بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
*رسالت: پیامبریِ خدا برای بندگان | *رسالت: پیامبریِ خدا برای بندگان | ||
*رسالت، اسم مصدر<ref>لسان العرب، ج ۱۱، ص ۲۸۳، «رسل».</ref>، ثلاثی مزید باب افعال<ref>لسان العرب، ج ۱۱، ص ۲۸۴؛ لغتنامه، ج ۷، ص ۱۰۵۸۴، «رسالت».</ref>، از ریشه | *رسالت، اسم مصدر<ref>لسان العرب، ج ۱۱، ص ۲۸۳، «رسل».</ref>، ثلاثی مزید باب افعال<ref>لسان العرب، ج ۱۱، ص ۲۸۴؛ لغتنامه، ج ۷، ص ۱۰۵۸۴، «رسالت».</ref>، از ریشه "ر - س - ل" و به معنای پیام، کتاب<ref>لغتنامه، ج ۷، ص ۱۰۵۸۵.</ref>، پیغمبری<ref>لغتنامه، ج ۷، ص ۱۰۵۸۴.</ref>، مأموریت و فرستادگی<ref>لغتنامه، ج ۷، ص ۱۰۵۸۴.</ref> و جمع آن، رسائل<ref>العین، ج ۷، ص ۲۴۱، «رسل».</ref> و رسالات<ref>فرهنگ علم کلام، ص ۱۲۱.</ref> است. اصل واحد در تمام کاربستها و مشتقات آن، برانگیختن<ref>التحقیق، ج ۴، ص ۱۲۸، «رسل».</ref> و فرستادن چیزی را میرساند؛ بدینسان که حامل پیغامی باشد<ref>التحقیق، ج ۴، ص ۱۳۰.</ref> رسالت در اصطلاح دینی، سفارت و وساطت یکی از بندگان خاص میان خدا و بندگان برای زدودن کاستیها و بیماریهای روحی و تعلیم مصالح دنیایی و آخرتی آنان است که عقل ایشان از فهم آن ناتوان است<ref>جامع العلوم، ج ۲، ص۱۳۵؛ شرح العقاید النسفیه، ص۲۰۶.</ref> | ||
رسول نیز از ماده | [[رسول]] نیز از ماده "ر - س - ل" به معنای رساله "نامه" و مُرسَل "فرستاده شده"<ref>لسان العرب، ج ۱۱، ص ۲۸۳، «رسل».</ref> و در اصطلاح دینی، پیامآور و فرستاده برای تبلیغ احکام<ref>التعریفات، ص ۱۴۸، «رسول».</ref> و مطالبی است که به او [[وحی]] شده است<ref>شرح مصطلحات کلامیه، ص ۱۵۹.</ref>. فرستاده، در متون دینی، گاهی [[رسول]] نامیده شده است و زمانی مرسَل. به دیده برخی، اگر تنها شخص حامل پیغام لحاظ شود، از او به [[رسول]] تعبیر میگردد؛ چنانچه [[رسول]] با قیدِ "از جانب خدا" لحاظ شود، به مُرسَل تعبیر میشود<ref>التحقیق، ج ۴، ص ۱۳۱-۱۳۲.</ref>. [[رسول]]، جز خواسته خدا را نمیخواهد و جز اجرای رسالت و رساندن فرمان الهی به بندگان، هدفی ندارد<ref>التحقیق، ج ۴، ص ۱۱۷-۱۱۹، «رسل».</ref>. | ||
فرستاده، در متون دینی، گاهی رسول نامیده شده است و زمانی مرسَل. به دیده برخی، اگر تنها شخص حامل پیغام لحاظ شود، از او به رسول تعبیر میگردد؛ چنانچه رسول با قیدِ | *در مورد تفاوت رسالت و [[نبوت]] آرا گوناگون است<ref>اعلام النبوه ، ص ۵۱.</ref>: عدهای تفاوت آن دو را در چگونگی [[وحی]] میدانند. در رسالت، [[وحی]] را تنها جبرئیل میآورد؛ ولی در [[نبوت]] [[وحی]] از راه ملک، [[الهام]] قلبی یا رؤیای صادقه انجام میشود<ref>التعریفات، ص ۳۰۷.</ref> برخی نیز [[رسول]] و [[نبی]] را عموم و خصوص مطلق دانسته و معتقدند که [[رسول]]، مبعوث و مأمور تبلیغ؛ ولی [[نبی]] تنها برانگیخته است؛ خواه به تبلیغ امر شده یا نشده باشد<ref>نک: المیزان، ج ۲، ص ۱۳۹.</ref> اثبات حقانیت ادعای رسالت از راه معجزه، بشارت پیامبران پیشین<ref>التفسیر الکبیر، ج ۲۵، ص ۷۸؛ کشف المراد، ص ۳۷۷-۳۷۹.</ref>، بررسی محتوای دعوت و گردآوری قرائن شدنی است.<ref>محاضرات فی الالهیات، ص ۲۵۸-۲۵۷.</ref> | ||
*بعثت رسول، از جنبههای مختلف در [[قرآن کریم]] یاد شده است؛ از جمله اهداف رسالت، [[ایمان]] به رسالت پیامبران الهی، مخالفان پیامبران، جهان شمولی رسالت برخی پیامبران، راههای اثبات رسالت، [[وحی]] و منشأ رسالت. | |||
در مورد تفاوت رسالت و نبوت آرا گوناگون است<ref>اعلام النبوه ، ص ۵۱.</ref>: عدهای تفاوت آن دو را در چگونگی وحی میدانند. در رسالت، وحی را تنها جبرئیل میآورد؛ ولی در نبوت وحی از راه ملک، الهام قلبی یا رؤیای صادقه انجام میشود | ==پیشینه رسالت== | ||
بعثت رسول، از جنبههای مختلف در قرآن کریم یاد شده است؛ از جمله اهداف رسالت، ایمان به رسالت پیامبران الهی، مخالفان پیامبران، جهان شمولی رسالت برخی پیامبران، راههای اثبات رسالت، وحی و منشأ رسالت. | *تاریخ ادیان، شاهد ارسال پیدرپی پیامبران در جوامع مختلف بوده است: «ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا کُلَّ مَا جَاءَ أُمَّةً رَّسُولُهَا کَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُم بَعْضًا» (مؤمنون/۲۳، ۴۴)، هرچند درشمار پیامبران اختلاف است. در روایت مشهوری از رسول خدا{{صل}} خطاب به ابوذر عدد پیامبران الهی، ۱۲۴ هزار تن و از این میان، شمار رسولان الهی ۳۱۳ نفر است. نخستین پیامبر الهی، حضرت آدم{{ع}} بوده است.<ref>الخصال، ص ۵۲۴.</ref> مهمتر از عدد پیامبران، حکمتهای تعدد پیامبران است: حفظ آموزههای اصیل دینی از خطر تحریف و فراموشی<ref>مجموعه آثار، ج ۲، ص ۱6۴ - ۱66، «وحی و نبوت».</ref>؛ ناپدید شدن کتابهای آسمانی<ref>مجموعه آثار، ج ۲، ص ۱6۴ - ۱66، «وحی و نبوت».</ref>؛ اختلاف مقتضیات و نیازهای زمانه و مصالح با وجود ثبات آموزههای اساسی مشترک در میان همه ادیان، که سبب تغییر در احکام و آموزههای جزئیتر بر اساس آن نیازها میشود<ref>شرح فصوصالحکم، ص ۱۴۵ - ۱۴6.</ref>؛ رشد و تکامل تدریجی فهم و استعداد بشر.<ref>الکافی، ج ۱، ص ۴۴۵؛ شرح نهجالبلاغه، ج ۱، ص ۳۰۹؛ المیزان، ج ۵، ص ۳۵۲ - ۳۵۳.</ref> | ||
پیشینه رسالت | |||
رسالت و مباحث آن از زمانهای بسیار دور محور بحث بوده است و از آنجا که تفکر حسی و مادیگرایی قدمتی به درازای تاریخ دارد و دعوت پیامبران الهی{{عم}} موافق با این طرز تفکر نبوده، همیشه موضعگیری در برابر دعوت ایشان از دشواریهای پیش روی رسولان الهی بوده و امکان ارتباط انسانهایی به عنوان پیامبر با غیب و آنسوی طبیعت، ضرورت بعثت پیامبران و عدم کفایت عقل بشر برای دستیابی به سعادت<ref>الملل والنحل، ج ۲، ص ۲۵۱.</ref>، حقیقت رسالت و چگونگی شناسایی ادعای رسالت راستین از دروغین، از مباحثی بوده که از آغاز، ذهن بشر را به خود سرگرم داشته است. در مباحث کلامی آیین یهود، اعتقاد به رسالت عدهای از بندگان خاص خدا، از باورهای ایشان یاد شده<ref>آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۰۷ - ۱۰۸.</ref> و قرآن کریم نیز به پارهای از این مباحث پرداخته است. | رسالت و مباحث آن از زمانهای بسیار دور محور بحث بوده است و از آنجا که تفکر حسی و مادیگرایی قدمتی به درازای تاریخ دارد و دعوت پیامبران الهی{{عم}} موافق با این طرز تفکر نبوده، همیشه موضعگیری در برابر دعوت ایشان از دشواریهای پیش روی رسولان الهی بوده و امکان ارتباط انسانهایی به عنوان پیامبر با غیب و آنسوی طبیعت، ضرورت بعثت پیامبران و عدم کفایت عقل بشر برای دستیابی به سعادت<ref>الملل والنحل، ج ۲، ص ۲۵۱.</ref>، حقیقت رسالت و چگونگی شناسایی ادعای رسالت راستین از دروغین، از مباحثی بوده که از آغاز، ذهن بشر را به خود سرگرم داشته است. در مباحث کلامی آیین یهود، اعتقاد به رسالت عدهای از بندگان خاص خدا، از باورهای ایشان یاد شده<ref>آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۰۷ - ۱۰۸.</ref> و قرآن کریم نیز به پارهای از این مباحث پرداخته است. | ||
مباحث ویژه رسالت، بار نخست در زمان خلفای عباسی یاد شده و آنان برای مقابله با مرجعیت علمی و دینی امامان شیعه{{عم}} به مباحث نظریِ استوار بر عقل بشری اهتمام ویژهای داشتند. نجار رازی در کتاب اثبات الرسل<ref>تاریخ علم کلام، ص ۲۰۹.</ref> و هشام بن عمرو فوطی و جاحظ<ref>رسائل الجاحظ، ج ۳، ص ۱۷۱ - ۲۱۴.</ref> از نخستین کسانی بودهاند که به بحث در زمینه حقیقت رسالت و عصمت پیامبران پرداخته و کتابهایی در این زمینه تألیف کردهاند.<ref>مقالات الاسلامیین، ص ۲۷ - ۵۰.</ref> در شرح مواقف از راههای اثبات رسالت بحث و از آن پس، مباحثی از این دست، اصلیترین مطالب کتابهای متکلمان و محدثان بودهاند. در این میان، فلاسفه مسلمان از فارابی<ref>فصوص فارابی، ص ۴۵.</ref> و شیخالرئیس<ref>طبیعیات دانشنامه علائی، ص ۱۴۵ - ۱۴6؛ معراج نامه، ص ۱۰۱ - ۱۰۵، ۱۲۰ - ۱۲۱، ۱۳۴ - ۱۳۵، 154 – 155.</ref> گرفته تا شیخ اشراق<ref>مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج ۳، ص ۴۴۵، ۴۴۷.</ref> و ملاصدرا<ref>المبدؤ و المعاد، ص 6۱۳-6۱۴؛ شواهد الربوبیة، ص ۴۰۵-۴۱۴.</ref> از جنبه عقلی، و عرفا<ref>مصباح الهدایه، ص ۳۸؛ فصوص الحکم، ابنعربی، ص ۱6۰.</ref> از جنبه عرفانی به بررسی و تبیین این بحث پرداختهاند. | مباحث ویژه رسالت، بار نخست در زمان خلفای عباسی یاد شده و آنان برای مقابله با مرجعیت علمی و دینی امامان شیعه{{عم}} به مباحث نظریِ استوار بر عقل بشری اهتمام ویژهای داشتند. نجار رازی در کتاب اثبات الرسل<ref>تاریخ علم کلام، ص ۲۰۹.</ref> و هشام بن عمرو فوطی و جاحظ<ref>رسائل الجاحظ، ج ۳، ص ۱۷۱ - ۲۱۴.</ref> از نخستین کسانی بودهاند که به بحث در زمینه حقیقت رسالت و عصمت پیامبران پرداخته و کتابهایی در این زمینه تألیف کردهاند.<ref>مقالات الاسلامیین، ص ۲۷ - ۵۰.</ref> در شرح مواقف از راههای اثبات رسالت بحث و از آن پس، مباحثی از این دست، اصلیترین مطالب کتابهای متکلمان و محدثان بودهاند. در این میان، فلاسفه مسلمان از فارابی<ref>فصوص فارابی، ص ۴۵.</ref> و شیخالرئیس<ref>طبیعیات دانشنامه علائی، ص ۱۴۵ - ۱۴6؛ معراج نامه، ص ۱۰۱ - ۱۰۵، ۱۲۰ - ۱۲۱، ۱۳۴ - ۱۳۵، 154 – 155.</ref> گرفته تا شیخ اشراق<ref>مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج ۳، ص ۴۴۵، ۴۴۷.</ref> و ملاصدرا<ref>المبدؤ و المعاد، ص 6۱۳-6۱۴؛ شواهد الربوبیة، ص ۴۰۵-۴۱۴.</ref> از جنبه عقلی، و عرفا<ref>مصباح الهدایه، ص ۳۸؛ فصوص الحکم، ابنعربی، ص ۱6۰.</ref> از جنبه عرفانی به بررسی و تبیین این بحث پرداختهاند. | ||