{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[عالمان دینی در قرآن]] - [[عالمان دینی در حدیث]] - [[عالمان دینی در کلام اسلامی]]| پرسش مرتبط = عالمان دینی (پرسش)}}
== مقدمه ==
[[نگرانی]] از [[رفتار]] [[عالمان دینی]]، یکی از دغدغههای [[پیامبر]] است، عالمانی که به [[مسئولیت]] خود واقف نیستند و یا عمل نمیکنند و یا [[شعور]] و [[آگاهی]] کافی ندارد، یا [[استکبار]] و [[تکبر]] دارند.
#{{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْنَاهُ آيَاتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ}}<ref>«و خبر آن کسی را برای آنان بخوان که (دانش) آیات خویش را بدو ارزانی داشتیم اما او از آنها کناره گرفت و شیطان در پی او افتاد و از گمراهان شد» سوره اعراف، آیه ۱۷۵.</ref> '''نکته''': [[خداوند]] به [[پیامبر]] [[دستور]] میدهد بر آنان بخوان، {{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ}} خبر بزرگ {{متن قرآن|نَبَأَ}} کسی را که [[آیات]] و نشانههایمان را به او داده بودیم، {{متن قرآن|الَّذِي آتَيْنَاهُ آيَاتِنَا}} و خود را از آنها تهی ساخت {{متن قرآن|فَانْسَلَخَ مِنْهَا}} و [[شیطان]] در پی او افتاد، و از [[گمراهان]] شد {{متن قرآن|فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ}}. {{متن قرآن|انْسَلَخَ }} در اصل به معنای از پوست بیرون آمدن است. این تعبیر نشان میدهد که [[آیات]] و [[علوم]] [[الهی]] در آغاز چنان بر آن دانشمند احاطه داشت که هم چون پوستی بر تن او بود، اما او ناگهان از این پوست بیرون آمد و مسیر خود را تغییر داد و به راه [[شیطان]] گام نهاد. و تعبیر “شیطان او را دنبال کرد تا به او دست یافت” {{متن قرآن|فَأَتْبَعَهُ الشَّيْطَانُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِينَ}} نشان میدهد که بلعم چنان [[عابد]] شده بود که تقریباً [[شیطان]] به او دست نمییافت، اما پس از آنکه از [[آیات الهی]] فاصله گرفت، [[شیطان]] به سرعت او را تعقیب کرد تا به او دست یافت و با [[وسوسه]] او را به صف [[گمراهان]] کشاند. (هرچند در [[آیات قرآن]] نام آن دانشمند [[منحرف]] برده نشده، اما در [[روایات]] و سخنان [[مفسران]] آمده است که او “بَلعَم باعُورا” بوده است. او دانشمندی بود که در عصر [[موسی]] {{ع}} [[زندگی]] میکرد و از مبلّغان نیرومند آن [[حضرت]] بود و دعایش [[مستجاب]] میشد، اما بر اثر [[تمایل]] به [[فرعون]] و وعدههای او از راه [[حق]] [[منحرف]] شد و همه [[مقامات]] خود را از دست داد و در صف [[مخالفان]] [[موسی]] {{ع}} قرار گرفت<ref>تفسیر نمونه، ج۷، ص۱۴.</ref>. همچنین از [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] شده که فرمود: {{متن حدیث|الْأَصْلُ فِي ذَلِكَ بَلْعَمُ ثُمَّ ضَرَبَهُ اللَّهُ مَثَلًا لِكُلِّ مُؤْثِرٍ هَوَاهُ عَلَى هُدَى اللَّهِ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ}} یعنی اصل [[آیه]] درباره بلعم است، سپس [[خداوند]] آن را به عنوان یک مثال درباره کسانی که [[هواپرستی]] را بر [[خداپرستی]] و [[هدایت الهی]] در این [[امت]] مقدم بشمرند، بیان کرده<ref>مجمع البیان، ج۴، ص۵۰۰.</ref>.
#{{متن قرآن|مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ}}<ref>«داستان آنان که (عمل به) تورات بر دوش آنها نهاده شد اما زیر بار آن نرفتند همچون داستان درازگوشی است بر او کتابی چند؛ داستان آن گروه که آیات خداوند را دروغ شمردند بد (داستانی) است و خداوند گروه ستمگران را راهنمایی نمیکند» سوره جمعه، آیه ۵.</ref>.
#{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ}}<ref>«درهای آسمان بر کسانی که آیات ما را دروغ شمردند و از (پذیرش) آنها سرکشی ورزیدند گشوده نخواهد شد و به بهشت وارد نخواهند گشت تا آنگاه که شتر به سوراخ سوزن در آید! و این چنین تبهکاران را کیفر میدهیم» سوره اعراف، آیه ۴۰.</ref>.
#{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَا هُمْ بِبَالِغِيهِ}}<ref>«آنان که در آیات خداوند بیآنکه برهانی نزد آنان آمده باشد چالش میورزند؛ در درونشان جز خویشبینی نیست که به آن (هم) نمیرسند» سوره غافر، آیه ۵۶.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۱۵۹.</ref>.
== جستارهای وابسته ==
{{مدخل وابسته}}
* [[دانشمندان علوم اسلامی]]
{{پایان مدخل وابسته}}
== منابع ==
{{منابع}}
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']]
