بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
==علی در آثار هنری== | ==علی در آثار هنری== | ||
*هنرمندان مؤمن و متعهد، عشق خود را به [[امام علی]]{{ع}} به صورتهای گوناگون ابراز کردهاند. در آثار معماری، کتیبهها و کاشیکاریهای مدارس و مساجد، خوشنویسیها و مرقّعات، تابلوهای نقاشی فراوان میتوان به نام "علی" یا احادیث کوتاه دربارۀ او یا احادیثی که نام [[امام علی|"علی"]]{{ع}} دارد برخورد. حتّی گاهی هنرمندان [[شیعه]] بهطور ظریف و دقیق غیرآشکار، نام [[امام علی|"علی"]]{{ع}} را در بناهای عظیمی که در عصر سلطۀ سلاطین غیرشیعه ساخته شده گنجاندهاند تا تعهّد ولایی خود را نشان دهند. این نام، زیبایی و جلوه و انعطافپذیری خاصّی دارد که به خوبی قابل نقشآفرینی در کتیبهها و خوشنویسیها و تذهیبها و هنرهای ظریف است.@ر. ک: ماهنامۀ «کوثر» ، شمارۀ ۱ مقالۀ «تجلّی نام امیر المؤمنین در معماری اسلامی» از حجّت کشفی& حدیث معروف {{عربی|اندازه=155%|أنا مدینة العلم و علیّ بابها}} در کاشیکاریها و خطوط کتیبۀ سردر مدارس دینی در شهرهای مختلف مشهود است. در موزههای مختلف، آثار هنری زیبایی که با استفاده از همین نام و احادیث مربوط به آن پدید آمده، یافت میشود.@ر. ک: «کتاب ماه هنر» شمارۀ ۳۱-۳۲ مقالۀ «تجلّی علی بر سفالینههای نیشابور» و «نام علی بر گنبد سلطانیه& قلمرو شعر، ادبیات داستانی، تآترها، تعزیهها و حتّی فیلم و سریالهایی که با عشق مولا و ترسیم شخصیت او ساخته شده، گویای این واقعیّت است. ناگفته نماند که جایگاه [[امام علی|علی]]{{ع}} در هنر و سخنان او در زمینۀ شعر، کلام و بلاغت، خطّ، همچنین خطابهها و کلمات قصار و نهج البلاغۀ او جلوۀ دیگری از ارتباط صاحب این نام مقدّس با هنر است<ref>ر. ک: «امام علی و هنر» جواد محدّثی</ref> <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۱۰.</ref>. | *هنرمندان مؤمن و متعهد، عشق خود را به [[امام علی]]{{ع}} به صورتهای گوناگون ابراز کردهاند. در آثار معماری، کتیبهها و کاشیکاریهای مدارس و مساجد، خوشنویسیها و مرقّعات، تابلوهای نقاشی فراوان میتوان به نام "علی" یا احادیث کوتاه دربارۀ او یا احادیثی که نام [[امام علی|"علی"]]{{ع}} دارد برخورد. حتّی گاهی هنرمندان [[شیعه]] بهطور ظریف و دقیق غیرآشکار، نام [[امام علی|"علی"]]{{ع}} را در بناهای عظیمی که در عصر سلطۀ سلاطین غیرشیعه ساخته شده گنجاندهاند تا تعهّد ولایی خود را نشان دهند. این نام، زیبایی و جلوه و انعطافپذیری خاصّی دارد که به خوبی قابل نقشآفرینی در کتیبهها و خوشنویسیها و تذهیبها و هنرهای ظریف است.@ر. ک: ماهنامۀ «کوثر» ، شمارۀ ۱ مقالۀ «تجلّی نام امیر المؤمنین در معماری اسلامی» از حجّت کشفی& حدیث معروف {{عربی|اندازه=155%|أنا مدینة العلم و علیّ بابها}} در کاشیکاریها و خطوط کتیبۀ سردر مدارس دینی در شهرهای مختلف مشهود است. در موزههای مختلف، آثار هنری زیبایی که با استفاده از همین نام و احادیث مربوط به آن پدید آمده، یافت میشود.@ر. ک: «کتاب ماه هنر» شمارۀ ۳۱-۳۲ مقالۀ «تجلّی علی بر سفالینههای نیشابور» و «نام علی بر گنبد سلطانیه& قلمرو شعر، ادبیات داستانی، تآترها، تعزیهها و حتّی فیلم و سریالهایی که با عشق مولا و ترسیم شخصیت او ساخته شده، گویای این واقعیّت است. ناگفته نماند که جایگاه [[امام علی|علی]]{{ع}} در هنر و سخنان او در زمینۀ شعر، کلام و بلاغت، خطّ، همچنین خطابهها و کلمات قصار و نهج البلاغۀ او جلوۀ دیگری از ارتباط صاحب این نام مقدّس با هنر است<ref>ر. ک: «امام علی و هنر» جواد محدّثی</ref> <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۱۰.</ref>. | ||
