ولایت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'جمع آوری' به 'جمع‌آوری'
جز (جایگزینی متن - 'آشکار' به 'آشکار')
جز (جایگزینی متن - 'جمع آوری' به 'جمع‌آوری')
خط ۳۷۳: خط ۳۷۳:


بررسی دیدگاه اول
بررسی دیدگاه اول
در بررسی دیدگاه مزبور می‌توان گفت، این [[استدلال]] وقتی مدعای [[اندیشمندان]] [[اهل سنت]] را ثابت می‌کند که روشن شود [[آیات]] یاد شده همگی به ترتیب [[نزول]] جمع آوری و تدوین شده است؛ حال آنکه نه تنها این نظریه ثابت نشده است، بلکه با توجه به آنکه [[روایات]] فراوانی وجود دارد، دال بر اینکه این [[آیه]] در [[شأن امام علی]] {{ع}} است، روشن می‌شود که این [[آیه]]، جدا از [[آیات]] قبل و بعد خود نازل شده است<ref>در این باره، برای نمونه، ر. ک: عبیدالله بن احمد حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۹-۲۴۵. وی ۲۴ روایت را در این باره نقل می‌کند. در ادامه نوشتار، به سایر منابع موجود در این زمینه اشاره خواهد شد.</ref>. افزون بر آن، در [[آیات]] پیش از [[آیه ولایت]]، اگرچه از [[نصرت]] گرفتن [[مؤمنان]] از [[یهود]] و [[نصارا]] [[سخن]] به میان آمده، روی سخن با [[منافقان]] است. به دیگر سخن، مخاطب [[آیات]] پیش از [[آیه ولایت]]، همانا منافاتی هستند که با [[یهود]] و [[نصارا]] طرح [[دوستی]] ریخته بودند؛ در حالی که در [[آیات]] پس از [[آیه ولایت]]، اگر چه [[یاری]] گرفتن [[مؤمنان]] از [[اهل کتاب]] و [[کفار]] مطرح شده است، در [[حقیقت]]، مخاطب اصلی [[پیامبر]] و محور سخن، همان [[اهل کتاب]] و [[کفار]] هستند که به [[تمسخر]] [[مؤمنان]] می‌پرداختند؛ چنان‌که [[آیه]] پس از آن نیز این [[حقیقت]] را یادآور می‌شود: {{متن قرآن|وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«و چون به نماز بانگ برآورید آن را به ریشخند و بازی می‌گیرند؛ این از آن روست که آنان گروهی هستند که خرد نمی‌ورزند» سوره مائده، آیه ۵۸.</ref>. با توجه به عمل [[زشت]] [[اهل کتاب]]، [[خداوند]] در [[آیات]] بعدی به [[پیامبر]] خود [[دستور]] می‌دهد که پیامی را به [[اهل کتاب]] منتقل کند: {{متن قرآن|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«بگو ای اهل کتاب! آیا جز از این رو با ما می‌ستیزید که ما به خداوند و آنچه بر ما و آنچه از پیش فرو فرستاده شده است، ایمان داریم و بیشتر شما نافرمانید؟» سوره مائده، آیه ۵۹.</ref>. بنابراین مخاطب [[آیات]] قبل و بعد از [[آیه ولایت]] و غرض آنها، با یکدیگر متفاوت است؛ از این‌رو، حتی [[سیاق]] واحدی نیز وجود ندارد تا مستند [[اندیشمندان]] [[اهل سنت]] قرار گیرد<ref>برای تفصیل بیشتر، ر. ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۶؛ گروهی از نویسندگان، الامامة و الولایة فی القرآن الکریم، ص۹۶-۷۲.</ref>. با توجه به آنچه [[گذشت]]، روشن می‌شود که نمی‌توان از [[آیات]] قبل و بعد این [[آیه]]، برای [[تعیین]] معنای [[ولایت]] در این [[آیه]]، بهره جست.
