نظام اخلاقی: تفاوت میان نسخه‌ها

انسان دارای چهار [[قوه]] می‌باشد که عبارت‌اند از [[قوه عاقله]] روحانیه، قوه غضبیة [[سبعیه]]، [[قوه شهویه]] بهیمیه و [[قوة]] واهمه شیطانیه؛ منظور از قوه عاقله، قوة روحانیه‌ای است که به حسب ذات، مجرد و به حسب [[فطرت]]، مایل به [[خیرات]] و [[کمالات]] و [[داعی]] به [[عدل]] و [[احسان]] است<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۲۱.</ref>. با توجه به وجود این قوه، انسان [[قادر]] به [[تفکر]] و تمییز [[حق]] از [[باطل]] و خیر از [[شر]] می‌باشد و به عنوان [[حجت درونی]] در [[روایات]] از آن نام برده شده است، در مقابل [[حجت بیرونی]] که [[انبیاء الهی]] باشند. از این جهت یکی از منابعی که به وسیله آن می‌توان بین [[فضایل]] و رذایل اخلاقی تمییز داد قوه عاقله می‌باشد؛ لذا حضرت امام در نوشته‌ها و بیانات خود به تفکر در بسیاری از امور از جمله مسائل [[اخلاقی]] توصیه می‌نمودند که به مواردی در ذیل اشاره می‌گردد. «اگر انسان [[عاقل]] لحظه‌ای [[فکر]] کند می‌فهمد که مقصود از این بساط [[دنیوی]]، چیز دیگر است، و منظور از این [[خلقت]]، عالم بالاتر و بزرگ‌تری است و این [[حیات]] [[حیوانی]]، مقصود بالذات. نیست و انسان عاقل باید در فکر خودش باشد، و به حال [[بیچارگی]] خود رحم کند و با خود خطاب کند: ای نفس [[شقی]] که سال‌های دراز در [[شهوات]]، [[عمر]] خود را صرف کردی، و چیزی جز [[حسرت]] نصیب نشد، خوب است قدری به حال خود رحم کنی. از مالک‌الملوک [[حیا]] کنی، و قدری در راه مقصود اصلی قدم زنی، که آن موجب حیات همیشگی و سعادت دائمی است و سعادت همیشگی را مفروش به شهوات چند [[روزه]] فانی، که آن هم به دست نمی‌آید حتی با زحمت‌های طاقت‌فرسا نگردانی»<ref>امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص۶.</ref>.

در بیانات و موعظه‌های [[اخلاقی]] حضرت امام به کرات [[شاهد]] استناد به [[آیات]] مختلف قرآن در خصوص مسائل اخلاقی می‌باشیم که جمع‌آوری تمام آیات مورد استناد، در این مجال ممکن نیست و لذا در این [[مقام]] دیدگاه ایشان نسبت به قرآن که می‌تواند به عنوان منبعی در [[نظام اخلاقی اسلام]] مورد توجه قرار گیرد، بیان می‌گردد. از دیدگاه ایشان قرآن کتابی است با مشخصات و ویژگی‌های ذیل که این ویژگی‌ها می‌تواند قرآن را به عنوان مهم‌ترین منبع برای [[رشد اخلاقی]] انسان مطرح نماید.

یکی دیگر از منابعی که حضرت امام بهره‌های فراوانی از آن برده و در بیان مطالب [[اخلاقی]] از آن استفاده نموده و در موعظه‌ها و بیان مطالب اخلاقی به آن ارجاع داده‌اند کلمات و [[سیره انبیاء]] و اولیای معصومین {{عم}} می‌باشد که در این مختصر به دیدگاه ایشان نسبت به [[سیره]] و کلمات [[انبیاء]] و اولیای معصومین از این جهت که می‌تواند به عنوان مهم‌ترین منبع [[سعادت]] و [[کمال انسانی]] مورد بهره‌برداری قرار گیرد اشاره می‌گردد.