اخلاق سکولار: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[اخلاق]] [[سکولار]] گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا | [[اخلاق]] [[سکولار]] گرایشی است که فرد دارای آن طرفدار و مروج حذف و یا بیاعتنایی و به حاشیه راندن [[دین]] در ساحت اخلاق است. صاحب این [[تفکر]] [[گمان]] میکند اصول و قواعد [[اخلاقی]] را باید تنها بر مبنای [[حیات]] این [[جهان]] و [[رفاه]] [[اجتماعی]] و بدون توجه به دین تعیین کرد و در این دیدگاه، [[هدف]] اصلی اخلاق فراهم کردن رفاه اجتماعی و [[خوشی]] [[دنیوی]] است و با حذف دین [[عقل]] خود بنیاد و علم بشر [[جانشین]] [[مرجعیت دینی]] در تنظیم اصول و قواعد اخلاقی میشود. | ||
اخلاق سکولار از محصولات دوران [[رنسانس]] است و برخی بنتام و ماکیاولی را قهرمانان وارونه کردن اخلاق میدانند، ولی نخستین بار برنارد ماندویل (۱۷۳۳-۱۶۷۰) [[فضائل اخلاقی]] آن دوران را که غالباً برگرفته از [[ادیان]] بود، [[رذائل اخلاقی]] و در مقابل، رذائل اخلاقی را [[فضیلت]] دانست. او در کتاب [[افسانه]] زنبوران [[معتقد]] شد جوامعی که رذائل اخلاقی نداشته باشند، محکوم به [[شکست]] هستند<ref>بلاستر آر، آنتونی، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، ص۴۸؛ همچنین ر.ک: سروش، عبد الکریم، معیشت و فضیلت، بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق، ش ۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref> | اخلاق سکولار از محصولات دوران [[رنسانس]] است و برخی بنتام و ماکیاولی را قهرمانان وارونه کردن اخلاق میدانند، ولی نخستین بار برنارد ماندویل (۱۷۳۳-۱۶۷۰) [[فضائل اخلاقی]] آن دوران را که غالباً برگرفته از [[ادیان]] بود، [[رذائل اخلاقی]] و در مقابل، رذائل اخلاقی را [[فضیلت]] دانست. او در کتاب [[افسانه]] زنبوران [[معتقد]] شد جوامعی که رذائل اخلاقی نداشته باشند، محکوم به [[شکست]] هستند<ref>بلاستر آر، آنتونی، ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب، ترجمه عباس مخبر، ص۴۸؛ همچنین ر.ک: سروش، عبد الکریم، معیشت و فضیلت، بحثی در تفاعل توسعه و اخلاق، ش ۲۵.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref> | ||
==علل پیدایش اخلاق سکولار== | == علل پیدایش اخلاق سکولار == | ||
#نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] نشده؛ این امر سبب کاهش | # نبود متن [[وحیانی]] [[تحریف]] نشده؛ این امر سبب کاهش اعتماد [[مسیحیان]] به [[اخلاق دینی]] شد. | ||
#نبود [[قوانین اجتماعی]] برخاسته از [[آموزههای دینی]] [[مسیحیت]]؛ این امر سبب شد اخلاق دینی ناکارآمد جلوه کند و متفکران دوران رنسانس عقل خود بنیاد را [[مسئول]] [[قانونگذاری]] بدانند<ref>قراملکی، محمدحسن، سکولاریسم در مسیحیت و اسلام، ص۳۶.</ref>. | # نبود [[قوانین اجتماعی]] برخاسته از [[آموزههای دینی]] [[مسیحیت]]؛ این امر سبب شد اخلاق دینی ناکارآمد جلوه کند و متفکران دوران رنسانس عقل خود بنیاد را [[مسئول]] [[قانونگذاری]] بدانند<ref>قراملکی، محمدحسن، سکولاریسم در مسیحیت و اسلام، ص۳۶.</ref>. | ||
#نوع نگاه مسیحیت به [[زندگی دنیوی]]؛ تلقی مسیحیت آن [[روز]] از [[زندگی]] [[انسان]] در [[دنیا]] و [[لزوم]] ترک لذتهای دنیوی و یا تکبعدی نگری ایشان و به عبارت خلاصه [[رهبانیت]] تأکید شده در مسیحیت سبب شد [[انسانها]] از الگوهای دیگری برای تدوین [[اخلاق اجتماعی]] خود استفاده کنند<ref>رشاد علیاکبر، دموکراسی قدسی، ص۲۶-۲۷.</ref>. | # نوع نگاه مسیحیت به [[زندگی دنیوی]]؛ تلقی مسیحیت آن [[روز]] از [[زندگی]] [[انسان]] در [[دنیا]] و [[لزوم]] ترک لذتهای دنیوی و یا تکبعدی نگری ایشان و به عبارت خلاصه [[رهبانیت]] تأکید شده در مسیحیت سبب شد [[انسانها]] از الگوهای دیگری برای تدوین [[اخلاق اجتماعی]] خود استفاده کنند<ref>رشاد علیاکبر، دموکراسی قدسی، ص۲۶-۲۷.</ref>. | ||
# [[آلودگی]] سران | # [[آلودگی]] سران کلیسا؛ در دورانی که رهبانیت به صورت فضیلت ترویج میشد، [[فساد مالی]] سران کلیسا سبب خندهدار جلوه کردن اخلاق دینی [[مسیحی]] شد<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۵۱.</ref>. | ||
روشن است که این اشکالات درباره [[اخلاق دینی]] [[مسیحی]] است و موجب بیاعتباری مطلق اخلاق دینی نمیشود | روشن است که این اشکالات درباره [[اخلاق دینی]] [[مسیحی]] است و موجب بیاعتباری مطلق اخلاق دینی نمیشود<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۰.</ref>. | ||
==[[مبانی اخلاق]] [[سکولار]]== | == [[مبانی اخلاق]] [[سکولار]] == | ||
برخی از مهمترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایههای اصلی آن محسوب میشوند: | برخی از مهمترین مبانی [[باطل]] [[اخلاق]] سکولار که پایههای اصلی آن محسوب میشوند: | ||
# ''' | # '''اصالت ماده''': بدیهی است با منحصر دانستن [[حقیقت]] در امور مادی و پوچ انگاشتن امور غیر مادی مفاهیمی چون [[خدا]]، [[جهان آخرت]]، [[وحی]] و... بیمعنا تلقی و ارزشهایی غیر از [[اصول اخلاقی]] [[دین]] [[حاکم]] میشود<ref>لگنهاوزن، محمد، اخلاق و پیوند آن با دین، ص۵۲؛ عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژهها، ص۴۸۲-۴۸۳.</ref>. | ||
# '''[[عقلگرایی]] | # '''[[عقلگرایی]] دوران روشنگری''': نتیجه عقلگرایی دوران روشنگری که البته غیر از عقلگرایی [[فلسفی]] است، آن شد که [[عقل]] [[بشر]] خودبنیاد و در حل مسائل فردی و [[اجتماعی]] خود، بینیاز از دین است<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۸.</ref>. | ||
# ''' | # '''نسبیتگرایی''': با پذیرش نسبیتگرایی ارزشهای مطلق و همیشگی دین جای خود را به ارزشهایی داد که وابسته به افراد و شرائط موجود هستند<ref>سربخشی، محمد، نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۱۱۴.</ref>. | ||
# '''[[اومانیسم]]''': طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا مییابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسانها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین | # '''[[اومانیسم]]''': طبق نگرش اومانیستی، [[کمال انسان]] با [[لذت]] بردن و [[رفاه]] داشتن او در [[دنیا]] معنا مییابد و نه با خدا و اخلاق و [[هدف]] [[انسانها]] [[عشق]] به خود و کسب بیشترین منفعت دانسته و [[تهذیب روح]] و صعود به خود [[الهی]] بیمعنا تلقی میشود<ref>شجاعی زند، علیرضا، عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، ص۸۳.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref> | ||
== آثار اخلاق سکولار == | |||
# بیاعتنایی به حیات اخروی بشر موجب شده است که [[پیروان]] این اخلاق غایت اخلاق را [[سعادت دنیوی]] او بدانند و برای بهرهمندی [[انسان]] از دنیا هیچ محدودیتی قائل نباشند. در اینگونه اخلاق، انسان حداکثر [[آزادی]] را دارد و تنها قیدی که آزادی او را محدود میکند، این است که آزادی او موجب سلب آزادی از دیگران نشود<ref>فرهنگ واژهها، ص۳۲۸.</ref>. درحالیکه در اخلاق دینی از [[اعتقادات]] صحیح پایه اخلاق صحیح است و بدون بهرهمندی از آن پایهریزی اخلاق جامع ممکن نیست. همچنین در بسیاری از جزئیات [[اخلاقی]] که عقل بدانها راهی ندارد نیز باید از [[دین]] و [[تعالیم وحی]] که ناظر به [[سعادت دنیا]] و [[آخرت]] افراد و [[جوامع]] است، کمک گرفت. | |||
# همچنین با [[تغییر]] ملاکها و معیارها در [[اخلاق]] [[سکولار]] [[فضائل]] جای خود را به [[رذائل]] داده، [[رذائل اخلاقی]] [[جانشین]] فضائل شدند. طرفداران اخلاق سکولار با این توجیه که با نبود زیادهطلبی در [[جامعه]] [[بازار]] [[تجارت]] رونق نمیگیرد، آن را یکی از فضائل قلمداد کردند و نیز خودنمایی و لافزنی را با این توجیه که انگیزه فعالیت دانشمندان میشود، [[نیکو]] و پسندیده دانستند و به همین ترتیب [[خودخواهی]] به جای [[نوعدوستی]]، [[حقجویی]] به جای [[مصلحتاندیشی]]، [[لذتطلبی]] به جای تعالیخواهی، [[عافیتطلبی]] به جای [[سعادتطلبی]]، تساهل و [[تسامح]] به جای [[تعصب]] و [[غیرت دینی]] از [[فضائل اخلاقی]] شمرده شدند<ref>سروش، عبدالکریم، معنا و مبنای سکولاریسم، ص۱۲-۱۳.</ref>. | |||
# اخلاق سکولار [[انسان]] را به خودخواهی و فردگرایی کشانده او را به [[سعادت]] دیگران بیاهمیت میکند؛ چراکه در این [[نظام]] برای کسی که منفعت خود را در تزاحم با منافع دیگران میبیند، عمل به [[انصاف]] و [[عدالت]] بیمعناست<ref>خسروپناه، عبدالحسین، کلام جدید، ص۴۳۹.</ref>. | |||
شخصی و نسبی شدن اخلاق<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۳۹.</ref>، تکثرگرایی اخلاقی<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۴۳.</ref> و پوچانگاری [[اخلاقی]]<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۶۰.</ref> از دیگران آثار زیانبار اخلاق سکولار است که در جای خود بطلان همه ثابت شده است<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[اخلاق سکولار (مقاله)|مقاله «اخلاق سکولار»]]، [[فرهنگنامه کلام جدید (کتاب)|فرهنگنامه کلام جدید]]، ص ۶۱.</ref>. | |||
شخصی و نسبی شدن اخلاق<ref>نقد مبانی اخلاق سکولار، ص۳۹.</ref>، | |||
== منابع == | == منابع == | ||