دیوان امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''[[دیوان]] [[امام علی]] {{ع}}''' نام مجموعۀ شعرهای منتسب به [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}}. آن [[حضرت]] در [[فصاحت]] و [[بلاغت]] و [[فنون]] سخن، سرآمد همگان بود و بحق، [[امیر]] بیان و [[ادب]] بود و مجموعۀ کلماتش [[الگو]] و شیوۀ [[بلاغت]]. [[شعر]] نیز یکی از چشمه‌های [[علوم]] [[بلاغت]] است. [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} در [[شعر]] نیز [[الگو]] بود.<ref>در «ترجمة الامام علی بن ابی طالب» (تاریخ دمشق ۳/۲۹۶) آمده است: ابوبکر و عمر شاعر بودند، امّا علی در شعر از آنان برتر بود</ref> هم خودش قریحۀ شعری داشت، هم پدرش [[ابوطالب]] سروده‌های فراوانی داشته که مولا [[دوست]] داشت آنها تدوین و آموخته شود: {{عربی|کان أمیر المؤمنین یعجبه أن یروی شعر ابی طالب و أن یدوّن و قال: تعلّموه و علّموه أولادکم، فإنّه کان علی دین اللّه و فیه علم کثیر}}<ref>مستدرک وسائل الشیعه، ج ۲ ص ۶۲۵. اشعار ابو طالب تدوین شده و به نام «دیوان ابی طالب بن عبد المطلب»، با تحقیق شیخ محمّد حسن آل یاسین چاپ شده است، دار مکتبة الهلال</ref>. علاوه‌برآن، شعرشناس و نقاد [[شعر]] هم بود و گاهی در [[مقام]] [[داوری]] و ارزیابی نسبت به [[شاعران]] نظر می‌داد.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۴۵۵</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۶.</ref>.

== مقدمه ==

* مجموعۀ اشعار منتسب به آن [[حضرت]] در مجموعه‌ای به نام "[[دیوان]] الامام علیّ" منتشر شده است.<ref>با شرح و توضیحات عمر فاروق الطباع.</ref> مجموعه‌های متعددی با همین نام گردآوری شده است. [[دیوان]] [[امام علی]] {{ع}}، کتابی است که حاوی ۱۵۰۰ [[بیت]] دربارۀ موضوعات [[اخلاقی]] و [[اندرز]] آمیز است. کسان متعدّدی به گردآوری اشعار آن [[حضرت]] پرداخته‌اند. [[کتاب]]"[[انوار]] العقول فی اشعار [[وصیّ]] الرّسول" نیز که گردآوری [[بیهقی]] است، به "دیوان امام علی" [[شهرت]] دارد. این [[دیوان]] به دفعات متعدّد و صورت‌های مختلف و با تفاوت‌هایی در [[میزان]] اشعار چاپ شده است. یک مورد هم تدوین [[قطب الدین محمد کیدری]] است که با تصحیح و ترجمه و مقدمۀ دکتر [[ابو القاسم]] امامی به انجام رسیده است. شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] از ۱۷ نفر یاد می‌کند که [[دیوان]] اشعار [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} را گردآوری یا شرح کرده‌اند.<ref>الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج ۹ ص ۱۰۱ از جمله شرحهای تازه چاپ، «شرح دیوان منسوب به امیر المؤمنین» از قاضی کمال الدین میبدی است، نشر میراث مکتوب</ref> [[علامه مجلسی]] نیز از دیوان امام علی یاد کرده و انتساب این اشعار را به [[حضرت]] مشهور دانسته و افزوده است که بسیاری از این اشعار، در کتب دیگر هم آمده است.<ref>بحار الأنوار، ج ۱ ص ۴۲</ref> البته برخی هم در صحّت انتساب اشعار این [[دیوان]] به آن [[حضرت]]، ابراز تردید کرده‌اند. مرحوم [[علامه امینی]] در [[الغدیر (کتاب)|الغدیر]]، وقتی از سروده‌های [[شاعران]] دربارۀ [[حادثۀ غدیر]] و [[فضایل]] [[امام علی|امیر المؤمنین]] بحث و یاد می‌کند، به عنوان [[تبرک]] از نام [[مقدّس]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]] {{ع}} آغاز می‌کند که [[فصیح‌ترین]] [[عرب]] و [[داناترین]] [[مردم]] به مفاهیم [[کلام عرب]] است و اشعاری هم از او می‌آورد.<ref>الغدیر، ج ۲ ص ۲۵</ref> در [[کتاب]]"معجم اشعار المعصومین"<ref>کار مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی (دفتر تبلیغات اسلامی) چاپ اول ۱۳۷۸ قم، ۵۲۷ صفحه</ref> نیز که مجموعۀ اشعار [[ائمه]] [[معصوم]] {{عم}} است که در بحار الأنوار آمده، مفصّل‌ترین بخش آن (حدود ۹۰ صفحه) به اشعار [[امام علی|علی بن ابی طالب]] {{ع}} اختصاص دارد. سروده‌های آن [[حضرت]]، عمدتا روان، دلنشین و سرشار از [[موعظه]] است. [[دیوان]] [[امیر المؤمنین]]، در گذشته میان علاقه‌مندان به [[اهل بیت]] {{عم}} بیشتر مطرح بود و در مکتب‌های درسی طلبگی اشعار آن را [[حفظ]] می‌کردند. این [[دیوان]] ترجمۀ [[فارسی]] دیگری به [[قلم]] [[مصطفی زمانی]] دارد. (...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۲۶۶.</ref>.