بنی حارث بن فهر: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۳۳: خط ۳۳:
پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] و با آغاز فعالیت‌های نظامی آن [[حضرت]]، جمعی از [[بنی حارث بن فهر]] همراه با دیگر [[مسلمانان]] حاضر در مدینه، پا به عرصه‌های نظامی گذاشتند و در [[غزوات]] و [[سرایای پیامبر]]{{صل}} شرکت جستند. به گونه‌ای که از ۱۸ فرد [[صحابی]] شمرده شده بنی حارث بن فهر، ۱۰ تن در زمره شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] بوده‌اند. از جمله این افراد، [[سهیل بن بیضاء]] بود که برخی، او را از شهدای این [[جنگ]] برشمرده‌اند.<ref> ذهبی،سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref> برادرش [[صفوان بن بیضاء]] نیز، از دیگر شرکت کنندگان در جنگ بدر بود.<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۶۶۷.</ref> دیگر برادر ایشان، [[سهل بن بیضاء]] نیز از شرکت کنندگان در [[سریه عبدالله بن جحش]] بود.<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۶۸. البته این خبر با خبر اسارت سهل در بدر به دست مسلمانان ناسازگار است مگر آنکه همچون ذهبی این واقعه را مرتبط با سهیل بن بیضاء بدانیم. (ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۴۹.)</ref> از دیگر چهره‌های نام آور حارثی فهری، وهب بن ابوسرح است که در [[جنگ موته]] در حالی که چهل سال از عمرش گذشته بود به [[شهادت]] رسید.<ref> ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۴۸۹.</ref> او به همراه برادرانش «عمرو» و «معمر» در شمار مسلمانان نخستین و از [[مهاجران به حبشه]] و از حاضران در [[بدر]] بودند.<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۶ و ج۴، ص۱۵۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۳؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۶.</ref> [[عمرو بن حارث بن زهیر]] را نیز از حاضران در [[بدر]] حاضر گفته‌اند<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۸۹، ج۲، ص۱۱۷۱، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰-۳۲۳.</ref> ضمن این که از «عیاض» پسر «[[زهیر بن ابی شداد بن ربیعه]] و عموی [[عیاض بن غنم]]<ref> ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۵.</ref> نیز در شمار [[مهاجران به حبشه]]<ref> ابن عبدالبر، الدرر، ص۵۲.</ref> و شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] و دیگر جنگ‌های دوران [[رسول خدا]]{{صل}} نام برده شده است.<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۱۷، ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۸۷.</ref> [[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهره‌های [[بنی حارث بن فهر]] بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگ‌های دوران رسول خدا{{صل}}<ref> بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاه‌خود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد.<ref> خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۵.</ref>
پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] و با آغاز فعالیت‌های نظامی آن [[حضرت]]، جمعی از [[بنی حارث بن فهر]] همراه با دیگر [[مسلمانان]] حاضر در مدینه، پا به عرصه‌های نظامی گذاشتند و در [[غزوات]] و [[سرایای پیامبر]]{{صل}} شرکت جستند. به گونه‌ای که از ۱۸ فرد [[صحابی]] شمرده شده بنی حارث بن فهر، ۱۰ تن در زمره شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] بوده‌اند. از جمله این افراد، [[سهیل بن بیضاء]] بود که برخی، او را از شهدای این [[جنگ]] برشمرده‌اند.<ref> ذهبی،سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۵۹۷، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۰۹.</ref> برادرش [[صفوان بن بیضاء]] نیز، از دیگر شرکت کنندگان در جنگ بدر بود.<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰، ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۶۶۷.</ref> دیگر برادر ایشان، [[سهل بن بیضاء]] نیز از شرکت کنندگان در [[سریه عبدالله بن جحش]] بود.<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۲۶۸. البته این خبر با خبر اسارت سهل در بدر به دست مسلمانان ناسازگار است مگر آنکه همچون ذهبی این واقعه را مرتبط با سهیل بن بیضاء بدانیم. (ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲، ص۴۹.)</ref> از دیگر چهره‌های نام آور حارثی فهری، وهب بن ابوسرح است که در [[جنگ موته]] در حالی که چهل سال از عمرش گذشته بود به [[شهادت]] رسید.<ref> ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۴۸۹.</ref> او به همراه برادرانش «عمرو» و «معمر» در شمار مسلمانان نخستین و از [[مهاجران به حبشه]] و از حاضران در [[بدر]] بودند.<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۱۷۶ و ج۴، ص۱۵۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۳؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۶.</ref> [[عمرو بن حارث بن زهیر]] را نیز از حاضران در [[بدر]] حاضر گفته‌اند<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۸۹، ج۲، ص۱۱۷۱، ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۳، ص۳۲۰-۳۲۳.</ref> ضمن این که از «عیاض» پسر «[[زهیر بن ابی شداد بن ربیعه]] و عموی [[عیاض بن غنم]]<ref> ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۳، ص۳۳۵.</ref> نیز در شمار [[مهاجران به حبشه]]<ref> ابن عبدالبر، الدرر، ص۵۲.</ref> و شرکت کنندگان در [[جنگ بدر]] و دیگر جنگ‌های دوران [[رسول خدا]]{{صل}} نام برده شده است.<ref> ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۱۷، ابن تغری بردی، النجوم الزاهره، ج۱، ص۸۷.</ref> [[عامر بن عبدالله]] معروف به [[ابو عبیده جراح]] از دیگر چهره‌های [[بنی حارث بن فهر]] بود که در [[بدر]] و [[حدیبیه]]<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲،ص۷۹۳.</ref> و دیگر جنگ‌های دوران رسول خدا{{صل}}<ref> بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۲۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه، ج۵، ص۲۰۶.</ref> حضور داشت. وی در [[جنگ احد]] بواسطه تلاش برای بیرون کشیدن دو حلقه کلاه‌خود که به گونه [[پیامبر]]{{صل}} فرو رفته بود، دو دندانش را از دست داد.<ref> خزاعی، تخریج الدلالات السمعیه...، ص۳۸۱؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۵.</ref>


== [[بنی حارث]] پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}}  ==
== پس از [[رحلت نبی خاتم]]{{صل}}  ==
بنی حارث و دیگر شاخه‌های بنی فهر، نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژ ه‌ای داشتند. آنان به [[روزگار]] [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] [[قریش]]»، با خلیفگان نخستین و سپس با [[خلفای اموی]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] و پیوندی نزدیک و تنگاتنگ داشتند<ref> تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۶.</ref> چندان که برخی از آنان همچون [[ابو عبیده جراح]] در رخدادهای [[سیاسی]] آن [[روزگار]] از جمله در [[ماجرای سقیفه]] و دیگر وقایع سیاسی ایام [[خلفا]]، ایفاگر نقشی مهم بودند.<ref> جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۴۹، ۵۱، ۶۱، ۶۳، ۶۴، ۶۶، ۹۳، ۱۶۴.</ref>
بنی حارث و دیگر شاخه‌های بنی فهر، نسبت به [[قبیله قریش]] [[تعصب]] ویژ ه‌ای داشتند. آنان به [[روزگار]] [[چیرگی]] گفتمان «[[امامت]] [[قریش]]»، با خلیفگان نخستین و سپس با [[خلفای اموی]]<ref>آنان با بنی امیه ارتباطی بسیار وثیق و محکم داشتند چندان که در ایام حکومت خلفای اموی از مهمترین یاران این حکومت بودند و افراد بسیاری از آنان امارت شهرها و مناطق مختلف خصوصاً در شمال افریقا را عهده دار بودند. آنان حتی پس از انقراض حکومت بنی امیه در خاور اسلامی، با بقایای امویان در اندلس همکاری صمیمانه ای داشتند. (جهت مطالعه ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۸۰)</ref> [[ارتباط]] و پیوندی نزدیک و تنگاتنگ داشتند<ref> تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۶.</ref> چندان که برخی از آنان همچون [[ابو عبیده جراح]] در رخدادهای [[سیاسی]] آن [[روزگار]] از جمله در [[ماجرای سقیفه]] و دیگر وقایع سیاسی ایام [[خلفا]]، ایفاگر نقشی مهم بودند.<ref> جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص۴۹، ۵۱، ۶۱، ۶۳، ۶۴، ۶۶، ۹۳، ۱۶۴.</ref>


خط ۴۲: خط ۴۲:
از خصیصه‌ها و ویژگی‌های بارز [[بنی حارث بن فهر]] [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] و تأکید بر [[خلافت]] و [[امامت]] "[[قریش]]" است که از این حیث با دیگر شاخه‌های [[طایفه بنی فهر]] مشترک‌اند. با این حال، گویا تأکید آنان بر امامت عنصر قریش، تنها متوجه طیف خاصی از قریش، با مسلک و مرامی خاص که [[صبغه]] [[جاهلی]] خود را [[حفظ]] کرده بودند، بود. بدین جهت، آنان هیچ گاه میانه خوبی با [[حکومت]] کوتاه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}–با این که از قریش بودند- و پس از ایشان با دیگر [[اهل بیت]]{{ع}} [[رسالت]] و [[امامت]] نداشتند و حتی به تصریح تاریخ برخی از آنان، در برابر [[سپاه امام علی]]{{ع}} قرار گرفتند.<ref> ر. ک. خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۱۳.</ref> بنی حارث و دیگر شعبه‌های طایفه بنی فهر بر اساس [[عقاید]] و مرام خاص [[عقیدتی]] خود، بیش از هر حکومت دیگر با [[حکومت امویان]] همراه و دمساز بودند چندان که حضور چشمگیر و پررنگ آنان را می‌‌توان در سرتاسر [[عمر]] این حکومت و در ادامه در اندلس، [[مشاهده]] کرد.<ref> ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۷۹.</ref> شاید از این جهت، حضور برخی از آنان در [[واقعه حره]] و کشته شدن جمعی از آنان در جریان این واقعه<ref> خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۲.</ref> را بتوان از معدود موارد مواجهه آنان با [[حکومت امویان]] برشمرد.
از خصیصه‌ها و ویژگی‌های بارز [[بنی حارث بن فهر]] [[همسویی]] با [[سیاست]] [[حاکم]] و تأکید بر [[خلافت]] و [[امامت]] "[[قریش]]" است که از این حیث با دیگر شاخه‌های [[طایفه بنی فهر]] مشترک‌اند. با این حال، گویا تأکید آنان بر امامت عنصر قریش، تنها متوجه طیف خاصی از قریش، با مسلک و مرامی خاص که [[صبغه]] [[جاهلی]] خود را [[حفظ]] کرده بودند، بود. بدین جهت، آنان هیچ گاه میانه خوبی با [[حکومت]] کوتاه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}–با این که از قریش بودند- و پس از ایشان با دیگر [[اهل بیت]]{{ع}} [[رسالت]] و [[امامت]] نداشتند و حتی به تصریح تاریخ برخی از آنان، در برابر [[سپاه امام علی]]{{ع}} قرار گرفتند.<ref> ر. ک. خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۱۳.</ref> بنی حارث و دیگر شعبه‌های طایفه بنی فهر بر اساس [[عقاید]] و مرام خاص [[عقیدتی]] خود، بیش از هر حکومت دیگر با [[حکومت امویان]] همراه و دمساز بودند چندان که حضور چشمگیر و پررنگ آنان را می‌‌توان در سرتاسر [[عمر]] این حکومت و در ادامه در اندلس، [[مشاهده]] کرد.<ref> ر. ک. ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۱۷۸-۱۷۹.</ref> شاید از این جهت، حضور برخی از آنان در [[واقعه حره]] و کشته شدن جمعی از آنان در جریان این واقعه<ref> خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۱۵۲.</ref> را بتوان از معدود موارد مواجهه آنان با [[حکومت امویان]] برشمرد.


در هر حال، همان گونه که گفته شد، اقبال عمومی بنی فهر از [[بنی امیه]]، روگردانی آنان از [[حکومت]] و [[ولایت اهل بیت]]{{ع}} را به همراه داشت چندان که آنان در تعامل با [[اهل بیت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} بسیار کم فروغ ظاهر شدند. [[گواه]] این مطلب، تعداد بسیار اندک [[اصحاب]] و روات ارزنده حارثی و در کل فهری در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} است. آن سان که می‌‌توان وجود افرادی مانند [[عمرو بن ابی عمرو]] نواده [[زهیر بن ابی‌شداد]] را در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} و از همراهان [[حضرت]] در [[جنگ جمل]]<ref> امینی، اصحاب امیرالمؤمنین{{ع}} و الرواة عنه، ج۲، ص۴۵۱.</ref> را، بر فرض [[صحت]]، از موارد نادر [[گرایش]] [[سیاسی]] و [[عقیدتی]] در میان [[خاندان]] [[بنی حارث بن فهر]] برشمرد.<ref> تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۹.</ref>  
در هر حال، همان گونه که گفته شد، اقبال عمومی بنی فهر از [[بنی امیه]]، روگردانی آنان از [[حکومت]] و [[ولایت اهل بیت]]{{ع}} را به همراه داشت چندان که آنان در تعامل با [[اهل بیت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} بسیار کم فروغ ظاهر شدند. [[گواه]] این مطلب، تعداد بسیار اندک [[اصحاب]] و روات ارزنده حارثی و در کل فهری در جمع [[اصحاب ائمه]]{{ع}} است. آن سان که می‌‌توان وجود افرادی مانند [[عمرو بن ابی عمرو]] نواده [[زهیر بن ابی‌شداد]] را در شمار [[یاران امام علی]]{{ع}} و از همراهان [[حضرت]] در [[جنگ جمل]]<ref> امینی، اصحاب امیرالمؤمنین{{ع}} و الرواة عنه، ج۲، ص۴۵۱.</ref> را، بر فرض [[صحت]]، از موارد نادر [[گرایش]] [[سیاسی]] و [[عقیدتی]] در میان [[خاندان]] [[بنی حارث بن فهر]] برشمرد.<ref> تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۹.</ref>


== [[رجال]] و مشاهیر بنی حارث بن فهر ==
== [[رجال]] و مشاهیر بنی حارث بن فهر ==
۲۲۴٬۸۹۸

ویرایش