وساطت در فیض الهی: تفاوت میان نسخه‌ها

* از دیگر [[شئون]] مهم [[امامت]] در [[عالم هستی]]، [[شأن]] وساطت فيض است. دراین‌باره، روایاتی پرشمار وجود دارد که فراوانی آنها موجب [[اطمینان]] نسبت به صدور مضمون آنها از [[معصوم]] {{ع}} می‌شود. در توضیح این [[شأن]] باید گفت که [[خداوند متعال]] عادتاً امور و [[افعال]] خود را براساس [[نظام]] اسباب و مسببات انجام می‌دهد: {{عربی|"أَبَى اللَّهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلاَّ بِالْأَسْبَابِ"}}؛ چنان‌که دراین‌باره روایاتی نیز وجود دارد.<ref>محمد بن حسن صفار قمی، بصائر الدرجات، ص۶؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۱۸۳؛ ج۲، ص۴۶۷.</ref> برای توضیح این رویه می‌توان چنین مثال زد: آن‌گاه که [[خداوند متعال]] [[اراده]] کند تا [[فرزندی]] به‌نام «[[احمد]]» [[لباس]] وجود بر تن کرده، پا به عرصه هستی نهد، چنین امری زمانی محقق خواهد شد که [[پدر]] و [[مادر]] او [[ازدواج]] کرده، با [[حفظ]] دیگر شرایط و اسباب، "[[احمد]]" به [[دنیا]] خواهد آمد. چنین فرایندی در کارهای مستند به [[خداوند]] جاری است. بر پایه روایاتی که خواهد آمد، نشان داده خواهد شد که [[خداوند متعال]]، رحمت‌ها و نعمت‌های خود را نیز از مجرای وسایطی به [[بندگان]] خود می‌رساند که آن وسایط، همان [[بندگان]] [[برگزیده]]، یعنی [[حجت‌های الهی]]، از جمله [[امامان]] {{عم}} هستند. به دیگر سخن، اصل رسیدن رحمت‌ها و [[نعمت‌های الهی]]، افزون بر داشتن شرایط طبیعیِ مربوط به خود، [[نیازمند]] واسطه‌ای دیگر است که از آن، به [[واسطه فیض]] تعبير، و آنها را بر [[امام]] {{ع}} [[تطبیق]] می‌کنیم. برای نمونه، اگرچه [[نزول]] [[باران]]، از راه تراکم ابرها و دیگر شرایط جوّی محقق می‌شود، برای آنکه این شرایطْ عمل کرده، [[باران]] نازل شود، واسطه‌ای دیگر (یعنی [[وجود امام]] {{ع}}) نیز لازم است. با نگاهی کلان به مجموعه [[نظام هستی]] می‌توان گفت: این مجموعه که در [[حقیقت]] چیزی جز [[فیض]] [[خداوند]] نیست، قوام و دوام خود را نیز از راه وجود وسایطی به دست می‌آورد که در [[روایات]] بر [[حجت‌ها]] تطبيق شده است. نکته دیگر در این بحث آن است که قلمرو [[حجت]] بودن [[حجت]] بر [[انسان‌ها]] خلاصه نمی‌شود؛ بلکه [[حجت]] کسی است که بر تمام آفریدگان (اعم از [[انسان]] و غیرانسان) [[حجیت]] دارد؛ چنان‌که [[پیامبر خدا]] در روایتی با عبارت {{عربی|"حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى بَرِيَّتِهِ"}}<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، الامالی، ص۳۰۶؛ علی بن محمد خزاز قمی، كفاية الاثر، ص۱۸۹-۱۸۷.</ref> به وصف [[امام علی]] {{ع}} پرداختند. [[پیامبر]] {{ع}} در روایتی دیگر آن‌گاه که در [[مقام]] بیان [[نام امامان]] پس از خود بودند، از [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} با عنوان {{عربی|"حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى بَرِيَّتِهِ"}} یاد کردند.<ref>علی بن محمد خزاز قمی، كفاية الاثر، ص۱۸۹.</ref> این [[حقیقت]] از سوی [[امامان]] پس از ایشان نیز تأکید شده است؛ چنان‌که [[امام صادق]] {{ع}} در روایتی با همین تعبیر از [[امامان شیعه]] یاد کردند.<ref>محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص۱۳.</ref> [[امام هادی]] {{ع}} نیز هنگام [[زیارت]] [[قبر]] [[پدر]] بزرگوارش، [[امام جواد]] {{ع}} فرمودند: {{عربی|"اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ... حُجَّتِكَ عَلَى مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ وَ مَنْ تَحْتَ الثَّرَى"}}؛<ref>جعفر بن محمد بن قولویه، کامل الزیارات، ص۳۰۲؛ محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، من لايحضره الفقیه، ج۲، ص۶۰۱.</ref> خدایا بر [[محمد بن علی]]... حجتت بر هرکسی که بر بالای زمین‌ها و زیر [[خاک]] است، [[درود]] فرست». [[امام هادی]] {{ع}} در [[زیارت جامعه کبیره]] با فراز {{عربی|"حُجَجاً عَلَى بَرِيَّتِهِ"}}<ref>همو، من لايحضره الفقیه، ج۲، ص۶۰۹؛ محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج۶، ص۹۷.</ref> از شمول [[حجیت]] ### [[313]]###{{عم}}، حتی بر غیرانسان‌ها یاد کردند.<ref>ر. ک. [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]].</ref>