بنی‌طی: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۳
جز
جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله'
جز (جایگزینی متن - 'بنوتمیم' به 'بنی‌تمیم')
جز (جایگزینی متن - 'عمر رضا کحاله' به 'عمر رضا کحاله')
خط ۴: خط ۴:


== نسب ==
== نسب ==
طَی قبیله‌ای یمنی‌الاصل و از [[قبایل]] بزرگ [[عرب]] [[قحطانی]] است که نسب از [[طَی بن اُدَد بن یَشْجُب بن عریب بن زَید بن کَهْلان بن سَبَأ]] می‌‌برد<ref> یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۷؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ج۲، ص۳۹۹؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۹.</ref>. نام اصلی طی، «جلهمه» بوده و «طی» [[لقب]] او محسوب می‌‌شده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۲۳۴.</ref>. این قبیله مشتمل بر صدها تیره و طایفۀ کوچک و بزرگ است<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>
طَی قبیله‌ای یمنی‌الاصل و از [[قبایل]] بزرگ [[عرب]] [[قحطانی]] است که نسب از [[طَی بن اُدَد بن یَشْجُب بن عریب بن زَید بن کَهْلان بن سَبَأ]] می‌‌برد<ref> یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۷؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، ج۲، ص۳۹۹؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۹.</ref>. نام اصلی طی، «جلهمه» بوده و «طی» [[لقب]] او محسوب می‌‌شده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۲۳۴.</ref>. این قبیله مشتمل بر صدها تیره و طایفۀ کوچک و بزرگ است<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>


== مساکن و منازل ==
== مساکن و منازل ==
جایگاه نخست طی، را [[سرزمین]] «جوف» گفته‌اند که در آن به طور مشترک با قبایل مراد و [[قبیله همدان]] [[زندگی]] می‌‌کردند تا اینکه در پی [[مشکلات]] به وجود آمده حاصل از حوادث [[یمن]] ـ خصوصاً [[تخریب]] سد مأرب ـ، به مناطق شمال کوچ کردند. آنان در پی [[مهاجرت]] ازدیان مهاجرت خود را آغاز کرده<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۱، ص۱۶۸.</ref>، در مجاورت [[قبیله بنی اسد]] در [[سرزمین]] نجد فرود آمدند<ref> عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹ (ذیل کلمه طی).</ref>. مدتی بعد، در حوالی [[مدینه]] که برای [[بنی اسد]] بود، [[سیطره]] یافتند<ref>از این رو طرمّاح بن عدی بن حاتم طایی در عذیب‌الهجانات به امام حسین {{ع}} پیشنهاد داد که در کوه أجأ [و سلمی] پناه بگیرد تا از هجوم دشمنان در امان باشد. ابن اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰. نیز ر. ک. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۷۳.</ref>. پس از آن بر بلاد بنی اسد در ماوراء [[کرخ]] از سرزمین «غفر» [[دست]] یافتند و سپس جایگزین [[بنی‌تمیم]] در سرزمین نجد در حد فاصل بین [[بصره]] و [[کوفه]] و یمامه شدند و بعد مساکنی از «غَطَفان» در [[نجد]] را در [[اختیار]] گرفتند<ref> عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>. بدین ترتیب آنان به ‌تدریج بر نواحی کوهستانی و دشتی نجد در [[عربستان]]، [[عراق]] و [[شام]] دست یافتند و در آن پراکنده شدند. همچنین گروهی از آنان مدتی در جنوب [[فلسطین]] ساکن شدند اما مدتی بعد، ناچار به [[جلاء]] [[وطن]] شدند و به [[مصر]] رفتند و در کنار بنی قره از [[بنی جذام]] در «مدیریة البحریه» مأوا گزیدند<ref> عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>.
جایگاه نخست طی، را [[سرزمین]] «جوف» گفته‌اند که در آن به طور مشترک با قبایل مراد و [[قبیله همدان]] [[زندگی]] می‌‌کردند تا اینکه در پی [[مشکلات]] به وجود آمده حاصل از حوادث [[یمن]] ـ خصوصاً [[تخریب]] سد مأرب ـ، به مناطق شمال کوچ کردند. آنان در پی [[مهاجرت]] ازدیان مهاجرت خود را آغاز کرده<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۱، ص۱۶۸.</ref>، در مجاورت [[قبیله بنی اسد]] در [[سرزمین]] نجد فرود آمدند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹ (ذیل کلمه طی).</ref>. مدتی بعد، در حوالی [[مدینه]] که برای [[بنی اسد]] بود، [[سیطره]] یافتند<ref>از این رو طرمّاح بن عدی بن حاتم طایی در عذیب‌الهجانات به امام حسین {{ع}} پیشنهاد داد که در کوه أجأ [و سلمی] پناه بگیرد تا از هجوم دشمنان در امان باشد. ابن اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰. نیز ر. ک. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۷۳.</ref>. پس از آن بر بلاد بنی اسد در ماوراء [[کرخ]] از سرزمین «غفر» [[دست]] یافتند و سپس جایگزین [[بنی‌تمیم]] در سرزمین نجد در حد فاصل بین [[بصره]] و [[کوفه]] و یمامه شدند و بعد مساکنی از «غَطَفان» در [[نجد]] را در [[اختیار]] گرفتند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>. بدین ترتیب آنان به ‌تدریج بر نواحی کوهستانی و دشتی نجد در [[عربستان]]، [[عراق]] و [[شام]] دست یافتند و در آن پراکنده شدند. همچنین گروهی از آنان مدتی در جنوب [[فلسطین]] ساکن شدند اما مدتی بعد، ناچار به [[جلاء]] [[وطن]] شدند و به [[مصر]] رفتند و در کنار بنی قره از [[بنی جذام]] در «مدیریة البحریه» مأوا گزیدند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>.


