | ||
اجساد [[مطهر]] سه تن از [[ائمه هدی]]؛ یعنی [[امام]] حسن مجتبی، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]]{{عم}} [[ارتحال]] و [[شهادت]] آنان به ترتیب در سالهای ۵۰، ۹۵ و ۱۱۴ واقع شده، در داخل [[خانه]] [[عقیل]] [[دفن]] شده است، ولی پیکر [[امام صادق]]{{ع}} که شهادت آن حضرت در سال ۱۴۸ به وقوع پیوسته، نه تنها در داخل محوطه مسقف و در داخل خانه، بلکه در داخل [[حرم]] و پس از تبدیل شدن خانه عقیل به [[مسجد]] و زیارتگاه عمومی در کنار | اجساد [[مطهر]] سه تن از [[ائمه هدی]]؛ یعنی [[امام]] حسن مجتبی، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]]{{عم}} [[ارتحال]] و [[شهادت]] آنان به ترتیب در سالهای ۵۰، ۹۵ و ۱۱۴ واقع شده، در داخل [[خانه]] [[عقیل]] [[دفن]] شده است، ولی پیکر [[امام صادق]]{{ع}} که شهادت آن حضرت در سال ۱۴۸ به وقوع پیوسته، نه تنها در داخل محوطه مسقف و در داخل خانه، بلکه در داخل [[حرم]] و پس از تبدیل شدن خانه عقیل به [[مسجد]] و زیارتگاه عمومی در کنار قبور ائمه سهگانه به خاک سپرده شده است. | ||
بارگاه حرم امامان بقیع در قرن پنجم ساخته میشود. این گنبد و بارگاه از نظر | بارگاه حرم امامان بقیع در قرن پنجم ساخته میشود. این گنبد و بارگاه از نظر استحکام و ارتفاع، ظرافت و [[زیبایی]] بر همه قبرهای موجود در بقیع، [[برتری]] داشته و هشتصد سال سر به [[آسمان]] میسوده و توجه مورخان و جهانگردان را به خود جلب و در صفحات [[تاریخ]]، عظمت آن منعکس شده است. این بارگاه به دستور مجدالملک ابوالفضل اسعد بن محمد بن موسی البراوستانی القمی [[وزیر]] برکیارق از [[سلاطین]] سلجوقی ساخته شده است. | ||
مرحوم [[قاضی نورالله شوشتری]] میگوید: از آثار مجد [الملک، قُبه [[حسن بن علی]]{{ع}} در بقیع است که علی، [[زین العابدین]]، [[محمد باقر]]، [[جعفر صادق]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] در آنجا آسودهاند. [[مرحوم محدث قمی]] میگوید: براوستان قریهای است از قرای [[قم]] و از آن جاست [[ابوالفضل اسعد بن محمد بن موسی مجدالملک شیعی]] وزیر برکیارق، و از برای اوست آثار [[حسنه]] مانند: قبه ائمه بقیع ومشهد امام [[موسی]] و امام محمد تقی{{عم}} و [[مشهد]] جناب [[عبدالعظیم]] و غیر ذلک. | مرحوم [[قاضی نورالله شوشتری]] میگوید: از آثار مجد [الملک، قُبه [[حسن بن علی]]{{ع}} در بقیع است که علی، [[زین العابدین]]، [[محمد باقر]]، [[جعفر صادق]] و [[عباس بن عبدالمطلب]] در آنجا آسودهاند. [[مرحوم محدث قمی]] میگوید: براوستان قریهای است از قرای [[قم]] و از آن جاست [[ابوالفضل اسعد بن محمد بن موسی مجدالملک شیعی]] وزیر برکیارق، و از برای اوست آثار [[حسنه]] مانند: قبه ائمه بقیع ومشهد امام [[موسی]] و امام محمد تقی{{عم}} و [[مشهد]] جناب [[عبدالعظیم]] و غیر ذلک. | ||
هیچیک از مورخان، تاریخ دقیق ایجاد ساختمان و بنای گنبد را که به دستور مجدالملک انجام پذیرفته مشخص نکردهاند ولی با توجه به تقارن [[قتل]] معمار این | هیچیک از مورخان، تاریخ دقیق ایجاد ساختمان و بنای گنبد را که به دستور مجدالملک انجام پذیرفته مشخص نکردهاند ولی با توجه به تقارن [[قتل]] معمار این حرم مطهر با کشته شدن مجدالملک که در سال ۴۹۵ به وقوع پیوسته است میتوان گفت که بنای قبه [[حرم]] ائمه بقیع نیز مقارن همان [[تاریخ]] و در اواخر قرن پنجم به اتمام رسیده است<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، نجمی ص۹۰.</ref>. | ||
درباره کیفیت گنبد و بارگاه ائمه بقیع، مورخان و جهانگردان در تالیفات و سفرنامههای خود نکاتی ثبت کردهاند که به برخی اشاره میکنیم: | درباره کیفیت گنبد و بارگاه ائمه بقیع، مورخان و جهانگردان در تالیفات و سفرنامههای خود نکاتی ثبت کردهاند که به برخی اشاره میکنیم: | ||
#در قرن هفتم: | # در قرن هفتم: ابن جبیر جهانگرد معروف (متوفای (۶۱۴ه) درباره گنبد امامان بقیع میگوید: و آن قبهای است مرتفع و سر به فلک کشیده که در نزدیکی در بقیع واقع شده است. ابن نجار [[مدینه]] شناس و مورخ معروف (متوفای ۶۴۳) نیز میگوید: این گنبد، بزرگ و مرتفع و دارای قدمت زمانی است، دو در دارد که یکی از آنها هر [[روز]] باز است. | ||
#در قرن هشتم: خالد بن عیسی البلوی المغربی که در سال ۷۴۰ ه د. ق به مدینه [[سفر]] کرده میگوید: این گنبدی است بزرگ، سر به فلک کشیده. مشابه همین جمله را [[ابن بطوطه]] جهانگرد معروف (متوفای ۷۷۹ ه د.. ق) آورده است. | # در قرن هشتم: خالد بن عیسی البلوی المغربی که در سال ۷۴۰ ه د. ق به مدینه [[سفر]] کرده میگوید: این گنبدی است بزرگ، سر به فلک کشیده. مشابه همین جمله را [[ابن بطوطه]] جهانگرد معروف (متوفای ۷۷۹ ه د.. ق) آورده است. | ||
#در قرن دهم: [[سمهودی]] (متوفای ۹۱۱) میگوید: در روی قبرشان گنبدی است بلند و سر به فلک کشیده. | # در قرن دهم: [[سمهودی]] (متوفای ۹۱۱) میگوید: در روی قبرشان گنبدی است بلند و سر به فلک کشیده. | ||
#در قرن سیزدهم: سرریچارد بورتون ـ جهانگرد | # در قرن سیزدهم: سرریچارد بورتون ـ جهانگرد غربی ـ که در سال ۱۲۷۶ ه. د. ق به مدینه [[مسافرت]] کرده در سیاحتنامه خود گنبد ائمه بقیع را چنین توصیف میکند: این قبه که در دست راست واردین به بقیع قرار گرفته است، بزرگتر و زیباتر از همه قبههاست. | ||
#در قرن چهاردهم: [[علی بن موسی]] که یکی از نویسندگان ساکن مدینه است راجع به قبه ائمه بقیع میگوید: قبه امامان بقیع از بزرگترین قبههای بقیع است. | # در قرن چهاردهم: [[علی بن موسی]] که یکی از نویسندگان ساکن مدینه است راجع به قبه ائمه بقیع میگوید: قبه امامان بقیع از بزرگترین قبههای بقیع است. | ||
# ابراهیم رفعت پاشا که آخرین بار در سال ۱۳۲۵ ﻫ. ق. و ۱۹ سال قبل از تخریب حرم ائمه بقیع سفر حج نموده است میگوید: بارگاه امامان بقیع از بزرگترین بارگاههای موجود در بقیع است. | # ابراهیم رفعت پاشا که آخرین بار در سال ۱۳۲۵ ﻫ. ق. و ۱۹ سال قبل از تخریب حرم ائمه بقیع سفر حج نموده است میگوید: بارگاه امامان بقیع از بزرگترین بارگاههای موجود در بقیع است. | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۹: | ||
و اما حرم شریف امامان بقیع دارای ویژگیهایی بوده که به برخی از آنها اشاره میکنیم: | و اما حرم شریف امامان بقیع دارای ویژگیهایی بوده که به برخی از آنها اشاره میکنیم: | ||
