غلو در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف')
خط ۵: خط ۵:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[زیاده‌روی]] و گزافه‌گویی در توصیف [[پیشوایان]] و آنان را در جایگاه [[خدا]] قرار دادن. [[غلو]] از {{عربی|"غَلا، يَغْلُوا"}} به معنی از حد و اندازه گذشتن و زیاده‌روی کردن است. گاهی غلو، خارج نمودن [[انسان‌ها]] از حدود [[انسانیت]] و [[وصف]] نمودن آنان به اوصافی خدایی است. بنابراین هنگامی که در مورد [[منزلت]] و [[مقام]] کسی زیاده‌روی صورت می‌گیرد، غلو مصداق پیدا می‌کند.
[[زیاده‌روی]] و گزافه‌گویی در توصیف [[پیشوایان]] و آنان را در جایگاه [[خدا]] قرار دادن. [[غلو]] از {{عربی|"غَلا، يَغْلُوا"}} به معنی از حد و اندازه گذشتن و زیاده‌روی کردن است. گاهی غلو، خارج نمودن [[انسان‌ها]] از حدود [[انسانیت]] و وصف نمودن آنان به اوصافی خدایی است. بنابراین هنگامی که در مورد [[منزلت]] و [[مقام]] کسی زیاده‌روی صورت می‌گیرد، غلو مصداق پیدا می‌کند.


"غالی" به کسی می‌گویند که زیاده‌روی کرده و دچار [[افراط]] شده است. در مقابل آن "قالی" به کسی می‌گویند که دچار [[تفریط]] شده است. [[کلام]] [[امیر مؤمنان]] {{ع}} [[شاهد]] خوبی بر این معنا است: "دو گروه درباره من هلاک شدند، [[دوستی]] که افراط ورزید و [[دشمنی]] که تفریط نمود"<ref>{{متن حدیث| يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ}}، نهج البلاغه، حکمت ۴۶۹.</ref>؛ و همچنین فرموده است: "دو گروه درباره من هلاک میشوند، دوستی که [[دوستی]] را از حد بگذراند و بهتان‌زنی که به من [[دروغ]] بندد"<ref>{{متن حدیث|‏يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ وَ بَاهِتٌ مُفْتَرٍ}}، نهج البلاغه، حکمت ۴۶۹.</ref>؛
"غالی" به کسی می‌گویند که زیاده‌روی کرده و دچار [[افراط]] شده است. در مقابل آن "قالی" به کسی می‌گویند که دچار [[تفریط]] شده است. [[کلام]] [[امیر مؤمنان]] {{ع}} [[شاهد]] خوبی بر این معنا است: "دو گروه درباره من هلاک شدند، [[دوستی]] که افراط ورزید و [[دشمنی]] که تفریط نمود"<ref>{{متن حدیث| يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ}}، نهج البلاغه، حکمت ۴۶۹.</ref>؛ و همچنین فرموده است: "دو گروه درباره من هلاک میشوند، دوستی که [[دوستی]] را از حد بگذراند و بهتان‌زنی که به من [[دروغ]] بندد"<ref>{{متن حدیث|‏يَهْلِكُ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ مُفْرِطٌ وَ بَاهِتٌ مُفْتَرٍ}}، نهج البلاغه، حکمت ۴۶۹.</ref>؛
خط ۱۲: خط ۱۲:
"غَلی و غَلَیان" نیز، به معنی [[جوش]] آمدن محتوای دیگ است، آنگاه که کف می‌کند و سر می‌رود. آیه {{متن قرآن|طَعَامُ الْأَثِيمِ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ}}<ref>"خوراک گناهکار است * که چون فلز گداخته در شکم‌ها می‌جوشد" سوره دخان، آیه ۴۴-۴۵.</ref>؛ کلمه {{متن قرآن|يَغْلِي}} در جوشیدن به کار رفته است<ref>مفردات، ص۶۱۳.</ref>؛ آنچه راغب در مفردات آورده و طباطبایی<ref>المیزان، ج۶، ص۷۶.</ref> نیز آن را نقل کرده، خلاصه سخن و دیدگاه همه لغت‌نویسان معروف است و در هیچ یک از منابع لغت‌نویسان واژه "[[غلو]]" به معنای [[تفریط]] یعنی پایین آوردن بیش از اندازه و در جهت تنقیص به کار نرفته است. بلکه در جهت [[افراط]] و ارتفاع استعمال شده است، بنابراین سخن برخی از [[مفسران]] مانند [[زمخشری]] که آن را در معنای منفی و تنقیص به کار گرفته، صحیح نخواهد بود<ref>الکشاف، ج۱، ص۵۹۳.</ref>.
"غَلی و غَلَیان" نیز، به معنی [[جوش]] آمدن محتوای دیگ است، آنگاه که کف می‌کند و سر می‌رود. آیه {{متن قرآن|طَعَامُ الْأَثِيمِ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ}}<ref>"خوراک گناهکار است * که چون فلز گداخته در شکم‌ها می‌جوشد" سوره دخان، آیه ۴۴-۴۵.</ref>؛ کلمه {{متن قرآن|يَغْلِي}} در جوشیدن به کار رفته است<ref>مفردات، ص۶۱۳.</ref>؛ آنچه راغب در مفردات آورده و طباطبایی<ref>المیزان، ج۶، ص۷۶.</ref> نیز آن را نقل کرده، خلاصه سخن و دیدگاه همه لغت‌نویسان معروف است و در هیچ یک از منابع لغت‌نویسان واژه "[[غلو]]" به معنای [[تفریط]] یعنی پایین آوردن بیش از اندازه و در جهت تنقیص به کار نرفته است. بلکه در جهت [[افراط]] و ارتفاع استعمال شده است، بنابراین سخن برخی از [[مفسران]] مانند [[زمخشری]] که آن را در معنای منفی و تنقیص به کار گرفته، صحیح نخواهد بود<ref>الکشاف، ج۱، ص۵۹۳.</ref>.


بنابراین، معادل [[فارسی]] واژه "غلو" در تمام فرهنگ‌های لغت، "[[از حد گذشتن]]"، "[[تجاوز از حد]] نمودن"، "گزافه‌گویی" و "[[زیاده‌روی]]" است که وجه اشتراک همه این تعایبر "زیاده‌روی در [[وصف]]" است.
بنابراین، معادل [[فارسی]] واژه "غلو" در تمام فرهنگ‌های لغت، "[[از حد گذشتن]]"، "[[تجاوز از حد]] نمودن"، "گزافه‌گویی" و "[[زیاده‌روی]]" است که وجه اشتراک همه این تعایبر "زیاده‌روی در وصف" است.


در [[علم]] [[بدیع]]، زیاده‌روی در وصف دارای سه مرتبه است:
در [[علم]] [[بدیع]]، زیاده‌روی در وصف دارای سه مرتبه است:
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش