آل فرعون: تفاوت میان نسخه‌ها

۲ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲
جز
خط ۷: خط ۷:
* [[فرعون]]، مردی [[بت‌پرست]] بود و اطرافیانش هم برای [[تقرب]] به او [[بت]] می‌پرستیدند. چندین بار در دوران [[حکومت]] و [[زمامداری]] [[فرعون]] اطرافیان او، [[شاهد]] وقوع [[عذاب الهی]] و [[نزول]] [[مشکلات]] گوناگون بودند و با درخواست [[موسی]]، [[خداوند]] [[بلایا]] را از آنها دور گرداند. ولی با وجود [[مشاهده]] این مسائل باز هم در صدد [[انکار]] [[پیامبری]] [[موسی]] برآمدند و با [[پیوستن]] به [[فرعون]] و چنگ زدن به [[افکار]] باطلش همچنان ادامه ‌دهنده راه و [[پشتیبان]] [[حکومت]] [[فاسد]] او بودند.
* [[فرعون]]، مردی [[بت‌پرست]] بود و اطرافیانش هم برای [[تقرب]] به او [[بت]] می‌پرستیدند. چندین بار در دوران [[حکومت]] و [[زمامداری]] [[فرعون]] اطرافیان او، [[شاهد]] وقوع [[عذاب الهی]] و [[نزول]] [[مشکلات]] گوناگون بودند و با درخواست [[موسی]]، [[خداوند]] [[بلایا]] را از آنها دور گرداند. ولی با وجود [[مشاهده]] این مسائل باز هم در صدد [[انکار]] [[پیامبری]] [[موسی]] برآمدند و با [[پیوستن]] به [[فرعون]] و چنگ زدن به [[افکار]] باطلش همچنان ادامه ‌دهنده راه و [[پشتیبان]] [[حکومت]] [[فاسد]] او بودند.
* آل فرعون با وجود اینکه تلاش‌های [[موسی]] را برای [[هدایت]] این [[قوم]] می‌دیدند و بارها با درخواست [[موسی]]، [[خداوند]] آنان را از [[عذاب]] و [[قحطی]] و موارد مشابه [[نجات]] داده بود باز هم به [[پیروی]] از [[آیین]] نیاکان خود، [[آیات خدا]] را [[انکار]] کردند و به وابستگی‌های قبیله‌ای، [[فکری]]، [[تاریخی]] و [[اجتماعی]] خود ادامه دادند.
* آل فرعون با وجود اینکه تلاش‌های [[موسی]] را برای [[هدایت]] این [[قوم]] می‌دیدند و بارها با درخواست [[موسی]]، [[خداوند]] آنان را از [[عذاب]] و [[قحطی]] و موارد مشابه [[نجات]] داده بود باز هم به [[پیروی]] از [[آیین]] نیاکان خود، [[آیات خدا]] را [[انکار]] کردند و به وابستگی‌های قبیله‌ای، [[فکری]]، [[تاریخی]] و [[اجتماعی]] خود ادامه دادند.
* آل فرعون، ۱۴ بار در [[کلام خدا]] ذکر شده است. در یک مورد {{متن قرآن|فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ}}<ref>«آنگاه فرعونیان او را (از آب) گرفتند تا به فرجام، دشمن آنان و مایه اندوهشان گردد؛ بی‌گمان فرعون و هامان و سپاه آن دو لغزشکار بودند» سوره قصص، آیه ۸.</ref> این ترکیب به معنای محدودتری به کار رفته و [[راویان]] [[اختلاف]] کرده‌اند که منظور از آن کنیزانی که [[موسی]]{{ع}} را از آب گرفتند [[همسر فرعون]] (معاصر [[حضرت موسی]]) است یا دختر یا [[یاران]] او می‌باشند<ref>تاریخ طبری.</ref>.