# حرم بقیع هشت ضلعی بوده است. | # حرم بقیع هشت ضلعی بوده است. | ||
#دارای دو در بوده است. | # دارای دو در بوده است. | ||
# [[محراب]] نیز داشته است. | # [[محراب]] نیز داشته است. | ||
# خادم، کفشدار و [[زیارتنامه]] خوان هم داشته است. | # خادم، کفشدار و [[زیارتنامه]] خوان هم داشته است. | ||
#دارای [[ضریح]]، روپوش، چلچراغ، شمعدان و فرش بوده. | # دارای [[ضریح]]، روپوش، چلچراغ، شمعدان و فرش بوده. | ||
#دارای صحن و سرا نبوده است. | # دارای صحن و سرا نبوده است. | ||
آنچه از تاریخ به دست میآید این است که قبور امامان بقیع و جناب عباس، از قدیم الایام یعنی پیش از | آنچه از تاریخ به دست میآید این است که قبور امامان بقیع و جناب عباس، از قدیم الایام یعنی پیش از قرن هفتم دارای ضریح و صندوق بودهاند که به مناسبت نزدیکی و اتصال قبور ائمه{{عم}} همه آنها در داخل یک ضریح و [[قبر]] جناب عباس به علت فاصله آن با این قبور، دارای ضریح مستقل بوده است در قرنهای اخیر علاوه بر این دو صندوق، یک ضریح مشبک و چوبین بزرگ هم ساخته شده که هر دو صندوق در داخل آن قرار داشتهاند<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، نجمی ص۱۰۲-۸۱.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۷۱.</ref> | ||
==بارگاه قبور بقیع== | == بارگاه قبور بقیع == | ||
علاوه بر قبور ائمه بقیع، [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[فاطمه بنت اسد]] هم گنبد و بارگاهی با شکوه داشتند. | علاوه بر قبور ائمه بقیع، [[عباس بن عبدالمطلب]] و [[فاطمه بنت اسد]] هم گنبد و بارگاهی با شکوه داشتند. | ||
قبور دیگری که منابع از گنبد و بارگاه آنها گزارش دادهاند عبارتند از: | قبور دیگری که منابع از گنبد و بارگاه آنها گزارش دادهاند عبارتند از: | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۲۶: | ||
# [[عثمان بن مظعون]]<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، ص۳۵۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۷۴.</ref> | # [[عثمان بن مظعون]]<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، اصغر قائدان، ص۳۵۶.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۱۷۴.</ref> | ||
==تخریب بقیع== | == تخریب بقیع == | ||
برنامه [[بزرگداشت]] از بزرگان و [[پیشوایان دین]] از سوی [[مسلمانان]] مانند [[پیروان]] سایر [[مذاهب]] همچنان در طول [[تاریخ]] جریان داشت و کوچکترین مخالفتی با این امر مشاهده نمیشد تا این آستانه قرن هشتم در [[شام]]، شخصی به نام «[[ابن تیمیه]]» پیدا شد و تجلیل و [[احترام]] از [[انبیاء]] و مدفن آنها را نه تنها غیر [[مشروع]] و [[حرام]] دانست، بلکه مرتکبین آنها را [[مشرک]] و [[مرتد]] خواند که در صورت عدم [[توبه]] باید به [[قتل]] برسند. وی همچنین بر [[وجوب]] تخریب این آثار [[فتوا]] صادر کرد. | برنامه [[بزرگداشت]] از بزرگان و [[پیشوایان دین]] از سوی [[مسلمانان]] مانند [[پیروان]] سایر [[مذاهب]] همچنان در طول [[تاریخ]] جریان داشت و کوچکترین مخالفتی با این امر مشاهده نمیشد تا این آستانه قرن هشتم در [[شام]]، شخصی به نام «[[ابن تیمیه]]» پیدا شد و تجلیل و [[احترام]] از [[انبیاء]] و مدفن آنها را نه تنها غیر [[مشروع]] و [[حرام]] دانست، بلکه مرتکبین آنها را [[مشرک]] و [[مرتد]] خواند که در صورت عدم [[توبه]] باید به [[قتل]] برسند. وی همچنین بر [[وجوب]] تخریب این آثار [[فتوا]] صادر کرد. | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۳۷: | ||
