احمد بن حسین بیهقی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۲۸: خط ۲۸:


== استادان و [[شاگردان راوی]] ==
== استادان و [[شاگردان راوی]] ==
وی بیش از صد شیخ و استاد داشته که از آنها [[کسب علم]] کرده است، که از جمله آنها [[أبوعبدالله]] [[محمد بن عبدالله]]، معروف به [[حاکم نیشابوری]] (م. ۴۰۵ق) است.
وی بیش از صد شیخ و استاد داشته که از آنها [[کسب علم]] کرده است، که از جمله آنها [[أبوعبدالله محمد بن عبدالله]]، معروف به [[حاکم نیشابوری]] است.
[[ذهبی]] درباره استادان [[بیهقی]] نوشته است:
 
{{عربی|و سمع الکثیر من: أبی الحسن محمد بن الحسین العلوی، و هو أکبر شیخ له. و من: أبی طاهر محمد بن محمد بن محمش الزیادی أبی عبدالله الحافظ الحاکم، و أبی عبد الرحمن السلمی، و أبی بکر بن فورک، و أبی علی الروذباری، و أبابکر الحیری، إسحاق بن محمد بن یوسف السوسی، و علی بن محمد بن علی السقاء، و أبی زکریا المزکی، و خلق من أصحاب الأصم. و حج فسمع ببغداد من: هلال الحفار، و أبی الحسین بن بشران، و عبدالله بن یحیی السکری، و أبی الحسین القطان، و جماعة. و بمکة من: أبی عبدالله بن نظیف، الحسن بن أحمد بن فراس. و بالکوفة من: جناح بن نذیر المحاربی، و غیره. و شیوخه أکثر من مائة شیخ}}<ref>تاریخ الاسلام، ج۳۰، ص۴۳۹.</ref>.
[[ذهبی]] درباره استادان [[بیهقی]] نوشته است: {{عربی|"و سمع الکثیر من: أبی الحسن محمد بن الحسین العلوی، و هو أکبر شیخ له. و من: أبی طاهر محمد بن محمد بن محمش الزیادی أبی عبدالله الحافظ الحاکم، و أبی عبد الرحمن السلمی، و أبی بکر بن فورک، و أبی علی الروذباری، و أبابکر الحیری، إسحاق بن محمد بن یوسف السوسی، و علی بن محمد بن علی السقاء، و أبی زکریا المزکی، و خلق من أصحاب الأصم. و حج فسمع ببغداد من: هلال الحفار، و أبی الحسین بن بشران، و عبدالله بن یحیی السکری، و أبی الحسین القطان، و جماعة. و بمکة من: أبی عبدالله بن نظیف، الحسن بن أحمد بن فراس. و بالکوفة من: جناح بن نذیر المحاربی، و غیره. و شیوخه أکثر من مائة شیخ"}}<ref>تاریخ الاسلام، ج۳۰، ص۴۳۹.</ref>.
و درباره [[شاگردان]] وی نوشته است:
 
{{عربی|روی عنه جماعة کثیرة منهم: حفیده أبوالحسن عبیدالله بن محمد بن أبی بکر، و أبوعبدالله الفراوی، و زاهر بن طاهر الشحامی، و عبدالجبار بن محمد الحواری، و أخوه عبدالحمید بن محمد، و أبو المعالی محمد بن إسماعیل الفارسی، و عبدالجبار بن عبدالوهاب الدهان...}}<ref>همان، ص۴۴۰.</ref>.
و درباره [[شاگردان]] وی نوشته است: {{عربی|"روی عنه جماعة کثیرة منهم: حفیده أبوالحسن عبیدالله بن محمد بن أبی بکر، و أبوعبدالله الفراوی، و زاهر بن طاهر الشحامی، و عبدالجبار بن محمد الحواری، و أخوه عبدالحمید بن محمد، و أبو المعالی محمد بن إسماعیل الفارسی، و عبدالجبار بن عبدالوهاب الدهان..."}}<ref>تاریخ الاسلام، ج۳۰، ص۴۴۰.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۲۱۶.</ref>
جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]]
 
[[احمد بن حسین بیهقی]]، یکی از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین علمای [[فرقه]] شافعیه است و کتاب السنن الکبری که معروف به [[سنن بیهقی]] است، یکی از معتبرترین [[کتب فقهی]] و حدیثی شافعیه به شمار می‌آید. تقویت و [[تحکیم]] اساس [[مذهب]] شافعیه به دست احمد بن حسین بیهقی، تا حدی بوده که در این باره، ذهبی از [[أبوالمعالی]] [[عبدالملک]] بن عبدالله جوینی نقل می‌کند که [[محمد بن ادریس شافعی]] ([[رئیس]] مذهب شافعیه)، بر هر [[شافعی]] مذهبی [[منت]] دارد، مگر [[ابوبکر]] [[بیهقی]]؛ زیرا او به جهت کتب و تصنیفاتی که در [[یاری]] [[مذهب]] شافعیه نگاشته، بر [[شافعی]] [[منت]] دارد<ref>{{عربی|و عن إمام الحرمین أبی المعالی قال: ما من شافعی إلا و للشافعی علیه منة إلا أبابکر البیهقی فإن له المنة علی الشافعی لتصانیفه فی نصرة مذهبه}}؛ تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۱۱۳۳، ش۱۰۱۴.</ref>.
== جایگاه [[حدیثی]] [[راوی]] ==
[[سمعانی]] وی را از مؤلفان و مصنفان مشهور که گوی [[سبقت]] را از دیگران ربوده و آثارش مورد استفاده همگان است، معرفی کرده و نوشته است:
[[احمد بن حسین بیهقی]]، یکی از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین علمای [[فرقه]] شافعیه است و کتاب [[السنن الکبری (کتاب)|السنن الکبری]] که معروف به [[سنن بیهقی]] است، یکی از معتبرترین [[کتب فقهی]] و حدیثی شافعیه به شمار می‌آید. تقویت و [[تحکیم]] اساس [[مذهب]] شافعیه به دست احمد بن حسین بیهقی، تا حدی بوده که در این باره، ذهبی از [[أبوالمعالی عبدالملک بن عبدالله جوینی]] نقل می‌کند که [[محمد بن ادریس شافعی]] ([[رئیس]] مذهب شافعیه)، بر هر [[شافعی]] مذهبی [[منت]] دارد، مگر ابوبکر بیهقی؛ زیرا او به جهت کتب و تصنیفاتی که در [[یاری]] [[مذهب]] شافعیه نگاشته، بر [[شافعی]] [[منت]] دارد<ref>{{عربی|و عن إمام الحرمین أبی المعالی قال: ما من شافعی إلا و للشافعی علیه منة إلا أبابکر البیهقی فإن له المنة علی الشافعی لتصانیفه فی نصرة مذهبه}}؛ تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۱۱۳۳، ش۱۰۱۴.</ref>.
{{عربی|کان إماماً فقیهاً حافظاً جمع بین معرفة الحدیث و فقهه...؛ و سمع الحدیث الکثیر و صنف فیه التصانیف التی لم یسبق إلیها، و هی مشهورة موجودة فی أیدی الناس}}<ref>الأنساب، ج۱، ص۴۳۸.</ref>.
 
[[ذهبی]] در [[تاریخ الاسلام]] نوشته است:
[[سمعانی]] وی را از مؤلفان و مصنفان مشهور که گوی [[سبقت]] را از دیگران ربوده و آثارش مورد استفاده همگان است، معرفی کرده و نوشته است: {{عربی|"كان إماماً فقيهاً حافظاً جمع بين معرفة الحديث و فقهه...؛ و سمع الحدیث الکثیر و صنف فیه التصانيف التي لم يسبق إليها، وهي مشهورة موجودة في أيدي الناس"}}<ref>الأنساب، ج۱، ص۴۳۸.</ref>.
{{عربی|کان واحد زمانه و فرد أقرانه و حافظ أوانه...، بورک له فی مرویاته و حسن تصرفه فیها لحذقه و خبرته بالأبواب و الرجال...؛ و هو اول من جمع نصوص الشافعی...، کان علی سیرة العلماء، قانعاً من الدنیا بالیسیر، متجملاً فی زهده و ورعه...}}<ref>تاریخ الاسلام، ج۳۰، ص۴۳۸.</ref>.
 
و در تذکرة الحفاظ، وی را شیخ [[خراسان]] معرفی کرده<ref>تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۱۱۳۲، ش۱۰۱۴.</ref>؛ و در [[سیر]] أعلام النبلاء نوشته است: {{عربی|هو الحافظ العلامة، الشبت، الفقیه، شیخ الإسلام...}}<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۱۸، ص۱۶۳، ش۸۶.</ref>.
[[ذهبی]] در [[تاریخ الاسلام]] نوشته است: {{عربی|"كان واحد زمانه و فرد أقرانه و حافظ أوانه...، بورك له في مروياته و حسن تصرفه فيها لحذقه و خبرته بالأبواب و الرجال...؛ و هو اول من جمع نصوص الشافعي...، كان علی سیرة العلماء، قانعاً من الدنیا بالیسیر، متجملاً في زهده و ورعه...}}<ref>تاریخ الاسلام، ج۳۰، ص۴۳۸.</ref>.
صفدی، با اشاره به زیاد نبودن [[روایات]] منقول از [[احمد بن حسین بیهقی]]، علت [[شهرت]] وی را آشنایی او با [[ابواب فقه]] و [[رجال]] و دقت بسیار و خبرؤیت در فن [[حدیث]] دانسته و نوشته است: {{عربی|و دائرته فی الحدیث لیست کبیرة لکن بورک له فی مرویاته و حسن تصریفه فیها لحذقه و خبرته بالأبواب و الرجال}}<ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۲۲۰.</ref>.
 
مذهب [[راوی]]
و در تذکرة الحفاظ، وی را شیخ [[خراسان]] معرفی کرده<ref>تذکرة الحفاظ، ج۳، ص۱۱۳۲، ش۱۰۱۴.</ref>؛ و در سیر أعلام النبلاء نوشته است: {{عربی|"هو الحافظ العلامة، الشبت، الفقیه، شیخ الإسلام..."}}<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۱۸، ص۱۶۳، ش۸۶.</ref>.
 
[[صفدی]]، با اشاره به زیاد نبودن [[روایات]] منقول از [[احمد بن حسین بیهقی]]، علت [[شهرت]] وی را آشنایی او با [[ابواب فقه]] و [[رجال]] و دقت بسیار و خبرویت در فن [[حدیث]] دانسته و نوشته است: {{عربی|"و دائرته فی الحدیث لیست کبیرة لکن بورک له فی مرویاته و حسن تصریفه فیها لحذقه و خبرته بالأبواب و الرجال"}}<ref>الوافی بالوفیات، ج۶، ص۲۲۰.</ref>.<ref>[[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، [[رجال تفسیری ج۲ (کتاب)|رجال تفسیری]]، ج۲ ص ۲۱۷-۲۱۸.</ref>
 
== مذهب [[راوی]] ==
[[علامه]] [[سیدمحسن امین]] با استناد به گفته یاقوت [[حموی]] در معجم البلدان و قرائن دیگر [[معتقد]] است، وی به [[مذهب شیعه]] [[گرایش]] داشته است. یاقوت حموی درباره وی نوشته است:
[[علامه]] [[سیدمحسن امین]] با استناد به گفته یاقوت [[حموی]] در معجم البلدان و قرائن دیگر [[معتقد]] است، وی به [[مذهب شیعه]] [[گرایش]] داشته است. یاقوت حموی درباره وی نوشته است:
{{عربی|و قد أخرجت هذه الکورة من لا یحصی من الفضلاء و العلماء و الفقهاء والأدباء، و مع ذلک، فالغالب علی أهلها مذهب الرافضیة الغلاة، و من أشهر أئمتهم الإمام أبوبکر أحمد بن الحسین بن علی بن علی بن عبدالله بن موسی البیهقی من أهل خسروجرد صاحب التصانیف المشهورة، و هو الإمام الحافظ الفقیه فی أصول الدین الورع، أوحد الدهر فی الحفظ والإتقان مع الدین المتین، من أجل أصحاب أبی عبدالله الحاکم و المکثرین عنه...؛ و من تصانیفه کتاب المبسوط و کتاب السنن و کتاب معرفة علوم الحدیث و کتاب دلائل النبوة...}}<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۵۳۸.</ref>.
{{عربی|و قد أخرجت هذه الکورة من لا یحصی من الفضلاء و العلماء و الفقهاء والأدباء، و مع ذلک، فالغالب علی أهلها مذهب الرافضیة الغلاة، و من أشهر أئمتهم الإمام أبوبکر أحمد بن الحسین بن علی بن علی بن عبدالله بن موسی البیهقی من أهل خسروجرد صاحب التصانیف المشهورة، و هو الإمام الحافظ الفقیه فی أصول الدین الورع، أوحد الدهر فی الحفظ والإتقان مع الدین المتین، من أجل أصحاب أبی عبدالله الحاکم و المکثرین عنه...؛ و من تصانیفه کتاب المبسوط و کتاب السنن و کتاب معرفة علوم الحدیث و کتاب دلائل النبوة...}}<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۵۳۸.</ref>.
۱۱۵٬۲۵۷

ویرایش