==علی در فرهنگ عاغیانه== | |||
*محبّت [[امام علی|علی]]{{ع}} از عمیقترین و فراگیرترین محبّتها در دل انسانها بوده و خواهد بود. جایگاه خاصّ او نزد شیفتگان، همۀ اقشار را دربر میگیرد. ازاینرو در فرهنگ مردم و فولکلور و آیینهای شفاهی و سنتهای مردمی و مراسمی که در خانهها، خانوادهها، جشنها، سوگها، تولّدها، مرگومیرها و برخوردها، برگزار میشود، همچنین در مراسم و مناسبتهای مختلف در طول سال، در قصّهها، افسانهها، ترانههای عامیانه، نمایشهای بومی و محلّی، تکیهکلامها، نام و یاد [[امام علی|علی]]{{ع}} مطرح است.<ref>ر. ک: نشریه «گلستان قرآن» ، شمارۀ ۱ ص ۳۸ و شمارۀ ۲ ص ۴۳، نیز «علی، امیر غدیر» ، ص ۵۲ و «کتاب ماه هنر» ، ماهنامۀ وزارت ارشاد اسلامی، شمارۀ ۳۱-۳۲</ref> ذکر "ناد علی" ({{عربی|اندازه=155%|ناد علیّا مظهر العجائب}}) در مواقع نیاز و حاجت و دشواری و گرفتاری رواج دارد. در ماتم و حمل جنازه، از علی یاد میشود، هنگام قسم خوردن به [[امام علی|"مرتضی علی"]] سوگند میخورند. در باور عوام، رنگینکمان را شمشیر [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} میدانند، در بسیاری جاها ردّپای [[امام علی|علی]]{{ع}} یا جای پای اسب او دلدل را به عنوان "قدمگاه" مقدس میشمرند. در مواقع مختلف، کشتیگیران، ورزشکاران باستانی، درویشان و صوفیان، پهلوانان و زورخانهچیان، از آن حضرت استمداد میجویند و یاد میکنند. این معتقدات، در شکلگیری فرهنگ پهلوانی در عصر مغول نقش ایفا میکرده است. آیین فتوّت و جوانمردی با نام آن پیشوا گره خورده است و باستانیکاران هنگام ورود به زورخانه، "یا علی" میگویند و هنگام ورزش، مدح علی میخوانند، قوّالان و پردهخوانان به شمایل و تصاویر [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} عشق میورزند و احترام میکنند. ذو الفقار در این فرهنگ، سمبل سلاح حق بر ضدّ باطل است. در بسیاری نامها "علی" پسوند قرار میگیرد (شیر علی، زلف علی، چراغعلی، عبد العلی، فقیر علی، مجذوب علی، غلامعلی و...) حتی در منطقۀ لرستان که فرهنگی آمیخته از عشق به طبیعت و روح تشیّع و خصلت مردانگی و سلحشوری دارند، تعابیری همچون گرگ علی و ببر علی هم دیده میشود. کوچۀ علی چپ، علی سیاه، سفرۀ علی، علیآباد و... نیز بخشی از این تعابیر عامیانه است. گاهی برای خداحافظی از کلمۀ "یا علی"، یا "علی یارت" یا اگر علی ساربان است میداند شتر را کجا بخواباند یا ببرد، گوشههای دیگری از این فرهنگ است. از دید دیگر، اعتقادات شیعی و باورها و گرایشهای پیروان [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} به نحوی در کارهای هنری، معماری ابنیه و آثار تاریخی، نقاشیها و تذهیبها، سنّتهای مردمی و بومی انعکاس یافته است.<ref> در این زمینه ر. ک: مقالۀ «تأثیر تشیّع بر ابنیه، اماکن و زیارتگاههای مذهبی ایران» جابر عناصری، فصلنامۀ شیعهشناسی، شمارۀ ۷، پاییز ۸۳</ref> <ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۴۱۰.</ref>. | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||