* آل فرعون، ۱۴ بار در [[کلام خدا]] ذکر شده است. در یک مورد {{متن قرآن|فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ}}<ref>«آنگاه فرعونیان او را (از آب) گرفتند تا به فرجام، دشمن آنان و مایه اندوهشان گردد؛ بی‌گمان فرعون و هامان و سپاه آن دو لغزشکار بودند» سوره قصص، آیه ۸.</ref> این ترکیب به معنای محدودتری به کار رفته و [[راویان]] [[اختلاف]] کرده‌اند که منظور از آن کنیزانی که [[موسی]] {{ع}} را از آب گرفتند [[همسر فرعون]] (معاصر [[حضرت موسی]]) است یا دختر یا [[یاران]] او می‌باشند<ref>تاریخ طبری.</ref>.
* البته در دیگر موارد همه [[قوم]] [[فرعون]] از [[خویشاوندان]]، [[پیروان]] و [[لشکریان]] او را در برمی‌گیرد <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۵.</ref>. [[قرآن]] از کسانی که بر گرد [[فرعون]]، [[کارگزار]] و هم [[رأی]] او بودند با تعبیر [[قوم]] ۲۷ بار، ملأ ۱۳ بار، رکن یک بار، [[جند]] و [[جنود]] ۶ بار یاد کرده که با آل فرعون، تقارب مفهومی و مصداقی دارند<ref>اعلام قرآن، ص۱۳۳.</ref>.
* البته در دیگر موارد همه [[قوم]] [[فرعون]] از [[خویشاوندان]]، [[پیروان]] و [[لشکریان]] او را در برمی‌گیرد <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۵.</ref>. [[قرآن]] از کسانی که بر گرد [[فرعون]]، [[کارگزار]] و هم [[رأی]] او بودند با تعبیر [[قوم]] ۲۷ بار، ملأ ۱۳ بار، رکن یک بار، [[جند]] و [[جنود]] ۶ بار یاد کرده که با آل فرعون، تقارب مفهومی و مصداقی دارند<ref>اعلام قرآن، ص۱۳۳.</ref>.
* [[قرآن]] به نعمت‌های بزرگی که [[خداوند]] به [[قوم بنی‌اسرائیل]] ارزانی داشته اشاره می‌کند و آن [[نعمت]] [[آزادی]] از چنگال [[ستمکاران]] است که از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداست {{متن قرآن|وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که شما را از فرعونیان رهانیدیم که به شما عذابی سخت می‌چشاندند، پسرانتان را سر می‌بریدند و زنانتان را زنده می‌گذاردند و در آن از سوی پروردگارتان برای شما آزمونی سترگ بود» سوره بقره، آیه ۴۹.</ref>. در آیه‌ای دیگر به [[نزول]] [[عذاب]] در مورد قومی سخن می‌گوید که [[وفور نعمت]] و [[ثروت]] نتوانست مانع نابودی آنان گردد {{متن قرآن|كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«همچون شیوه فرعونیان و پیشینیان آنان که آیات ما را دروغ شمردند و خداوند آنها را برای گناهانشان فرو گرفت و خداوند، سخت کیفر است» سوره آل عمران، آیه ۱۱.</ref>. هم چنین از [[قحطی]]، [[خشکسالی]] و [[مشکلات]] آل فرعون [[سخن]] می‌گوید: {{متن قرآن|وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«و ما فرعونیان را به خشکسالی‌ها و کاستی فرآورده‌ها دچار کردیم باشد که در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۱۳۰.</ref>.
* [[قرآن]] به نعمت‌های بزرگی که [[خداوند]] به [[قوم بنی‌اسرائیل]] ارزانی داشته اشاره می‌کند و آن [[نعمت]] [[آزادی]] از چنگال [[ستمکاران]] است که از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداست {{متن قرآن|وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که شما را از فرعونیان رهانیدیم که به شما عذابی سخت می‌چشاندند، پسرانتان را سر می‌بریدند و زنانتان را زنده می‌گذاردند و در آن از سوی پروردگارتان برای شما آزمونی سترگ بود» سوره بقره، آیه ۴۹.</ref>. در آیه‌ای دیگر به [[نزول]] [[عذاب]] در مورد قومی سخن می‌گوید که [[وفور نعمت]] و [[ثروت]] نتوانست مانع نابودی آنان گردد {{متن قرآن|كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«همچون شیوه فرعونیان و پیشینیان آنان که آیات ما را دروغ شمردند و خداوند آنها را برای گناهانشان فرو گرفت و خداوند، سخت کیفر است» سوره آل عمران، آیه ۱۱.</ref>. هم چنین از [[قحطی]]، [[خشکسالی]] و [[مشکلات]] آل فرعون [[سخن]] می‌گوید: {{متن قرآن|وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«و ما فرعونیان را به خشکسالی‌ها و کاستی فرآورده‌ها دچار کردیم باشد که در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۱۳۰.</ref>.
خط ۱۴: خط ۱۴:
* [[ابوبکر]] [[عتیق]] [[نیشابوری]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که دریا را با (ورود) شما شکافتیم پس شما را رهانیدیم و فرعونیان را در حالی که خود می‌نگریستید، غرق کردیم» سوره بقره، آیه ۵۰.</ref> این سؤال را بیان می‌کند: چرا [[خداوند]] گفت: {{متن قرآن|فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ}}<ref>«دریا را با (ورود) شما شکافتیم» سوره بقره، آیه ۵۰.</ref> (با وجود اینکه [[خدا]] دریا را به [[قدرت]] خود باز شکافانید، ولی نه برای ایشان). ایشان خود در جواب گفته است: {{عربی| بم، یعنی لکم و لاجلکم}} (برای شما و به خاطر شما) و گفته‌اند {{متن قرآن|بِكُمُ}}، یعنی معکم (با شما)؛ زیرا که آن روز [[خدای تعالی]] دریا را به دوازده راه شکافت و [[بنی‌اسرائیل]] را به دوازده گروه تقسیم کرد، هر گروهی راهی را [[انتخاب]] کردند، بنابراین گفته است {{متن قرآن|فَرَقْنَا بِكُمُ}} یعنی {{عربی|"بسببكم"}} (به سبب شما) <ref>تفسیر سورآبادی، ج۱، ص۶۸.</ref>.
* [[ابوبکر]] [[عتیق]] [[نیشابوری]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که دریا را با (ورود) شما شکافتیم پس شما را رهانیدیم و فرعونیان را در حالی که خود می‌نگریستید، غرق کردیم» سوره بقره، آیه ۵۰.</ref> این سؤال را بیان می‌کند: چرا [[خداوند]] گفت: {{متن قرآن|فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ}}<ref>«دریا را با (ورود) شما شکافتیم» سوره بقره، آیه ۵۰.</ref> (با وجود اینکه [[خدا]] دریا را به [[قدرت]] خود باز شکافانید، ولی نه برای ایشان). ایشان خود در جواب گفته است: {{عربی| بم، یعنی لکم و لاجلکم}} (برای شما و به خاطر شما) و گفته‌اند {{متن قرآن|بِكُمُ}}، یعنی معکم (با شما)؛ زیرا که آن روز [[خدای تعالی]] دریا را به دوازده راه شکافت و [[بنی‌اسرائیل]] را به دوازده گروه تقسیم کرد، هر گروهی راهی را [[انتخاب]] کردند، بنابراین گفته است {{متن قرآن|فَرَقْنَا بِكُمُ}} یعنی {{عربی|"بسببكم"}} (به سبب شما) <ref>تفسیر سورآبادی، ج۱، ص۶۸.</ref>.
* [[فخر رازی]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«و ما فرعونیان را به خشکسالی‌ها و کاستی فرآورده‌ها دچار کردیم باشد که در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۱۳۰.</ref> مسائل مختلفی را بیان می‌کند. از جمله اینکه [[نزول]] [[عذاب]] از طرف [[خداوند]] بر این [[قوم]] [[طغیانگر]] از این جهت است که آنها متذکر شوند و از [[سرکشی]] و عناد دست بردارند و به سوی [[خداوند]] [[هدایت]] شوند<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۴، ص۳۴۴. </ref>.
* [[فخر رازی]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ}}<ref>«و ما فرعونیان را به خشکسالی‌ها و کاستی فرآورده‌ها دچار کردیم باشد که در یاد گیرند» سوره اعراف، آیه ۱۳۰.</ref> مسائل مختلفی را بیان می‌کند. از جمله اینکه [[نزول]] [[عذاب]] از طرف [[خداوند]] بر این [[قوم]] [[طغیانگر]] از این جهت است که آنها متذکر شوند و از [[سرکشی]] و عناد دست بردارند و به سوی [[خداوند]] [[هدایت]] شوند<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۴، ص۳۴۴. </ref>.
* [[سید قطب]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ}}<ref>«و هرگز از کسانی مباش که آیات خداوند را دروغ شمردند که از زیانکاران خواهی شد» سوره یونس، آیه ۹۵.</ref> به بیان این سؤال می‌پردازد: با وجود اینکه آل فرعون در [[رسالت پیامبر]]{{صل}} هیچ شکی نداشتند، چرا این [[قدر]] در [[تکذیب]] [[رسالت]] و [[دشمنی]] با [[پیامبر]] [[اصرار]] داشتند<ref>فی ظلال القرآن، ج۳، ص۱۸۲۰.</ref>. در [[تفسیر]] [[هدایت]] نیز، این نکته مطرح شده است: با وجود اینکه آل فرعون به اوج [[پیشرفت]] [[مادّی]] رسیدند، ولی این [[پیشرفت]] نتوانست در برابر [[خدا]] به [[یاری]] ایشان برخیزد و [[اموال]] و [[فرزندان]] برای ایشان سودی نداشت و نتوانست برای [[تکبر]] ایشان با ایستادن در برابر [[حق]] برهانی برای آنان باشد<ref>تفسیر هدایت، ج۱، ص۴۸۶.</ref>.
* [[سید قطب]] در [[تفسیر]] خود ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ}}<ref>«و هرگز از کسانی مباش که آیات خداوند را دروغ شمردند که از زیانکاران خواهی شد» سوره یونس، آیه ۹۵.</ref> به بیان این سؤال می‌پردازد: با وجود اینکه آل فرعون در [[رسالت پیامبر]] {{صل}} هیچ شکی نداشتند، چرا این [[قدر]] در [[تکذیب]] [[رسالت]] و [[دشمنی]] با [[پیامبر]] [[اصرار]] داشتند<ref>فی ظلال القرآن، ج۳، ص۱۸۲۰.</ref>. در [[تفسیر]] [[هدایت]] نیز، این نکته مطرح شده است: با وجود اینکه آل فرعون به اوج [[پیشرفت]] [[مادّی]] رسیدند، ولی این [[پیشرفت]] نتوانست در برابر [[خدا]] به [[یاری]] ایشان برخیزد و [[اموال]] و [[فرزندان]] برای ایشان سودی نداشت و نتوانست برای [[تکبر]] ایشان با ایستادن در برابر [[حق]] برهانی برای آنان باشد<ref>تفسیر هدایت، ج۱، ص۴۸۶.</ref>.
* آل فرعون قومی بودند که با وجود [[مشاهده]] [[معجزات الهی]] و رفع [[بلاها]] از قومشان، هم چنان به [[انکار آیات الهی]] و [[پیامبری]] [[موسی]] پرداختند و به [[خدا]] [[ایمان]] نیاوردند و [[خداوند]] نیز با توجه به [[پیمان‌شکنی]] و نقض عهدشان، آنان را چندین بار دچار [[قحطی]] و [[خشکسالی]] نمود و سرانجام ایشان را در دریا [[غرق]] ساخت.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل فرعون - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل فرعون»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۵-۵۶.</ref>
* آل فرعون قومی بودند که با وجود [[مشاهده]] [[معجزات الهی]] و رفع [[بلاها]] از قومشان، هم چنان به [[انکار آیات الهی]] و [[پیامبری]] [[موسی]] پرداختند و به [[خدا]] [[ایمان]] نیاوردند و [[خداوند]] نیز با توجه به [[پیمان‌شکنی]] و نقض عهدشان، آنان را چندین بار دچار [[قحطی]] و [[خشکسالی]] نمود و سرانجام ایشان را در دریا [[غرق]] ساخت.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل فرعون - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل فرعون»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۵-۵۶.</ref>


۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش