←قرائت و تلاوت قرآن
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
*علاوه بر این در برخی از علوم مقدماتیِ فهم قرآن کتابهای مستقلی نیز به رشته تحریر درآمده است. به عنوان مثال، در زمینه معناشناسی واژههای قرآن، کتابهای بی شماری با عناوینی چون مفردات قرآن، غریب القرآن و معانی القرآن عرضه شده است که در این میان میتوان به کتاب مفردات راغب اصفهانی اشاره کرد که مورد توجه مفسران قرآن کریم و دیگر قرآنپژوهان قرار گرفته است<ref>این کتاب با عنوان ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن به فارسی برگردانده شده است.</ref>. همچنین در زمینه نقش نحوی هر یک از کلمات در جمله، کتابهایی با عناوینی چون اعراب القرآن و مشکل اعراب القرآن به رشته تحریر درآمده است که در این میان میتوان به دو مجموعه بزرگ و ارزشمند الجدول فی اعراب القرآن و صرفه و بیانه اثر [[محمود صافی]] و اعراب القرآن الكريم و بیانه نوشته [[محی الدین درویش]] اشاره کرد که هر دو نویسنده از دانشمندان معاصر هستند<ref>[[محمد کاظم شاکر|شاکر، محمد کاظم]]، [[آشنایی با علوم قرآنی (کتاب)|آشنایی با علوم قرآنی]]، ص: ۷ - ۱۴.</ref>. | *علاوه بر این در برخی از علوم مقدماتیِ فهم قرآن کتابهای مستقلی نیز به رشته تحریر درآمده است. به عنوان مثال، در زمینه معناشناسی واژههای قرآن، کتابهای بی شماری با عناوینی چون مفردات قرآن، غریب القرآن و معانی القرآن عرضه شده است که در این میان میتوان به کتاب مفردات راغب اصفهانی اشاره کرد که مورد توجه مفسران قرآن کریم و دیگر قرآنپژوهان قرار گرفته است<ref>این کتاب با عنوان ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن به فارسی برگردانده شده است.</ref>. همچنین در زمینه نقش نحوی هر یک از کلمات در جمله، کتابهایی با عناوینی چون اعراب القرآن و مشکل اعراب القرآن به رشته تحریر درآمده است که در این میان میتوان به دو مجموعه بزرگ و ارزشمند الجدول فی اعراب القرآن و صرفه و بیانه اثر [[محمود صافی]] و اعراب القرآن الكريم و بیانه نوشته [[محی الدین درویش]] اشاره کرد که هر دو نویسنده از دانشمندان معاصر هستند<ref>[[محمد کاظم شاکر|شاکر، محمد کاظم]]، [[آشنایی با علوم قرآنی (کتاب)|آشنایی با علوم قرآنی]]، ص: ۷ - ۱۴.</ref>. | ||
===قرائت و تلاوت قرآن=== | ===[[قرائت قرآن|قرائت]] و [[تلاوت قرآن]]=== | ||
*در زمینه قرائت و تلاوت قرآن دو باب کاملاً مجزا در علوم قرآنی گشوده شده است: | *در زمینه قرائت و تلاوت قرآن دو باب کاملاً مجزا در علوم قرآنی گشوده شده است: | ||
# '''اختلاف قرائات:''' در طول تاریخ اختلافاتی در مورد نحوه خواندن برخی از کلمات قرآن گزارش شده است که بحثهای دراز دامنی در مورد چند و چون این اختلافات و نیز قاریان مشهوری که این قرائات به آنها منسوب است، صورت گرفته است. البته این بخش از بحث قرائات، از جهاتی مربوط به حوزه تاریخ قرآن کریم است، اما از جهاتی دیگر چون حجيت هر یک از قرائات، انواع قرائات از نظر اعتبار و عدم اعتبار و...، خود نیز موضوع پژوهشهای مستقلی قرار گرفته است. در سالهای اخیر جهت تسهیل در دستیابی محققان به قرائتهای مختلف، معجمهای بسیار مفیدی در گردآوری قرائتها و منابع آنها پدید آمده است که در این میان دو اثر به نامهای معجم القرائات القرآنیه<ref>معجم القرائات القرآنیة، احمد مختار عمر و عبد العال سالم مکرم، مع مقدمة فی القرائات و اشهر القرّاء، قم، انتشارات اُسوه، ۱۴۱۲ ﻫ (۱۹۹۱ م) .</ref>. در هشت مجلد و معجم القرائات<ref>معجم القرائات، عبد الطلیف الخطیب، دمشق، دار سعد الدّین، چاپ اوّل، ۱۴۲۲ ﻫ = ۲۰۰۲ م.</ref>. در یازده مجلد را میتوان نام برد. | # '''اختلاف قرائات:''' در طول تاریخ اختلافاتی در مورد نحوه خواندن برخی از کلمات قرآن گزارش شده است که بحثهای دراز دامنی در مورد چند و چون این اختلافات و نیز قاریان مشهوری که این قرائات به آنها منسوب است، صورت گرفته است. البته این بخش از بحث قرائات، از جهاتی مربوط به حوزه تاریخ قرآن کریم است، اما از جهاتی دیگر چون حجيت هر یک از قرائات، انواع قرائات از نظر اعتبار و عدم اعتبار و...، خود نیز موضوع پژوهشهای مستقلی قرار گرفته است. در سالهای اخیر جهت تسهیل در دستیابی محققان به قرائتهای مختلف، معجمهای بسیار مفیدی در گردآوری قرائتها و منابع آنها پدید آمده است که در این میان دو اثر به نامهای معجم القرائات القرآنیه<ref>معجم القرائات القرآنیة، احمد مختار عمر و عبد العال سالم مکرم، مع مقدمة فی القرائات و اشهر القرّاء، قم، انتشارات اُسوه، ۱۴۱۲ ﻫ (۱۹۹۱ م) .</ref>. در هشت مجلد و معجم القرائات<ref>معجم القرائات، عبد الطلیف الخطیب، دمشق، دار سعد الدّین، چاپ اوّل، ۱۴۲۲ ﻫ = ۲۰۰۲ م.</ref>. در یازده مجلد را میتوان نام برد. | ||
# '''فنون قرائت قرآن:''' در مورد کیفیت ادای حروف و واژهها و شناخت مخارج و صفات حروف نیز پژوهشهای ارزشمندی صورت گرفته است که نوعاً با عنوان تجوید قرآن شناخته میشود. همچنین برای جلوگیری از القای معانی نادرست به ذهن شنونده در زمینه معیارهای وقف و وصل در جملهها و عبارات قرآن نیز کتابهایی با عنوان وقف و ابتدا به رشته تحریر درآمده است<ref>[[محمد کاظم شاکر|شاکر، محمد کاظم]]، [[آشنایی با علوم قرآنی (کتاب)|آشنایی با علوم قرآنی]]، ص: ۷ - ۱۴.</ref>. | # '''فنون قرائت قرآن:''' در مورد کیفیت ادای حروف و واژهها و شناخت مخارج و صفات حروف نیز پژوهشهای ارزشمندی صورت گرفته است که نوعاً با عنوان تجوید قرآن شناخته میشود. همچنین برای جلوگیری از القای معانی نادرست به ذهن شنونده در زمینه معیارهای وقف و وصل در جملهها و عبارات قرآن نیز کتابهایی با عنوان وقف و ابتدا به رشته تحریر درآمده است<ref>[[محمد کاظم شاکر|شاکر، محمد کاظم]]، [[آشنایی با علوم قرآنی (کتاب)|آشنایی با علوم قرآنی]]، ص: ۷ - ۱۴.</ref>. | ||
===تفسیر و تأویل قرآن=== | ===تفسیر و تأویل قرآن=== | ||
*این بخش، از پررونقترین بخشهای علوم قرآنی است، زیرا فهم آنچه خداوند در قرآن بیان کرده است همواره به عنوان مهمترین دغدغه مخاطبان این پیام آسمانی مطرح بوده است. به جرئت میتوان گفت که در طول تاریخ بر هیچ کتابی به اندازه قرآن تفسیر نگاشته نشده است. پژوهشها نشان میدهد که تا کنون بیش از سههزار تفسیر بر قرآن کریم نوشته شده است. عمق و غنای معارف قرآن به حدی است که ذخایر معنوی آن هیچگاه پایان نمیپذیرد و مفسران دائماً به دنبال کشف و صید گوهرها و مرواریدهای نو از آن بوده و هستند. | *این بخش، از پررونقترین بخشهای علوم قرآنی است، زیرا فهم آنچه خداوند در قرآن بیان کرده است همواره به عنوان مهمترین دغدغه مخاطبان این پیام آسمانی مطرح بوده است. به جرئت میتوان گفت که در طول تاریخ بر هیچ کتابی به اندازه قرآن تفسیر نگاشته نشده است. پژوهشها نشان میدهد که تا کنون بیش از سههزار تفسیر بر قرآن کریم نوشته شده است. عمق و غنای معارف قرآن به حدی است که ذخایر معنوی آن هیچگاه پایان نمیپذیرد و مفسران دائماً به دنبال کشف و صید گوهرها و مرواریدهای نو از آن بوده و هستند. | ||