پس از [[فتوحات اسلامی]] و تأسیس شهرهای [[اسلامی]]، بسیاری از آنان در [[بلاد اسلامی]] از جمله [[کوفه]] ساکن شدند. [[قبایل کوفه]] در سی سال نخست تأسیس این [[شهر]]، به هفت دسته بزرگ، تقسیم می‌شدند که [[قبیله طی]] به [[تنهایی]] یکی از این اسباع آن را تشکیل می‌‌دادند ضمن این که [[قبیله]] جدیله هم به عنوان یکی از شاخه‌های این قبیله همراه با [[کنانه]] و همپیمان آن از احابیش، یکی دیگر از تقسیمات این شهر را به خود اختصاص داده بودند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۲۱-‌۲۲.</ref>. این [[نظام]] در [[سال ۳۶ هجری]] و در پی [[واقعه جمل]]، توسط [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[تغییر]] یافت و [[قبایل]] بر اساس [[نظم]] دیگری چینش شدند. در این نظام، قبیله طی همراه با قبایل [[مذحج]] و اشعر در یک گروه قرار گرفتند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>
پس از [[فتوحات اسلامی]] و تأسیس شهرهای [[اسلامی]]، بسیاری از آنان در [[بلاد اسلامی]] از جمله [[کوفه]] ساکن شدند. [[قبایل کوفه]] در سی سال نخست تأسیس این [[شهر]]، به هفت دسته بزرگ، تقسیم می‌شدند که [[قبیله طی]] به [[تنهایی]] یکی از این اسباع آن را تشکیل می‌‌دادند ضمن این که [[قبیله]] جدیله هم به عنوان یکی از شاخه‌های این قبیله همراه با [[کنانه]] و همپیمان آن از احابیش، یکی دیگر از تقسیمات این شهر را به خود اختصاص داده بودند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۲۱-‌۲۲.</ref>. این [[نظام]] در [[سال ۳۶ هجری]] و در پی [[واقعه جمل]]، توسط [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[تغییر]] یافت و [[قبایل]] بر اساس [[نظم]] دیگری چینش شدند. در این نظام، قبیله طی همراه با قبایل [[مذحج]] و اشعر در یک گروه قرار گرفتند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>


== تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] قبیله طی با دیگر قبایل در [[عصر جاهلی]] ==
== تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] قبیله طی با دیگر قبایل در [[عصر جاهلی]] ==
[[مردم]] طَی در [[عهد]] [[جاهلی]] [[رفتاری]] [[بدوی]] و نیمه بدوی داشتند. آنان [[روابط]] تیره‌ای با بعضی از [[قبایل معدی]] داشتند چندان که قبیله غنی قبیله طَی را [[شکست]] داد و بسیاری از آنها را کشت و [[غنایم]] زیادی به دست آورد<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۳۵۲.</ref>. حمله‌ای هم از سوی قبیله [[عبس]] بر [[ضد]] طیّ صورت گرفت که منجر به شکست [[قوم]] «عبس» گردید<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۸، ص۳۹۱. عمر رضا کحاله در کتابش به حمله عبس و غنی به طی اشاره کرده که شاید حمله ای دیگر از سوی این دو قبیله، علیه قوم طی باشد که به صورت مشترک صورت گرفته است. عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>.
[[مردم]] طَی در [[عهد]] [[جاهلی]] [[رفتاری]] [[بدوی]] و نیمه بدوی داشتند. آنان [[روابط]] تیره‌ای با بعضی از [[قبایل معدی]] داشتند چندان که قبیله غنی قبیله طَی را [[شکست]] داد و بسیاری از آنها را کشت و [[غنایم]] زیادی به دست آورد<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۳۵۲.</ref>. حمله‌ای هم از سوی قبیله [[عبس]] بر [[ضد]] طیّ صورت گرفت که منجر به شکست [[قوم]] «عبس» گردید<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۸، ص۳۹۱. [[عمر رضا کحاله]] در کتابش به حمله عبس و غنی به طی اشاره کرده که شاید حمله ای دیگر از سوی این دو قبیله، علیه قوم طی باشد که به صورت مشترک صورت گرفته است. [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>.


[[قبیله]] طَی با [[غطفان]] هم‌پیمان بود. آنان همچنین به جهت همجواری سرزمینی با [[بنی اسد]]، با آنها نیز هم‌پیمان بودند. با این حال این هم‌پیمانی‌ها مانع از درگیری و نبردهای گاه و بیگاه آنان نمی‌شد به طوری که نبردهایی بین آنها به وقوع پیوست که از جمله آن می‌‌توان به [[جنگ]] دو [[قوم]] طی و بنی اسد در الخص نزدیک [[قادسیه]] [[کوفه]] که سرانجام به [[صلح]] ختم شد<ref> عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>. قبیله طی همچنین منازعاتی طولانی با برخی [[قبایل]] مانند [[نخع]] داشتند<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۸۸-۸۹.</ref>.
[[قبیله]] طَی با [[غطفان]] هم‌پیمان بود. آنان همچنین به جهت همجواری سرزمینی با [[بنی اسد]]، با آنها نیز هم‌پیمان بودند. با این حال این هم‌پیمانی‌ها مانع از درگیری و نبردهای گاه و بیگاه آنان نمی‌شد به طوری که نبردهایی بین آنها به وقوع پیوست که از جمله آن می‌‌توان به [[جنگ]] دو [[قوم]] طی و بنی اسد در الخص نزدیک [[قادسیه]] [[کوفه]] که سرانجام به [[صلح]] ختم شد<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>. قبیله طی همچنین منازعاتی طولانی با برخی [[قبایل]] مانند [[نخع]] داشتند<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۸۸-۸۹.</ref>.


قبیله طی همچنین، روابط صمیمانه و دوستانه‌ای با ساسانیان داشتند و از [[منافع]] آنان [[حمایت]] می‌‌کردند؛ به گونه‌ای که وقتی [[نعمان بن منذر]]، [[پادشاه]] [[حیره]] و داماد قبیله طی، در جنگ با [[خسرو پرویز]] [[شکست]] خورد و به طاییان پناهنده شد، طاییان به حمایت از خسرو پرویز از پذیرش او خودداری کردند<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۶۶.</ref>. خسرو پرویز نیز پس از کشته شدن نعمان، [[ایاس بن قبیصه طایی]] را به همراه یک [[مأمور]] پارسی به نام «نخیرجان» (نخارجان) به مدت نُه سال پادشاه حیره کرد<ref> محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۱، ص۶۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>
قبیله طی همچنین، روابط صمیمانه و دوستانه‌ای با ساسانیان داشتند و از [[منافع]] آنان [[حمایت]] می‌‌کردند؛ به گونه‌ای که وقتی [[نعمان بن منذر]]، [[پادشاه]] [[حیره]] و داماد قبیله طی، در جنگ با [[خسرو پرویز]] [[شکست]] خورد و به طاییان پناهنده شد، طاییان به حمایت از خسرو پرویز از پذیرش او خودداری کردند<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۶۶.</ref>. خسرو پرویز نیز پس از کشته شدن نعمان، [[ایاس بن قبیصه طایی]] را به همراه یک [[مأمور]] پارسی به نام «نخیرجان» (نخارجان) به مدت نُه سال پادشاه حیره کرد<ref> محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۱، ص۶۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref>
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش