جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته ==↵{{:فرهنگنامه مهدویت (نمایه)}}' به '') |
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
* '''قسم نخست:''' [[ولایت]]، از نوع [[سرپرستی]] و اداره امور [[مؤمنان]] است؛ همان [[ولایتی]] که به قرار دادن [[خداوند]] سبحانه و تعالی، [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} و در [[عصر غیبت]]، [[فقیه]] [[عادل]]، از آن برخوردار است. | * '''قسم نخست:''' [[ولایت]]، از نوع [[سرپرستی]] و اداره امور [[مؤمنان]] است؛ همان [[ولایتی]] که به قرار دادن [[خداوند]] سبحانه و تعالی، [[رسول اکرم]] {{صل}} و [[امامان]] {{عم}} و در [[عصر غیبت]]، [[فقیه]] [[عادل]]، از آن برخوردار است. | ||
* '''قسم دوم:''' [[ولایت]]، ناظر به تصدّی امور کسانی است که به سبب کوتاهی در [[فهم]] و شعور یا [[ناتوانی]] عملی از انجام کارهای خویش یا عدم حضور، نمیتوانند [[حق]] خود را به طور کامل به دست آورند و لازم است که ولی از طرف آنان و به صلاحدید خودش به [[سرپرستی]] و اداره امور این افراد [[اقدام]] کند. [[ولایت]] پدر و جد پدری بر [[فرزندان]] صغیر یا سفیه و مجنون خود، [[ولایت]] اولیای مقتول "ولی دم" [[ولایت]] میت، نمونههایی از این قسم [[ولایت]] است<ref> محمد هادی معرفت، ولایت فقیه، مقدمه</ref>. | * '''قسم دوم:''' [[ولایت]]، ناظر به تصدّی امور کسانی است که به سبب کوتاهی در [[فهم]] و شعور یا [[ناتوانی]] عملی از انجام کارهای خویش یا عدم حضور، نمیتوانند [[حق]] خود را به طور کامل به دست آورند و لازم است که ولی از طرف آنان و به صلاحدید خودش به [[سرپرستی]] و اداره امور این افراد [[اقدام]] کند. [[ولایت]] پدر و جد پدری بر [[فرزندان]] صغیر یا سفیه و مجنون خود، [[ولایت]] اولیای مقتول "ولی دم" [[ولایت]] میت، نمونههایی از این قسم [[ولایت]] است<ref> محمد هادی معرفت، ولایت فقیه، مقدمه</ref>. | ||
* [[غفلت]] از تفاوت اساسی میان این دو قسم [[ولایت]] و یکسان پنداشتن آن دو، منشأ خطایی شده است که برخی [[مخالفان]] [[ولایت فقیه]] بدان دچار شده و پنداشتهاند [[ولایت فقیه]]، از سنخ [[ولایت]] بر محجوران و قاصران است و معنای [[ولایت فقیه]]، آن است که [[مردم]] همچون مجانین و کودکان و سفیهان محجور و نیازمند قیمند، و [[ولی فقیه]]، [[قیم]] [[مردم]] است؛ پس [[ولایت فقیه]]، مستلزم نوعی تحقیر و اهانت به [[مردم]] و رشد آنان است<ref> احمد واعظی، حکومت اسلامی، ص ۱۱۹</ref>. به طور اساسی اضافه شدن [[ولایت]] به | * [[غفلت]] از تفاوت اساسی میان این دو قسم [[ولایت]] و یکسان پنداشتن آن دو، منشأ خطایی شده است که برخی [[مخالفان]] [[ولایت فقیه]] بدان دچار شده و پنداشتهاند [[ولایت فقیه]]، از سنخ [[ولایت]] بر محجوران و قاصران است و معنای [[ولایت فقیه]]، آن است که [[مردم]] همچون مجانین و کودکان و سفیهان محجور و نیازمند قیمند، و [[ولی فقیه]]، [[قیم]] [[مردم]] است؛ پس [[ولایت فقیه]]، مستلزم نوعی تحقیر و اهانت به [[مردم]] و رشد آنان است<ref> احمد واعظی، حکومت اسلامی، ص ۱۱۹</ref>. به طور اساسی اضافه شدن [[ولایت]] به وصف عنوانی [[فقیه]] محدودیت آن را در چارچوب [[فقه]] میرساند. در واقع، [[فقه]] او است که [[حکومت]] میکند، نه شخص او، پس هیچگونه قاهریت و [[حاکمیت]] [[اراده]] شخصی در کار نیست. | ||
* از همینجا، مسؤولیت [[مقام]] [[رهبری]] در [[اسلام]]، در پیشگاه [[خدا]] و [[مردم]] روشن میشود. او در پیشگاه [[خدا]] مسؤول است [[احکام]] را به طور کامل [[اجرا]] نماید و مقابل [[مردم]] مسؤول است تا [[مصالح]] همگانی را به [[بهترین]] شکل ممکن تأمین کند و [[عدالت اجتماعی]] را در همه زمینهها و به صورت گسترده و بدون [[تبعیض]] [[اجرا]] کند و هرگز در این مسؤولیت کوتاه یاید <ref> محمد هادی معرفت، ولایت فقیه، ص ۱۰ و ۱۱</ref>. اینجا است که بحث [[حکومت اسلامی]] به [[رهبری]] [[فقیه]] [[عادل]] پیش میآید<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۷۵ - ۴۷۷.</ref>. | * از همینجا، مسؤولیت [[مقام]] [[رهبری]] در [[اسلام]]، در پیشگاه [[خدا]] و [[مردم]] روشن میشود. او در پیشگاه [[خدا]] مسؤول است [[احکام]] را به طور کامل [[اجرا]] نماید و مقابل [[مردم]] مسؤول است تا [[مصالح]] همگانی را به [[بهترین]] شکل ممکن تأمین کند و [[عدالت اجتماعی]] را در همه زمینهها و به صورت گسترده و بدون [[تبعیض]] [[اجرا]] کند و هرگز در این مسؤولیت کوتاه یاید <ref> محمد هادی معرفت، ولایت فقیه، ص ۱۰ و ۱۱</ref>. اینجا است که بحث [[حکومت اسلامی]] به [[رهبری]] [[فقیه]] [[عادل]] پیش میآید<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۴۷۵ - ۴۷۷.</ref>. | ||
== شرایط [[نائب]] [[امام]] [[معصوم]] {{عم}} ([[ولی فقیه]]) == | == شرایط [[نائب]] [[امام]] [[معصوم]] {{عم}} ([[ولی فقیه]]) == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
* [[امام خمینی]] با اشاره به این نکته هم چنین فرمود: اگر [[زمامدار]] مطالب قانونی را نداند لایق [[حکومت]] نیست، چون اگر [[تقلید]] کند [[قدرت]] [[حکومت]] شکسته میشود، و اگر نکند نمیتواند [[حاکم]] و مجری [[قانون]] [[اسلام]] باشد<ref>ولایت فقیه، ج۵۲.</ref>. | * [[امام خمینی]] با اشاره به این نکته هم چنین فرمود: اگر [[زمامدار]] مطالب قانونی را نداند لایق [[حکومت]] نیست، چون اگر [[تقلید]] کند [[قدرت]] [[حکومت]] شکسته میشود، و اگر نکند نمیتواند [[حاکم]] و مجری [[قانون]] [[اسلام]] باشد<ref>ولایت فقیه، ج۵۲.</ref>. | ||
* [[امیرمؤمنان]] {{ع}} نیز به این دو شرط اشاره میکند: "[[شایستهترین]] فرد برای [[زمامداری]] و [[رهبری]] [[حکومت]]، کسی است که برای [[اداره امور]] [[مردم]] توانا بوده و از [[دستورات]] [[خدا]] درباره [[زمامداری]] آگاهتر باشد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ أَحَقَّ النَّاسِ بِهَذَا الْأَمْرِ أَقْوَاهُمْ عَلَيْهِ وَ أَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اللَّهِ فِيهِ}}؛ نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه ۱۷۲، ص۵۵۸.</ref>. | * [[امیرمؤمنان]] {{ع}} نیز به این دو شرط اشاره میکند: "[[شایستهترین]] فرد برای [[زمامداری]] و [[رهبری]] [[حکومت]]، کسی است که برای [[اداره امور]] [[مردم]] توانا بوده و از [[دستورات]] [[خدا]] درباره [[زمامداری]] آگاهتر باشد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ أَحَقَّ النَّاسِ بِهَذَا الْأَمْرِ أَقْوَاهُمْ عَلَيْهِ وَ أَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اللَّهِ فِيهِ}}؛ نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه ۱۷۲، ص۵۵۸.</ref>. | ||
* [[امام]] {{ع}} در این [[روایت]]، یک شرط [[رهبری]] "توانمندتر بودن از دیگران بر امر [[حکومت]]" را معرفی فرموده همچنین شرط دیگر را آگاهتر بودن قرار داده و این شرط را با | * [[امام]] {{ع}} در این [[روایت]]، یک شرط [[رهبری]] "توانمندتر بودن از دیگران بر امر [[حکومت]]" را معرفی فرموده همچنین شرط دیگر را آگاهتر بودن قرار داده و این شرط را با وصف "[[اعلم]]" بیان نموده است و آن را به "امر [[الله]]" [[مقید]] کرده است. یعنی "[[والی]]" از نظر [[علمی]] باید نسبت به دیگران "[[اعلم]]" و آگاهتر باشد. | ||
* بنابراین، این [[روایت]] علاوه بر شرط عالم بودن، [[اعلمیت]] را نیز شرط دانسته است. ولی باید به این نکته مهم توجه داشت که مراد از [[اعلمیت]] در [[ولایت]] و [[رهبری]]، صرف [[اعلمیت]] در [[فهم]] مسایل [[فقهی]] نیست، بلکه "[[اعلمیت]] مرکّب" یا مجموعی مراد است و آن علاوه بر داشتن توان [[علمی]] و [[فقهی]] لازم برای [[اجتهاد]] و [[استنباط]]، [[مدیریت]]، [[بینش]] [[سیاسی]] - [[اجتماعی]]، به ویژه توان تشخیص موضوعات [[سیاسی]] - [[اجتماعی]] و [[شجاعت]] نیز لازم است. | * بنابراین، این [[روایت]] علاوه بر شرط عالم بودن، [[اعلمیت]] را نیز شرط دانسته است. ولی باید به این نکته مهم توجه داشت که مراد از [[اعلمیت]] در [[ولایت]] و [[رهبری]]، صرف [[اعلمیت]] در [[فهم]] مسایل [[فقهی]] نیست، بلکه "[[اعلمیت]] مرکّب" یا مجموعی مراد است و آن علاوه بر داشتن توان [[علمی]] و [[فقهی]] لازم برای [[اجتهاد]] و [[استنباط]]، [[مدیریت]]، [[بینش]] [[سیاسی]] - [[اجتماعی]]، به ویژه توان تشخیص موضوعات [[سیاسی]] - [[اجتماعی]] و [[شجاعت]] نیز لازم است. | ||
* پس روشن میشود که مجموع دو شرط لازم است: هم [[علم]] و هم [[قدرت]]؛ زیرا ممکن است فردی [[اعلم]] باشد ولی اقوا نباشد و فردی اقوا باشد ولی [[اعلم]] نباشد، پس باید کسی را پیدا کرد که هر دو شرط را دارا باشد<ref>[[عبدالله ابراهیمزاده آملی|ابراهیمزاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیمزاده آملی (کتاب)| امامت و رهبری]]، ص:۱۵۷-۱۵۸.</ref> | * پس روشن میشود که مجموع دو شرط لازم است: هم [[علم]] و هم [[قدرت]]؛ زیرا ممکن است فردی [[اعلم]] باشد ولی اقوا نباشد و فردی اقوا باشد ولی [[اعلم]] نباشد، پس باید کسی را پیدا کرد که هر دو شرط را دارا باشد<ref>[[عبدالله ابراهیمزاده آملی|ابراهیمزاده آملی، عبدالله]]، [[امامت و رهبری - ابراهیمزاده آملی (کتاب)| امامت و رهبری]]، ص:۱۵۷-۱۵۸.</ref> | ||