اقراء: تفاوت میان نسخه‌ها

اقراء از [[روش‌های تعلیمی]] صدر اسلام به شمار می‌رود. از آنجا که این روش برخاسته از [[فرهنگ عمومی]] آن [[زمان]] است، مورد تأکید و اهتمام جدی [[اهل‌بیت]]{{عم}}، به ویژه [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بود.

اقراء از مادۀ «قرأ» به معنی خواندن می‌باشد. معانی دیگری نیز برای این واژه ذکر شده که بررسی آنها، در مفهوم‌شناسی اقراء مؤثر می‌باشد. «قرأ» علاوه بر معنی خواندن در معانی زیر به‌کار رفته است: ۱. جمع کردن و فراهم آوردن؛ ۲. [[ابلاغ]] کردن؛ ۳. [[حفظ]] کردن؛ ۴. [[تفقه]]<ref>ابن منظور، لسان العرب، ماده «قرأ».</ref>؛ ۵. [[آموزش دادن]]<ref>زبیدی، تاج العروس، ماده «قرأ».</ref>؛ ۶. ضمیمه کردن حروف<ref>راغب اصفهانی، مفردات، ماده «قرأ».</ref>. بر این اساس اقراء در صدر اسلام را می‌توان به معنی خواندن و ابلاغ حروف ضمیمه شده و مفاهیم جمع شده دانست که به قصد [[تعلیم]] دادن مواد مورد نظر از حفظ یا از روی متن مکتوب عرضه می‌گردید. بررسی [[سیره]] تعلیمی اهل‌بیت{{عم}} نیز مؤید این معنا است. اقراء در اصطلاح متأخرتر با مفهوم اولیه آن در عهد پیامبر{{صل}} و اهل‌بیت{{عم}} متفاوت است. [[طبرسی]] در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنْسَى}}<ref>«زودا که تو را خواندن (قرآن) آموزیم و دیگر از یاد نمی‌بری» سوره اعلی، آیه ۶.</ref> نوشته است: {{عربی|الإِقْرَاءُ أَخَذُ الْقِرَاءَةِ عَلَى الْقَارِئِ بِالِاسْتِمَاعِ لِتَقْوِيمِ الزَّلَلِ وَ الْقَارِئُ التَّالِي}}؛ به این معنا که اقراء به مفهوم اخذ قرائت [[قاری]] است، همراه با استماع قرائت وی تا خطاها [[اصلاح]] شود و قاری همان [[تلاوت]] کننده است<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۱۰، ص۳۲۸.</ref>. بر این اساس اقراء بر پایه نوعی [[تغییر]] و تحول دوجانبه [[استوار]] است که به منظور رفع نواقص و کاستی‌ها انجام می‌شود. نکته شایان ذکر اینکه اصطلاح اقراء تنها درباره [[قرآن]] به‌کار می‌رود و درباره [[حدیث]] مصطلح نمی‌باشد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینه‌های تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۴۱.</ref>.

اقراء مهم‌ترین روشی بود که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در [[تعالیم]] خود از آن بهره می‌برد. اقراء روشی برخاسته از [[فرهنگ جامعه]] [[عرب]] [[صدر اسلام]] بود. چنان‌که اشاره شد، [[حاکمیت]] [[فرهنگ]] شفاهی که ناشی از بی‌سوادی [[عامه]] [[اعراب]] بود، [[پیامبر]]{{صل}} را به اتخاذ روش‌هایی متناسب با [[فرهنگ جامعه]] وامی‌داشت که «اقراء» بهترین و مناسب‌ترین روش تعلیمی در آن [[روزگار]] محسوب می‌شد. متناسب بودن و انطباق این روش با [[جامعه]] اعراب چنان بود که اقراء [[قرآن]] از جانب [[جبرئیل]] بر پیامبر{{صل}} نیز بر اساس همین روش انجام شد و قرآن نیز در آیاتی چون {{متن قرآن|سَنُقْرِئُكَ فَلَا تَنْسَى}}<ref>«زودا که تو را خواندن (قرآن) آموزیم و دیگر از یاد نمی‌بری» سوره اعلی، آیه ۶.</ref> و {{متن قرآن|فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ}}<ref>«پس چون بخوانیمش، از خواندن آن پیروی کن» سوره قیامه، آیه ۱۸.</ref> به این روش اشاره کرده است. پیامبر{{صل}} نیز در [[مقام تعلیم]] قرآن از همین روش [[الهی]] استفاده می‌کرد؛ چنان‌که [[امام علی]]{{ع}} فرمود: «هیچ آیه‌ای از قرآن بر [[رسول خدا]]{{صل}} نازل نشد جز آن‌که آن را بر من اقراء فرمود.»..<ref>{{متن حدیث|مَا نَزَلَتْ آيَةٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} إِلَّا أَقْرَأَنِيهَا}}. صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ص۲۸۴.</ref>.