عصمت قرآن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
==عصمت قرآن== | ==عصمت قرآن== | ||
*یکی از ویژگیهای اساسی قرآن، [[عصمت]] آن است. عصمت قرآن ابعاد و مراتب متعددی را شامل میشود که در ادامه بررسی خواهند شد. [[عصمت]] در لغت از ماده عصم، به معنای منع و نگه داشتن یا محافظت آمده است: {{عربی|اندازه=155%|عصم اصل واحد صحیح یدل علی امساک و منع و ملازمه}}.<ref>ابن فارس، معجم مقائیس اللغة، ج ۴، ص ۳۳۱؛ نیز بنگرید: ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۲، ص ۲۴۱</ref> کاربردهای این واژه عمدتاً دلالت بر محافظت و ممانعت از شر، امور ناپسند و ناگوار دارد؛<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج ۳، ص ۲۲۶؛ علی بحرانی، منارالهدی، ص۱۰۱</ref> و در حوزه قرآن شناسی به معنای عدم راهیابی باطل، کژی، ناراستی و تحریف در ساحت مقدس کلام الهی است.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون | *یکی از ویژگیهای اساسی قرآن، [[عصمت]] آن است. عصمت قرآن ابعاد و مراتب متعددی را شامل میشود که در ادامه بررسی خواهند شد. [[عصمت]] در لغت از ماده عصم، به معنای منع و نگه داشتن یا محافظت آمده است: {{عربی|اندازه=155%|عصم اصل واحد صحیح یدل علی امساک و منع و ملازمه}}.<ref>ابن فارس، معجم مقائیس اللغة، ج ۴، ص ۳۳۱؛ نیز بنگرید: ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۲، ص ۲۴۱</ref> کاربردهای این واژه عمدتاً دلالت بر محافظت و ممانعت از شر، امور ناپسند و ناگوار دارد؛<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج ۳، ص ۲۲۶؛ علی بحرانی، منارالهدی، ص۱۰۱</ref> و در حوزه قرآن شناسی به معنای عدم راهیابی باطل، کژی، ناراستی و تحریف در ساحت مقدس کلام الهی است.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref>. | ||
==معنای تحریف== | ==معنای تحریف== | ||
*با توجه به اینکه به طور معمول عصمت و مصونیت قرآن در مقابل تحریف به کار میرود، نیم نگاهی نیز به معنای این واژه ضرورت مییابد. تحریف در لغت از ریشه حرف به معنای کناره، جانب و اطراف یک چیز گرفته شده؛ و تحریف چیزی، کنار زدن و کج کردن آن از جایگاه اصلی خود و به سوی دیگر بردن آن،<ref>محمد هادی معرفت، مصونیت قرآن از تحریف، ترجمه محمد شهرابی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، چاپ اول ۱۳۷۶، ص ۱۹</ref> عدول و مایل نمودن از چیزی،<ref>بنگرید: ابن منظور، لسان العرب، واژه ی «حرف و تحریف</ref> و یا تغییر و تبدیل است.<ref>بنگرید: راغب اصفهانی،المفردات (حرف و تحریف) ـ ابن منظور، همان (حرف و تحریف)</ref><ref>[[عصمت تام قرآن و برون | *با توجه به اینکه به طور معمول عصمت و مصونیت قرآن در مقابل تحریف به کار میرود، نیم نگاهی نیز به معنای این واژه ضرورت مییابد. تحریف در لغت از ریشه حرف به معنای کناره، جانب و اطراف یک چیز گرفته شده؛ و تحریف چیزی، کنار زدن و کج کردن آن از جایگاه اصلی خود و به سوی دیگر بردن آن،<ref>محمد هادی معرفت، مصونیت قرآن از تحریف، ترجمه محمد شهرابی، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، چاپ اول ۱۳۷۶، ص ۱۹</ref> عدول و مایل نمودن از چیزی،<ref>بنگرید: ابن منظور، لسان العرب، واژه ی «حرف و تحریف</ref> و یا تغییر و تبدیل است.<ref>بنگرید: راغب اصفهانی،المفردات (حرف و تحریف) ـ ابن منظور، همان (حرف و تحریف)</ref><ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref>. | ||
==مراحل عصمت قرآن== | ==مراحل عصمت قرآن== | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
#عصمت در تبیین و تفسیر توسط پیامبر و دیگر حجتهای واقعی و معصوم الهی؛ | #عصمت در تبیین و تفسیر توسط پیامبر و دیگر حجتهای واقعی و معصوم الهی؛ | ||
#عصمت در بقا، در میان بشر، تا پایان تاریخ. | #عصمت در بقا، در میان بشر، تا پایان تاریخ. | ||
در نگرش اسلامی، وحی نازل شده بر همه پیامبران برخوردار از عصمت در شش مرحله نخست میباشد؛ اما مرحله هفتم از اختصاصات وحی قرآنی است.<ref>بنگرید: نگارنده، چرا دین؟ چرا اسلام؟ چرا تشیع؟ ص۱۱۰-۱۱۳، قم: دفتر نشر معارف، چاپ اول، ۱۳۸۷</ref><ref>[[عصمت تام قرآن و برون | در نگرش اسلامی، وحی نازل شده بر همه پیامبران برخوردار از عصمت در شش مرحله نخست میباشد؛ اما مرحله هفتم از اختصاصات وحی قرآنی است.<ref>بنگرید: نگارنده، چرا دین؟ چرا اسلام؟ چرا تشیع؟ ص۱۱۰-۱۱۳، قم: دفتر نشر معارف، چاپ اول، ۱۳۸۷</ref><ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref>. | ||
==ابعاد عصمت قرآن== | ==ابعاد عصمت قرآن== | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
#تحریف به نقیصه؛ یعنی، ساقط کردن کلماتی از قرآن و یا اعتقاد به اینکه کلمه، آیه یا سورهای از قرآن کریم ساقط شده است. | #تحریف به نقیصه؛ یعنی، ساقط کردن کلماتی از قرآن و یا اعتقاد به اینکه کلمه، آیه یا سورهای از قرآن کریم ساقط شده است. | ||
#تحریف به جابجایی کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref> | #تحریف به جابجایی کلمات و ترکیب آنها.<ref>اقسام دیگری نیز برای تحریف بر شمرده شده است که صدق عنوان تحریف بر یرخی از آنها محل تردید است، مانند: تحریف در قرائت؛ تحریف در لهجه و گویش. جهت آگاهی بیشتر نگا: محمد هادی معرفت، همان، صص ۲۲ - ۲۶</ref> | ||
اساساً مراد از نفی تحریف کتاب آسمانی، به این معناست که این تغییرات به گونهای انجام پذیرد که دیگر کلام الهی، به درستی شناخته نشود و از دسترس بشر خارج گردد و یا چیزی به طور معمول، کلام خدا انگاشته شود که سخن او نیست. در مقابل مصونیت قرآن از تحریف، به معنای ماندگاری متن اصلی قرآن و آشنایی با آن در میان مردم است؛ به گونهای که هیچ گاه جوامع بشری، از شناخت و دسترسی به متن اصلی آن محروم نشده و کلام خدا را از غیر آن با وضوح و آشنایی تمیز بتوانند داد.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون | اساساً مراد از نفی تحریف کتاب آسمانی، به این معناست که این تغییرات به گونهای انجام پذیرد که دیگر کلام الهی، به درستی شناخته نشود و از دسترس بشر خارج گردد و یا چیزی به طور معمول، کلام خدا انگاشته شود که سخن او نیست. در مقابل مصونیت قرآن از تحریف، به معنای ماندگاری متن اصلی قرآن و آشنایی با آن در میان مردم است؛ به گونهای که هیچ گاه جوامع بشری، از شناخت و دسترسی به متن اصلی آن محروم نشده و کلام خدا را از غیر آن با وضوح و آشنایی تمیز بتوانند داد.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref> | ||
==برهان عصمت قرآن== | ==برهان عصمت قرآن== | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
#هدف از ارسال وحی، هدایت مردم به سوی سعادت است. | #هدف از ارسال وحی، هدایت مردم به سوی سعادت است. | ||
#این هدف، آنگاه تأمین میشود که وحی نیالوده به هر کژی در اختیار انسانها قرار گرفته و برای آنها تبیین شود؛ و گرنه نقض غرض لازم میآید. | #این هدف، آنگاه تأمین میشود که وحی نیالوده به هر کژی در اختیار انسانها قرار گرفته و برای آنها تبیین شود؛ و گرنه نقض غرض لازم میآید. | ||
#نقض غرض از خدای حکیم محال است؛ پس: خداوند وحی را از آغاز تا سر حد وصول و تبیین، از هر کژی و ناراستی، مصون و معصوم میدارد. مقدمه اول و دوم برای اثبات ضرورت غایی عصمت کافی است و با مقدمه سوم ضرورت فاعلی و لاجرم حتمیت وقوع آن نیز اثبات میشود.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون | #نقض غرض از خدای حکیم محال است؛ پس: خداوند وحی را از آغاز تا سر حد وصول و تبیین، از هر کژی و ناراستی، مصون و معصوم میدارد. مقدمه اول و دوم برای اثبات ضرورت غایی عصمت کافی است و با مقدمه سوم ضرورت فاعلی و لاجرم حتمیت وقوع آن نیز اثبات میشود.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref> | ||
*'''اشکالات''' | *'''اشکالات''' | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
'''اشکال۳: مجازی بودن عصمت تفسیری:''' عصمت تفسیری اصالتاً عصمت قرآن نیست، بلکه امری خارجی است و آن را از مراحل یا مراتب عصمت قرآن خواندن مجاز و توسعه در دایره معناست. | '''اشکال۳: مجازی بودن عصمت تفسیری:''' عصمت تفسیری اصالتاً عصمت قرآن نیست، بلکه امری خارجی است و آن را از مراحل یا مراتب عصمت قرآن خواندن مجاز و توسعه در دایره معناست. | ||
'''پاسخ:''' بدون شک عصمت تفسیری از چگونگی اصل متن قرآن سخن نمیگوید، بلکه فهم و تبیین آن را مورد توجه قرار میدهد؛ در عین حال عصمت در معنای اصلی خود به کار رفته، ولی گستره موضوع یا متعلق عصمت در این نگاه گستردهتر از خود متن است و شامل تبیین و تفسیر آن هم میشود. بنابراین حتی اگر کاربست تعبیر عصمت قرآن در اینجا با قدری توسعه همراه باشد، با وجود رابطه و پیوند روشن متن و معنا و توضیح در مقصود اشکالی پدید نمیآید.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون | '''پاسخ:''' بدون شک عصمت تفسیری از چگونگی اصل متن قرآن سخن نمیگوید، بلکه فهم و تبیین آن را مورد توجه قرار میدهد؛ در عین حال عصمت در معنای اصلی خود به کار رفته، ولی گستره موضوع یا متعلق عصمت در این نگاه گستردهتر از خود متن است و شامل تبیین و تفسیر آن هم میشود. بنابراین حتی اگر کاربست تعبیر عصمت قرآن در اینجا با قدری توسعه همراه باشد، با وجود رابطه و پیوند روشن متن و معنا و توضیح در مقصود اشکالی پدید نمیآید.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref> | ||
==برون داد [[وحی زبانی]] و عصمت قرآن== | ==برون داد [[وحی زبانی]] و عصمت قرآن== | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۱: | ||
#اهمیت بخشیدن به قواعد و دلالتهای لفظی در فرآیند فهم و تفسیر قرآن | #اهمیت بخشیدن به قواعد و دلالتهای لفظی در فرآیند فهم و تفسیر قرآن | ||
#توجه دهی به اهمیت تفسیر حجتهای معصوم الهی و مقدم داشتن آنها بر دیگر تفاسیر. | #توجه دهی به اهمیت تفسیر حجتهای معصوم الهی و مقدم داشتن آنها بر دیگر تفاسیر. | ||
#حل مشکل تاریخ مندی و فرهنگ آجین انگاری زبان و فهم فراتاریخی از آموزههای قرآن.<ref>[[عصمت تام قرآن و برون | #حل مشکل تاریخ مندی و فرهنگ آجین انگاری زبان و فهم فراتاریخی از آموزههای قرآن.<ref>[[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|عصمت تام قرآن و برون دادهای آن]]</ref> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* [ | * [[پرونده:11134.jpg|22px]] [[حمید رضا شاکرین|شاکرین، حمید رضا]]، [[عصمت تام قرآن و برون دادهای آن (مقاله)|'''عصمت تام قرآن و برون دادهای آن''']]؛ | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||