در بررسی دیدگاه مزبور می‌توان گفت، این [[استدلال]] وقتی مدعای [[اندیشمندان]] [[اهل سنت]] را ثابت می‌کند که روشن شود [[آیات]] یاد شده همگی به ترتیب [[نزول]] جمع‌آوری و تدوین شده است؛ حال آنکه نه تنها این نظریه ثابت نشده است، بلکه با توجه به آنکه [[روایات]] فراوانی وجود دارد، دال بر اینکه این [[آیه]] در [[شأن امام علی]] {{ع}} است، روشن می‌شود که این [[آیه]]، جدا از [[آیات]] قبل و بعد خود نازل شده است<ref>در این باره، برای نمونه، ر. ک: عبیدالله بن احمد حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۰۹-۲۴۵. وی ۲۴ روایت را در این باره نقل می‌کند. در ادامه نوشتار، به سایر منابع موجود در این زمینه اشاره خواهد شد.</ref>. افزون بر آن، در [[آیات]] پیش از [[آیه ولایت]]، اگرچه از [[نصرت]] گرفتن [[مؤمنان]] از [[یهود]] و [[نصارا]] [[سخن]] به میان آمده، روی سخن با [[منافقان]] است. به دیگر سخن، مخاطب [[آیات]] پیش از [[آیه ولایت]]، همانا منافاتی هستند که با [[یهود]] و [[نصارا]] طرح [[دوستی]] ریخته بودند؛ در حالی که در [[آیات]] پس از [[آیه ولایت]]، اگر چه [[یاری]] گرفتن [[مؤمنان]] از [[اهل کتاب]] و [[کفار]] مطرح شده است، در [[حقیقت]]، مخاطب اصلی [[پیامبر]] و محور سخن، همان [[اهل کتاب]] و [[کفار]] هستند که به [[تمسخر]] [[مؤمنان]] می‌پرداختند؛ چنان‌که [[آیه]] پس از آن نیز این [[حقیقت]] را یادآور می‌شود: {{متن قرآن|وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ}}<ref>«و چون به نماز بانگ برآورید آن را به ریشخند و بازی می‌گیرند؛ این از آن روست که آنان گروهی هستند که خرد نمی‌ورزند» سوره مائده، آیه ۵۸.</ref>. با توجه به عمل [[زشت]] [[اهل کتاب]]، [[خداوند]] در [[آیات]] بعدی به [[پیامبر]] خود [[دستور]] می‌دهد که پیامی را به [[اهل کتاب]] منتقل کند: {{متن قرآن|قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«بگو ای اهل کتاب! آیا جز از این رو با ما می‌ستیزید که ما به خداوند و آنچه بر ما و آنچه از پیش فرو فرستاده شده است، ایمان داریم و بیشتر شما نافرمانید؟» سوره مائده، آیه ۵۹.</ref>. بنابراین مخاطب [[آیات]] قبل و بعد از [[آیه ولایت]] و غرض آنها، با یکدیگر متفاوت است؛ از این‌رو، حتی [[سیاق]] واحدی نیز وجود ندارد تا مستند [[اندیشمندان]] [[اهل سنت]] قرار گیرد<ref>برای تفصیل بیشتر، ر. ک: سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۶؛ گروهی از نویسندگان، الامامة و الولایة فی القرآن الکریم، ص۹۶-۷۲.</ref>. با توجه به آنچه [[گذشت]]، روشن می‌شود که نمی‌توان از [[آیات]] قبل و بعد این [[آیه]]، برای [[تعیین]] معنای [[ولایت]] در این [[آیه]]، بهره جست.


* '''دیدگاه دوم''': دیدگاه دوم متعلق به غالب [[مفسران]] و [[متکلمان شیعه]] است که بر اساس آن، ولی به معنای [[سرپرست]] و [[شأن نزول]] [[آیه]]، [[حضرت علی]] {{ع}} است.
* '''دیدگاه دوم''': دیدگاه دوم متعلق به غالب [[مفسران]] و [[متکلمان شیعه]] است که بر اساس آن، ولی به معنای [[سرپرست]] و [[شأن نزول]] [[آیه]]، [[حضرت علی]] {{ع}} است.
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش