کنده: تفاوت میان نسخه‌ها

از خاستگاه و محل اولیه سکونت این قبیله تا پیش از [[مهاجرت]] به حَضرموت و نیز [[تاریخ]] دقیق این کوچ<ref>ر. ک: احمدحسین شرف الدین، دراسات فی أنساب قبائل الیمن، ریاض، بی‌تا، ۱۴۰۵ ه. ق، ص۷۱.</ref> اطلاع دقیقی در دست نیست. آنان پس از [[مهاجرت]] به [[یمن]] در [[سلسله]] جبال اطراف حضرموت مأوا گزیدند<ref>عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۳، ص:۹۹۸.</ref>. جبال یمن، حضرموت و غمر ذی کنده عمده مناطقی بودند که کندیان در آن سکنی گزیده بودند<ref>عبدالعزیز سالم، تاریخ العرب قبل السلام، اسکندریه، شباب الجامعة، ۲۰۰۸ م، ج ۳، ص۳۱۵-۳۱۹.</ref>.

در اواسط قرن پنجم، بخش کوچکی از [[قبیله کنده]]<ref>G.olinder al-Gaun of the Family of Akil al Murar. le Monde oriental, ۱۹۳۱, V۲۵, p۲۰۸.</ref> از جنوب [[یمن]] به شمال [[شبه جزیره عربستان]] عزیمت کردند و [[حکومتی]] را تأسیس کردند که در [[تاریخ]] به [[دولت]] کنده مشهور است<ref>فیلیپ حتّی، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ سوم، (تبریز، حقیقت، ۱۳۴۴) ج ۱، ص۱۰۶.</ref>. [[حجر بن عمرو بن معاویه]] ملقب به [[آکل المرار]] بنیانگذار این دولت، پایه‌گذار حکومت قبیله‌ای شد که پیشروی و حملاتشان، عامل [[ارتباط]] گروه‌های فراوانی از [[اعراب]] ساکن نیمه بَدَوی و بَدَوی، در محدوده‌ای وسیع گردید<ref>فیلیپ حتّی، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ سوم، (تبریز، حقیقت، ۱۳۴۴) ج ۱، ص۱۰۷.</ref>. پس از حُجر، پسرش عمرو که به جهت تلاش صرف در نگهداری قلمرو پدر و در سر نپروراندن [[اندیشه]] گسترش قلمرو خود، "مقصور" خوانده می‌شد، به [[فرمانروایی]] کنده رسید<ref>ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر – دار بیروت، ۱۳۵۸ق، ج۱، ص۵۱۲؛ عمر رضا کحاله، معجم‌المؤلفین، ج ۱، ص۲۳۰.</ref>. چندی بعد با کشته شدن وی، [[حارث بن عمرو]]، بزرگترین و مشهورترین [[ملوک]] کنده به [[حکومت]] رسید<ref>حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ترجمه محمد تقی آیت اللهی، بی‌جا، بی‌تا، ص۲۱.</ref>.

در اینکه میان [[قبایل یمنی]] از جمله [[قبیله کنده]] چه [[دینی]] وجود داشته، گزارش دقیقی وجود ندارد. اما مسلم این است که در [[زمان]] [[دولت]] [[حمیریان]]، مردم [[یمن]] [[بت]] پرست بودند<ref>عبدالرحمن عبدالواحد، الیمن فی صدر الاسلام، دمشق، دارالفکر، ۱۴۰۸ ه. ق، ص۵۹.</ref>. "ذَرَیح" در [[حصن]] نُجیر<ref>ابن حبیب، المحبّر، به کوشش، بیروت ایلزه لیختن شتیتر، دار الآفاق الجدیده، بیتا، ص۳۱۸.</ref> و "الْجَلسند" [[معبود]] [[بنی شکامة بن شبیب بن سکون]]،<ref>اسامه اختیار، مقاله کنده، الموسوعة العربیه.</ref> بت‌های معروف کندیان در منطقه حضرموت بود<ref>یاقوت الحموی، معجم البلدان، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۵ م، ج ۲، ص۶۷؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ج۳، ص۱۰۰۰.</ref>. با این وجود، [[شرک]] کندیان از نوع در [[عبودیت]] بود؛ چراکه آنان به [[خدا]] [[اعتقاد]] داشتند و تنها بتان را [[شفیع]] قرار می‌‌دادند<ref>احمد بن یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دارصادر، ۱۴۱۵ ه. ق، ج ۱، ص۲۵۶؛ عبدالرحمن، عبدالواحد، معجم المؤلفین، ص۶۳.</ref>. با توجه به گزارش کلبی مبنی بر این که در بازگشت تبع از [[سفر]] [[عراق]]، وی دو [[حبر]] را از [[مدینه]] با خود همراه کرد و آنان، او را به ویرانی بتان [[فرمان]] دادند و وی با پذیرش این فرمان [[دستور]] به انهدام بتان داد و سپس خود و [[اهل یمن]] یکسره [[یهودی]] شدند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ص۴۸۵؛ زرکلی، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۹۲ م، ج۲، ص۳۳۳.</ref>، چنین به نظر می‌رسد که [[آیین یهود]] و [[نصارا]] پس از [[سقوط]] حمیریان در بین کندیان رواج یافته است و البته [[گرایش]] آنان به [[یهودیت]] بیش از سایر [[ادیان]] بوده است<ref>ابن قتیبه، المعارف، تصحیح ثروت عکاشه، مصر، دار المعارف، بیتا، ص۶۲۱؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ص۲۵۷.</ref>. پس از [[مسیحی]] شدن [[پادشاهان روم]] و تلاش آنان در گسترش [[مسیحیت]]، [[آیین مسیحیت]] نیز در بین کندیان [[نفوذ]] و گسترش یافت<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۸، ج۵، ص۵۸.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهم‌ترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهم‌ترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۱۴-۱۱۵؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