پس از این سؤال و جواب، آن چه گنبد و [[ضریح]] در مدینه و بیرون آن بود ویران کردند؛ از جمله آنها گنبد و بارگاه [[ائمه]]{{عم}} در داخل بقیع بود که حتی دیوارها و صندوق و ضریحی که روی این [[قبور]] [[شریف]] بود به کلی منهدم گردید و از این [[حرم]] و قبور، به جز ف قطعه سنگهایی که در اطراف قبور [[نصب]] کردند، اثر و علامتی باقی نماند و این اقدام دقیقاً در هشتم [[شوال]] ۱۳۴۴ ه ق انجام گرفت و به کارگرانی که این عمل ننگین را انجام دادند، مبلغ هزار ریال مجیدی دستمزد پرداخت شد. سپس گنبدهای متعلق به عبدالله و [[آمنه]] والدین [[رسول خدا]]{{صل}} و حرم [[همسران]] و [[دختران]] آن حضرت و حرم جناب [[ابراهیم فرزند پیامبر]]{{صل}} و گنبد متعلق به عثمان عفان بن اسماعیل فرزند امام صادق]]{{ع}} و گنبد [[امام]] مالک و سایر مقابر در بقیع و بیرون آن را منهدم و با خاک یکسان کردند. تنها حرم مطهر [[پیامبر]]{{صل}} آن هم در اثر ترس از [[قیام]] [[مسلمانان]] [[جهان]] از تعرض و تخریب مصون ماند<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، نجمی، ص۵۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۴۷.</ref> | پس از این سؤال و جواب، آن چه گنبد و [[ضریح]] در مدینه و بیرون آن بود ویران کردند؛ از جمله آنها گنبد و بارگاه [[ائمه]]{{عم}} در داخل بقیع بود که حتی دیوارها و صندوق و ضریحی که روی این [[قبور]] [[شریف]] بود به کلی منهدم گردید و از این [[حرم]] و قبور، به جز ف قطعه سنگهایی که در اطراف قبور [[نصب]] کردند، اثر و علامتی باقی نماند و این اقدام دقیقاً در هشتم [[شوال]] ۱۳۴۴ ه ق انجام گرفت و به کارگرانی که این عمل ننگین را انجام دادند، مبلغ هزار ریال مجیدی دستمزد پرداخت شد. سپس گنبدهای متعلق به عبدالله و [[آمنه]] والدین [[رسول خدا]]{{صل}} و حرم [[همسران]] و [[دختران]] آن حضرت و حرم جناب [[ابراهیم فرزند پیامبر]]{{صل}} و گنبد متعلق به عثمان عفان بن اسماعیل فرزند امام صادق]]{{ع}} و گنبد [[امام]] مالک و سایر مقابر در بقیع و بیرون آن را منهدم و با خاک یکسان کردند. تنها حرم مطهر [[پیامبر]]{{صل}} آن هم در اثر ترس از [[قیام]] [[مسلمانان]] [[جهان]] از تعرض و تخریب مصون ماند<ref>تاریخ حرم ائمه بقیع، نجمی، ص۵۲.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۴۷.</ref> | ||
==[[فضیلت]] بقیع== | == [[فضیلت]] بقیع == | ||
[[قبرستان بقیع]]، آرامگاه چهار [[امام]] [[معصوم]] [[شیعه]] و بسیاری از [[صحابه]] بزرگوار، [[یاران]] [[ائمه اطهار]]{{عم}} و شهدای گرانقدر صدر اسلام است. در این قبرستان بیش از یک هزار یا به روایتی ده هزار نفر از صحابه گرامی [[رسول خدا]]{{صل}}، [[تابعین]]، قُرّاء [[سادات]]، سادات [[بنی هاشم]] و... مدفونند. بیشتر [[قبور]] آنان جز چند تن معدود، گمنام و نامعلوم است. | [[قبرستان بقیع]]، آرامگاه چهار [[امام]] [[معصوم]] [[شیعه]] و بسیاری از [[صحابه]] بزرگوار، [[یاران]] [[ائمه اطهار]]{{عم}} و شهدای گرانقدر صدر اسلام است. در این قبرستان بیش از یک هزار یا به روایتی ده هزار نفر از صحابه گرامی [[رسول خدا]]{{صل}}، [[تابعین]]، قُرّاء [[سادات]]، سادات [[بنی هاشم]] و... مدفونند. بیشتر [[قبور]] آنان جز چند تن معدود، گمنام و نامعلوم است. | ||
از امّقیس نقل شده است که همراه [[پیامبر]]{{صل}} به بقیع آمدم، فرمود: امّالقیس، از این قبرستان در [[آخرت]]، هفتاد هزار نفر برانگیخته شده و بدون | از امّقیس نقل شده است که همراه [[پیامبر]]{{صل}} به بقیع آمدم، فرمود: امّالقیس، از این قبرستان در [[آخرت]]، هفتاد هزار نفر برانگیخته شده و بدون حساب به [[بهشت]] میروند، در حالی که صورتهای آنان مانند ماه شب [[بدر]] میدرخشد<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۴۰؛ سنن نسائی، ج۴، ص۹۱؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۴۹۳؛ تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۹۲.</ref>. | ||
همچنین از [[رسول گرامی اسلام]] [[روایت]] شده است که از این مکان در [[روز قیامت]] نوری بلند میشود که [[آسمانها]] بین و [[زمین]] را روشن میکند. روایت دیگری است که آن حضرت در بقیع ایستاد و فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الْقُبُورِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>جمع الفواد من جامع الاصول و مجمع الزوائد؛ محمد بن سلیمان، ج۱، ص۵۶۶؛ مرحوم کلینی، متن کامل زیارت بقیع را ثبت کرده است. (فروع کافی، ج۴، ص۵۵۹).</ref>. | همچنین از [[رسول گرامی اسلام]] [[روایت]] شده است که از این مکان در [[روز قیامت]] نوری بلند میشود که [[آسمانها]] بین و [[زمین]] را روشن میکند. روایت دیگری است که آن حضرت در بقیع ایستاد و فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الْقُبُورِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>جمع الفواد من جامع الاصول و مجمع الزوائد؛ محمد بن سلیمان، ج۱، ص۵۶۶؛ مرحوم کلینی، متن کامل زیارت بقیع را ثبت کرده است. (فروع کافی، ج۴، ص۵۵۹).</ref>. | ||
«مُوَیهِبه» غلام رسول خدا{{صل}} گوید: رسول خدا{{صل}} مرا در [[دل]] شب از [[خواب]] | «مُوَیهِبه» غلام رسول خدا{{صل}} گوید: رسول خدا{{صل}} مرا در [[دل]] شب از [[خواب]] بیدار کرد و فرمود: مأمورم تا برای اهل بقیع [[استغفار]] کنم، پس همراه من بیا، همراه ایشان رفتم، وقتی رو به روی [[قبر]] بقیع ایستاد فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الْقُبُورِ لِيَهْنِئْكُمْ مَا أَصْبَحْتُمْ فِيهِ مِمَّا فِيهِ النَّاسُ أَقْبَلَتِ الْفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يَتْبَعُ آخِرُهَا أَوَّلَهَا الْآخِرَةُ شَرٌّ مِنَ الْأُولَى}}. پس مدتی طولانی برای آنان به استغفار پرداخت. | ||
یکی از [[همسران پیامبر]]{{صل}} نیز نقل کرده است که آن حضرت هر شب به [[زیارت قبور]] بقیع میرفتهاند<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۹۰؛ طبقات الکبری، ابن سعد، ج۲، ص۲۰۳.</ref>. [[عایشه]] میگوید: پیامبر{{صل}} شبها از [[منزل]] بیرون میرفتند، من [[گمان]] میبردم که به منزل [[همسران]] دیگران میرود؛ لذا حساس شده و ایشان را سایهوار تعقیب کردم تا دیدم به [[زیارت]] اهل بقیع رفتهاند. هنگامی که از تعقیب من [[آگاه]] شدند فرمودند: تو [[گمان]] میکنی به تو [[ظلم]] خواهم کرد. خیر، من از سوی [[خدا]] [[مأمور]] شدهام که برای اهل بقیع [[استغفار]] کنم<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۹۰.</ref>. | یکی از [[همسران پیامبر]]{{صل}} نیز نقل کرده است که آن حضرت هر شب به [[زیارت قبور]] بقیع میرفتهاند<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۹۰؛ طبقات الکبری، ابن سعد، ج۲، ص۲۰۳.</ref>. [[عایشه]] میگوید: پیامبر{{صل}} شبها از [[منزل]] بیرون میرفتند، من [[گمان]] میبردم که به منزل [[همسران]] دیگران میرود؛ لذا حساس شده و ایشان را سایهوار تعقیب کردم تا دیدم به [[زیارت]] اهل بقیع رفتهاند. هنگامی که از تعقیب من [[آگاه]] شدند فرمودند: تو [[گمان]] میکنی به تو [[ظلم]] خواهم کرد. خیر، من از سوی [[خدا]] [[مأمور]] شدهام که برای اهل بقیع [[استغفار]] کنم<ref>تاریخ المدینه، ابن شبه، ج۱، ص۹۰.</ref>. | ||
| خط ۱۵۰: | خط ۱۵۰: | ||
در کتب [[زیارات]] و [[ادعیه]] آمده است که هنگام زیارت بقیع به سبب [[قداست]] آن مکانی که روزی قدمهای [[مبارک]] [[پیامبر]]{{صل}} بر آن نهاده شده و بهترین [[اولیای خدا]] در آن مدفونند، با پاهای برهنه وارد شوید. [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودهاند: کسی که در مقبره ما (بقیع) مدفون گردد، از [[شفاعت]] من برخوردار خواهد شد<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۸۸۹.</ref>؛ لذا شایسته است بر کسانی که مورد شفاعت رسول خدا{{صل}} قرار خواهند گرفت، کمال [[احترام]] و [[خضوع]] را رعایت کرد<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۳۱.</ref>. | در کتب [[زیارات]] و [[ادعیه]] آمده است که هنگام زیارت بقیع به سبب [[قداست]] آن مکانی که روزی قدمهای [[مبارک]] [[پیامبر]]{{صل}} بر آن نهاده شده و بهترین [[اولیای خدا]] در آن مدفونند، با پاهای برهنه وارد شوید. [[رسول خدا]]{{صل}} فرمودهاند: کسی که در مقبره ما (بقیع) مدفون گردد، از [[شفاعت]] من برخوردار خواهد شد<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۸۸۹.</ref>؛ لذا شایسته است بر کسانی که مورد شفاعت رسول خدا{{صل}} قرار خواهند گرفت، کمال [[احترام]] و [[خضوع]] را رعایت کرد<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۷۳۱.</ref>. | ||
==مدفونین بقیع== | == مدفونین بقیع == | ||
بقیع جایگاه حرم مطهر چهار [[امام]] [[معصوم]] از [[ائمه هدی]]؛ [[امام حسن مجتبی]]، [[امام سجاد]]، [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} و مدفن [[همسران]] و [[فرزندان]] و اقوام و [[عشیره]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و جمع کثیری از [[صحابه]] و [[یاران]] آن حضرت و تعداد بیشماری از [[شهداء]] و [[علما]] و [[تاریخ]] سازان در طول تاریخ است. | بقیع جایگاه حرم مطهر چهار [[امام]] [[معصوم]] از [[ائمه هدی]]؛ [[امام حسن مجتبی]]، [[امام سجاد]]، [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} و مدفن [[همسران]] و [[فرزندان]] و اقوام و [[عشیره]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و جمع کثیری از [[صحابه]] و [[یاران]] آن حضرت و تعداد بیشماری از [[شهداء]] و [[علما]] و [[تاریخ]] سازان در طول تاریخ است. | ||
مقبرههای خانوادگی در بقیع فراوان است. با رسمیت یافتن بقیع به مناسبت [[دفن]] جسد [[عثمان بن مظعون]] و ابراهیم فرزند [[رسول خدا]]{{صل}}، و [[مردم مدینه]] به آنجا توجه نمودند و عدهای از صحابه و [[یاران رسول خدا]]{{صل}} به تدریج خارها و ریشه درختهای موجود در بقیع را قطع و آن بخش را به عنوان | مقبرههای خانوادگی در بقیع فراوان است. با رسمیت یافتن بقیع به مناسبت [[دفن]] جسد [[عثمان بن مظعون]] و ابراهیم فرزند [[رسول خدا]]{{صل}}، و [[مردم مدینه]] به آنجا توجه نمودند و عدهای از صحابه و [[یاران رسول خدا]]{{صل}} به تدریج خارها و ریشه درختهای موجود در بقیع را قطع و آن بخش را به عنوان آرامگاه خصوصی، به [[خانواده]] خود اختصاص دادند و بعضی از اقوام و عشیره رسول خدا{{صل}} در داخل بعضی از منازل متصل به بقیع دفن شدند. | ||
با این که وضع بقیع با مرور چهارده [[قرن]] دگرگون شده و از [[قبور]] بسیاری که در این آرامگاه [[تاریخی]] به افراد معروف از صحابه و شخصیتهای [[اسلامی]] تعلق داشت، به جز تعدادی محدود باقی نمانده است، ولی در عین حال همین تعداد از قبور نیز میتواند مؤید گفتار مورخان و بیانگر [[نظم]] و ترتیب موجود در آن دوران باشد؛ زیرا گذشته از این که قبور همه اقوام رسول خدا{{صل}} در قسمت غربی بقیع واقع شده است، هر گروه از آنان نیز به تناسب ارتباطشان با همدیگر و انتسابشان به رسول خدا{{صل}} در یک نقطه معین و جایگاه مخصوص و در کنار هم دفن شدهاند. مثلاً قبور ائمه چهارگانه با [[قبر]] عباس و [[فاطمه بنت اسد]] در یک نقطه و در کنار هم و همه یا عدهای از [[همسران رسول خدا]]{{صل}} در یک نقطه معین و در کنار هم و [[رقیه]] و [[امکلثوم]] و [[دختران پیامبر]] در کنار هم که مجموع این بخش به نام «مقابر بنیهاشم» معروف گردیده است؛ همانگونه که سایر بخشهای مختلف بقیع نیز به نامهای خاصی نامیده شده است؛ مانند: «[[روحاء]]» و «[[زوراء]]». | |||
و اما مدفونین بقیع، علاوه بر چهار [[امام]] [[معصوم]] بدین ترتیباند: [[عثمان بن مظعون]] (نخستین مدفون بقیع)، [[ابراهیم فرزند پیامبر]]{{صل}}، [[رقیه]] ([[دختر رسول خدا]]{{صل}}، [[امکلثوم]] (دختر یا دختر خوانده [[رسول خدا]]{{صل}})، [[زینب]] (بزرگترین فرزند رسول خدا{{صل}})، [[فاطمه بنت اسد]] (مادر [[علی بن ابی طالب]]{{ع}})، [[عباس بن عبدالمطلب]] (عموی گرامی رسول خدا{{صل}})، [[همسران رسول خدا]]{{صل}} ([[امسلمه]]، [[امحبیبه]]، [[عایشه]]، [[سوده]]، [[جویریه]]، [[حفصه]]، [[صفیه]]، زینب، [[ماریه قبطیه]])، [[صفیه بنت عبدالمطلب]] (عمه گرامی رسول خدا{{صل}})، [[عاتکه بنت عبدالمطلب]] و [[جمانه]] بنت عبدالمطلب (عمههای گرامی رسول خدا{{صل}})، [[امالبنین]] مادر گرامی [[حضرت عباس]]{{ع}})، [[عقیل بن ابی طالب]] ([[برادر]] گرامی [[حضرت علی]]{{ع}})، [[عبدالله بن جعفر بن ابی طالب]] (فرزند [[جعفر طیار]])، محمد بن زید بن علی{{ع}} (نواده [[امام سجاد]]{{ع}})، [[مالک بن انس]] (از شاگردان [[امام صادق]]{{ع}})، نافع الفقیه ([[ابوعبدالله]])، سفیان بن حارث (از [[صحابه رسول خدا]]{{صل}})، مجروحان [[نبرد احد]]، شهدای [[واقعه حره]]، [[عثمان بن عفان]] ([[خلیفه سوم]])، [[عبدالله بن مسعود]] (صحابه رسول خدا{{صل}})؛ [[ابوسعید خدری]] (از [[صحابه]])، [[حلیمه سعدیه]] (مادر رضاعی رسول خدا{{صل}})، [[اسماعیل بن جعفر الصادق]]{{ع}} ([[فرزند امام صادق]]{{ع}}). | |||
در این قبرستان بیش از ده هزار نفر از صحابه، [[تابعان]] قراء، [[سادات]]، [[بنیهاشم]]، نوادگان [[ائمه]] و... مدفون شدهاند<ref>وفاء الوفاء، سمهودی، ج۳، ص۹۱۶.</ref>. معروفترین به خاک سپردگان عبارتاند از: [[سعد بن معاذ]] (احتمالاً کنار [[قبر]] منسوب به فاطمه بنت اسد که بنا به نقل [[اهل سنت]] در آخر بقیع قرار دارد، [[دفن]] شده است)، [[ابی بن کعب]] (احتمالاً ایشان در [[منزل]] خود که بعدها به [[مسجد]] تبدیل شد دفن شدهاند. موقعیت مسجد ابی بن کعب رو به روی قبور ائمه و سمت راست در ورودی بقیع بوده است)، [[مقداد بن اسود]]، [[خالد بن سعید]]، [[مالک بن نویره]]، [[خزیمة ذوالشهادتین]]، [[ابودجانه انصاری]]، [[زید بن ارقم]]، [[حمیده]] و رقیه [[همسران]] مسلم و [[عبدالرحمان بن عقیل]]، [[حسن مثنی]]، [[جعفر بن حسن]]{{ع}}، [[صهیب بن سنان]]، [[اسید بن حضیر]]، [[قتادة بن نعمان]]، [[مسطح بن اثاثه]]، [[محمد بن مسلمه]]، فرزندان امام موسی الکاظم{{ع}} و نوادگان [[امام صادق]]{{ع}}، [[معاذ بن جبل]]، [[ابوالهیثم التیهان]]، [[اروی بنت کریز]]، [[عویم بن ساعده]]، [[مالک اشتر]]، [[مالک بن حارث]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[زید بن حارثه]]، [[سعد بن عباده]]، [[خزرجی]]، [[حسان بن ثابت]]، [[زید بن علی بن الحسین]]، [[خنیس بن حذافه]]، [[ابوطلحه انصاری]]، [[سکینه]] و [[فاطمه]] دختران امام حسین{{ع}}، [[ارقم بن ابی ارقم]]، [[زید بن ثابت]]، فرزندان امام باقر{{ع}} و نوادگان [[امام سجاد]]{{ع}}، فرزندان [[عباس بن علی]]{{ع}}، [[سالم غلام ابی حذیفه]]، [[حکیم بن حزام]]، [[ام رومان]]. | |||
نکته آخر این که به نقل بعضی از [[روایات]]، سر [[مبارک]] [[حضرت امام حسین]]{{ع}} کنار قبور ائمه [[شیعه]] مدفون شده است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، قائدان، مشعر، ص۳۶۹.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۵۵.</ref> | نکته آخر این که به نقل بعضی از [[روایات]]، سر [[مبارک]] [[حضرت امام حسین]]{{ع}} کنار قبور ائمه [[شیعه]] مدفون شده است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه و مدینه، قائدان، مشعر، ص۳۶۹.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۸۵۵.</ref> | ||