به طور طبیعی، قبایلی که در [[وفود]]، [[مسلمان]] می‌‌شدند، آشنایی چندانی با [[مبانی دینی]] نداشتند و بیشتر [[حکومت سیاسی]] [[اسلام]] را می‌‌پذیرفتند. بر همین اساس، برخی از این [[قبایل]]، پس از [[رحلت]] [[پیامبراکرم]] {{صل}} از [[پذیرش حکومت]] [[دینی]] سر باز زدند و آن را نپذیرفتند که کندیان نیز از این قاعده مستثنا نشدند. پس از انتشار خبر [[بیماری]] [[رسول خدا]] {{صل}} عده‌ای تحت عنوان [[ادعای نبوّت]] [[مرتد]] شدند اما کندیان در برخورد با مقوله ارتداد چند دسته شدند. عده‌ای مانند تیره‌های سکون کنده و افرادی مانند ابوقرعان کِندی [[ثبات]] نشان دادند<ref>ابن حجر العسقلانی، الاصابه، به کوشش عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، ط الاولی، ۱۴۱۵، ج۷، ص۲۸۱.</ref> و بر اسلام [[پایدار]] ماندند. برخی متهم به ارتداد شدند و عده‌ای مرتد گردیدند. در مجموع، ارتداد کندیان با ارتداد قبایل دیگر متفاوت بود و اسباب متعددی داشت که یکی از آنها، بی‌توجهی عامل [[زکات]] [[خلیفه اول]] به قرار کندیان با رسول خدا {{صل}} در حمل زکات آنان به [[مدینه]] بود. براساس گزارش‌های [[تاریخی]]، زمانی که [[مردم]] کنده و حضرموت مسلمان شدند، [[پیامبر]] {{صل}} [[دستور]] داد، قسمتی از زکات حضرموت را به مردم کنده اختصاص داده، [[زکات]] کنده را برای حضرموت صرف کنند. مردی از بنی ولیعه<ref>ابن اعثم الکوفی، الفتوح، به کوشش علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱، ج۱، ۴۵-۶۵؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۱۲۵۳.</ref> کنده از پیامبر {{صل}} درخواست کرد که چون ما شتر نداریم، اگر [[صلاح]] می‌‌دانید، زکات ما را حمل کنید و پیامبر {{صل}} این درخواست را قبول کرد. بعد از [[رحلت پیامبر]] {{صل}}، [[زیاد بن لبید]] ـ عامل حضرموت ـ برای جمع‌آوری زکات بین مردم بنی ولیعه رفت. آنها از او خواستند چنان که پیامبر {{صل}} [[وعده]] داده است، باید زکات ما را حمل کنید. زیاد در جواب از آنها خواست که چون شتر دارند، خودشان، زکات را حمل کنند. با بروز [[درشتی]] زیاد، مردم حضرموت هم درشتی کردند و زکات ندادند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ۳۳۵؛ ابن اثیر؛ اسد الغابه فی معرفة الصحابه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹، ج۲، ص۳۷۸-۳۸۳.</ref>. در این هنگام [[زکات]] ندادن بخشی از کندیان، حمل بر [[ارتداد]] آنان گردید.

علاوه بر اینها علل دیگری مانند زور‌گویی عاملان زکات به هنگام [[گرفتن زکات]]<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۱۰۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۳، ص۳۳۷؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۹۹۹.</ref>، [[تصور]] [[ناتوانی]] طبقه حاکم و [[قبیله]] [[بنی تیم]] از همراه کردن [[عرب]] از دلایل ارتداد کندیان و [[همراهی]] تیره‌هایی از آنان با [[کذّاب عنسی]] بود<ref>ابن اعثم الكوفی، الفتوح، به كوشش علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱، ج۱، ص۴۸.</ref>.<ref>[[رمضان محمدی|محمدی، رمضان]]، [[قبیله کنده و نقش آن در مهم‌ترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام (مقاله)|قبیله کنده و نقش آن در مهم‌ترین رویدادهای عصر جاهلی و صدر اسلام]]، ص۱۲۲-۱۲۳؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

مقارن ظهور اسلام، تحولات [[سیاسی]]، [[دینی]] و [[فرهنگی]] وسیعی در [[جزیرة العرب]] رخ داد که موجب شد برخی از افراد برای فرار از [[جاهلیت]] به مناطق دیگر مهاجرت کنند. پس از [[فتح]] [[حیره]]، تعداد زیادی از [[قبایل عرب]] به کوفه که تازه بنا شده بود، مهاجرت کردند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ص۷۵؛ عمر رضا کحاله، معجم المؤلفین، ص۹۹۹؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج۲، ص۴۴۹ و ج۱۱، ص۵۴۴.</ref>. پس از مهاجرت قبایل عرب به کوفه، این شهر تخطیط شد و هر [[قبیله]]، محله‌ای را به خود اختصاص داد. برخی از [[قبایل]]، مانند کندیان به جهت داشتن شخصیت‌های برجسته و [[جمعیت]] زیاد، نقش مهمی را در حوادث [[صدر اسلام]] و عصر‌های بعدی برعهده گرفتند.