اولوالعزم در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

اولوالعزم در قرآن (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۶

۲۹٬۳۶۳ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۳

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۵۵

ویرایش

@@ خط ۱۸: / خط ۱۸: @@
 اختلاف در کلمه {{متن قرآن|مِنَ}} در ترکیب {{متن قرآن|مِنَ الرُّسُلِ}}<ref>سوره احقاف، آیه:۳۵.</ref> موجب شده تا برخی با بیانیه گرفتن آن، همه پیامبران الهی را اولوا‌العزم بدانند، در حالی که بیشتر مفسران {{متن قرآن|مِنَ}} را ظاهر در تبعیض<ref>مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۱۴۳؛ روح المعانی، مج‌۱۴، ج‌۲۶، ص‌۵۳‌.</ref> و بیانیه بودن آن را خلاف تحقیق می‌دانند<ref>اضواء البیان، ج‌۷، ص‌۲۶۶.</ref>. آنان تنها برخی از پیامبران را اولوا‌العزم دانسته، برای اثبات نظر خویش به آیاتی استشهاد کرده‌اند؛ از جمله آیه ۱۱۵ سوره طه که خداوند درباره [[حضرت آدم]] {{ع}} فرمود: ما در او عزمی نیافتیم: {{متن قرآن|وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِن قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا}}<ref> و ما از پیش به آدم سفارش کردیم اما او از یاد برد و در وی عزمی نیافتیم؛ سوره طه، آیه:۱۱۵.</ref> و نیز آیه ۴۸ سوره قلم که در آن رسول خویش را به صبر و شکیبایی فرمان داده و او را از شتاب در درخواست کیفر قوم خود نهی کرده است: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ }}<ref> پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود؛ سوره قلم، آیه:۴۸.</ref> اینان ملاکهایی برای اولوا‌العزم بودن ارائه داده و مصادیقی برای پیامبران اولوا‌العزم ذکر کرده‌اند؛ برخی، ملاک آن را حزم، ثبات، جدیت، صبر و تحمل در برابر آزار و اذیت قوم و دشمنان معرفی کرده و آنها را شامل ۹ یا ۶ [[پیامبر]] "[[حضرت نوح]]، [[حضرت ابراهیم]]، [[حضرت اسحاق]]، [[حضرت یعقوب]]، [[حضرت یوسف]] و [[حضرت ایوب]] {{عم}}"<ref>الکشاف، ج‌۴، ص‌۳۱۳؛ تفسیر قرطبی، ج‌۸‌، ص‌۱۴۵.</ref> دانسته‌اند؛ اما چون عزم اعتقاد قلبی و حزم ظهور فعل است و عزم و صبر نیز گرچه با یکدیگر متلازم‌اند ولی به یک معنا نیستند، این نظر مورد اشکال قرار گرفته<ref>مبهمات القرآن، ج‌۲، ص‌۵۰۷‌؛ منشور جاوید، ج‌۱۰، ص‌۲۴۹.</ref>، افزون بر آن پیامبرانی که دارای ملاک یاد شده هستند بیش از تعداد مذکورند<ref>نفحات القرآن، ج‌۷، ص‌۳۷۶.</ref>. بعضی جهاد با کافران را معیار اولوا‌العزم بودن شماری از پیامبران دانسته و از نوح، هود، صالح، موسی، داوود و سلیمان به عنوان مصادیق اولوا‌العزم یاد کرده‌اند<ref>تفسیر قرطبی، ج‌۸‌، ص‌۱۴۵.</ref>. این نظر را نیز نمی‌توان پذیرفت، زیرا همه این پیامبران به نبرد با دشمن نپرداخته و دارای این معیار نبوده‌اند، افزون بر آن نمی‌توان گفت پیامبران دیگر با دشمن به جهاد برنخاسته‌اند<ref>نفحات القرآن، ج‌۷، ص‌۳۷۶.</ref>. از [[حسن‌ بن فضل]] نقل می‌شود که او ملاک اولوا‌العزم بودن را هدایت یافتن از سوی خداوند دانسته: {{متن قرآن|أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ قُل لاَّ أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ}}<ref> آنان کسانی هستند که خداوند رهنمایی‌شان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن! بگو: من برای آن (پیامبری) از شما پاداشی نمی‌خواهم؛ آن جز یاد کردی برای جهانیان نیست؛ سوره انعام، آیه:۹۰.</ref> و ۱۸ [[پیامبر]] یاد شده در آیات ۸۳ ـ ۸۶ سوره انعام را مصادیق اولوا‌العزم شمرده است<ref>تفسیر قرطبی، ج‌۱۶، ص‌۱۴۵.</ref>. قول وی با دو اشکال مواجه است: نخست اینکه هدایت یافتگان از سوی خداوند منحصر در اینها نیستند و آیه ۸۷ همین سوره بعضی از پدران، فرزندان و برادران ایشان را نیز هدایت یافته معرفی کرده است و دیگر اینکه در میان پیامبران هجده‌گانه نام [[حضرت یونس]] {{ع}} نیز به چشم می‌خورد، در حالی که خداوند [[رسول خاتم]] {{صل}} را از پیروی او نهی کرده است: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ }}<ref> پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود؛ سوره قلم، آیه:۴۸.</ref><ref>منشور جاوید، ج‌۱۰، ص‌۲۵۵ـ‌۲۵۶.</ref> از [[جابر بن عبدالله انصاری]] نقل شده که او شمار انبیای اولوا‌العزم را ۳۱۳ تن دانسته است<ref>الدرالمنثور، ج‌۷، ص‌۴۵۵.</ref>. شایان ذکر است که در این زمینه اقوال دیگری نیز وجود دارد که همچون آرای یاد شده اساساً فاقد دلیل یا بدون دلیل موجه و مقبول است. در مجموع شاید بتوان گفت که همه اقوال در بیان اولوا‌العزم به مفهوم لغوی آن توجه کرده و از این دیدگاه مصادیقی برای آن ذکر کرده‌اند<ref>[[محمد هادی ذبیح‌زاده روشن|ذبیح‌زاده روشن، محمد هادی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۵، ص۶۹ - ۷۲.</ref>.
+== اولوالعزم در دانشنامه معاصر قرآن کریم ==
+[[پیامبران]] بزرگ و صاحبان [[شریعت]]، صاحبان [[اراده قوی]] و عامل به تمام [[وعده‌های الهی]]، [[اولوا العزم]] از دو کلمه اولوا و العزم ترکیب یافته است. اولوا به معنای صاحبان و مالکان، جمعی است که از لفظ خود مفردی ندارد<ref>العین، ج۸، ص۳۷۰.</ref>. بعضی گفته‌اند: اسم جمع و مفرد آن ذو است. اولوا همواره به شکل اضافه به امر محسوس یا معقول به کار می‌رود؛ مانند: اولوا الأرحام، اولوا القربی، اولوا العلم، اولوا الفضل<ref>فرهنگ معاصر عربی فارسی؛ التحقیق، ج۱، ص۱۳۶۰.</ref>.
+واژه [[عزم]] در لغت به معنای [[اراده]] محکم و [[استوار]] است<ref>لسان العرب، ج۱۲، ص۳۹۹.</ref>. راغب می‌گوید: عزم به معنای [[تصمیم]] گرفتن بر انجام کاری است<ref>مفردات، ص۵۶۵.</ref>. بنابراین اولوا العزم به معنای صاحبان تصمیم است.
+در [[قرآن کریم]]، گاهی عزم در مورد [[صبر]] به کار رفته {{متن قرآن|وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ}}<ref>«و هر آنکه شکیب ورزد و درگذرد بی‌گمان این از کارهایی است که آهنگ آن می‌کنند» سوره شوری، آیه ۴۳.</ref> و گاه به معنای [[وفای به عهد]] است {{متن قرآن|وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا}}<ref>«و ما از پیش به آدم سفارش کردیم اما او از یاد برد و در وی عزمی نیافتیم» سوره طه، آیه ۱۱۵.</ref>؛ بنابراین اولوا العزم بر تمام [[انبیا]] صادق است؛ زیرا تمام آن بزرگواران در [[تبلیغ رسالت]] صاحب عزم [[قوی]] بودند و به تمامی وعده‌های الهی عمل مینمودند، ولی چون گفتار آنها بر خلاف [[عقیده]] و روش [[مردمان]] [[زمان]] شان بود مسلماً از جفای آنان بسیار [[اذیت]] و [[آزار]] می‌‌دیدند و برای اجرای [[فرمان]] [[حق]] صبر می‌نمودند <ref>المیزان، ج۱۸، ص۲۱۹؛ الکاشف، ج۶، ص۱۹۴.</ref>.
+واژه اولوا العزم یکی از اصطلاحات کلیدی [[قرآن]] است که دارای [[همبستگی]] با شبکه مفاهیم قرآن شامل:
+[[برگزیدگی]]، [[انابه]] و توجه به [[خداوند]]، [[استواری]]، صبر، [[اقامه دین]]، [[هدایت]] و [[وعده الهی]] است. بر این اساس مفهومی فراتر از معنای لغوی دارد لذا می‌‌توان گفت: برگزیدگی این پیامبران، بر مبنای [[مشیت]] و [[اراده الهی]] است. به همین جهت، بر انبیای اولوا العزم فرض است که در راه [[دعوت]] خویش، ضمن [[انابه]] و توجه بسیار به خداوند، صاحب عزم قوی بوده و به تمامی وعده‌های الهی عمل نمایند و چون [[صاحب شریعت]] جدید و [[آیین]] تازه‌ای هستند با [[مشکلات]] و گرفتاری‌های بیشتری روبه‌رویند؛ لذا برای مقابله با آنها و اجرای [[فرمان الهی]] باید [[صبر]] بیشتری نمایند. تنها در این صورت است که می‌توانند افراد بیشتری را [[هدایت]] و [[دین الهی]] را اقامه دارند.
+در [[قرآن]]، اصطلاح [[اولوا العزم]] تنها در یک [[آیه]] به کار رفته است: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ بَلَاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ}}<ref>بنابراین شکیبا باش همان‌گونه که پیامبران اولوا العزم شکیبایی ورزیدند و برای آنان (عذاب را به) شتاب مخواه که آنان روزی که آنچه را وعده‌شان داده‌اند بنگرند، چنانند که گویی جز ساعتی از یک روز (در جهان) درنگ نکرده‌اند، این، پیام‌رسانی است؛ پس آیا جز بزهکار سوره احقاف، آیه ۳۵.</ref> شاید اشاره آیه، به این باشد که ای محمد، همان‌گونه که تمام [[پیامبران]] از جفای [[کفار]] صبر مینمودند تو نیز صبر نما<ref>انوار التنزیل، ج۵، ص۱۱۸.</ref>.
+معنای [[عزم]] در اینجا یا صبر است طبق آیه {{متن قرآن|وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ}}<ref>«و هر آنکه شکیب ورزد و درگذرد بی‌گمان این از کارهایی است که آهنگ آن می‌کنند» سوره شوری، آیه ۴۳.</ref>.<ref>روح المعانی، ج۲۶، ص۳۴.</ref> و یا به معنای عزم بر [[وفای به عهد]] است، عهدی که طبق آیه {{متن قرآن|وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا}}<ref>«و ما از پیش به آدم سفارش کردیم اما او از یاد برد و در وی عزمی نیافتیم» سوره طه، آیه ۱۱۵.</ref> [[سوره طه]] از [[انبیاء]] گرفته شده و یا طبق آیه {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref> به معنای عزیمت یعنی [[حکم]] و [[شریعت]] است<ref>المیزان، ج۱۸، ص۲۱۹.</ref>.
+{{متن قرآن|مِنَ}} در {{متن قرآن|مِنَ الرُّسُلِ}} نیز از نظر برخی حرف تبعیضیه است و اشاره به گروه خاصی از پیامبران بزرگ می‌باشد که [[صاحب شریعت]] بوده‌اند؛ یعنی همان کسی که در آیه {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که از پیامبران پیمان  گرفتیم و (نیز) از تو و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی پسر مریم و از آنها پیمانی استوار گرفتیم» سوره احزاب، آیه ۷.</ref> و آیه {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref> بدان‌ها اشاره شده است، [[نوح]]، [[ابراهیم]]، [[موسی]]، [[عیسی]]{{عم}} و [[محمد]]{{صل}}<ref>المیزان، ج۱۸، ص۲۱۹؛ تسنیم، ج۱۰، ص۳۸۰؛ روح المعانی، ج۱۳، ص۳۹۱.</ref>. این پنج نفر چون صاحب شریعت جدید و [[آیین]] تازه‌ای بودند با [[مشکلات]] و گرفتاری‌های بیشتری روبه‌رو شدند و برای مقابله با آن عزم و [[اراده]] محکم‌تری لازم داشتند؛ لذا به اینان، اولوا العزم اطلاق شده است<ref>التبیان، ج۹، ص۲۸۷.</ref>.
+[[روایات]] فراوانی در [[منابع شیعه]] و [[اهل سنت]] نیز، نقل شده است که پیامبران اولوا العزم همین [[پنج تن]] بودند<ref>بحارالانوار، ج۱۱، ص۵۸؛ الدر المنثور، ج۶، ص۴۵؛ روح المعانی، ج۱۳، ص۱۹۱-۱۹۳.</ref>.
+گروه دیگری از [[مفسران]] معتقدند که [[صبر]] و [[پایداری]] و مورد [[آزمایش الهی]] قرارگرفتن، نشانه تمامی [[انبیا]] است و [[خداوند]] [[پیامبری]] را برنگزید مگر این که دارنده این صفات و برخوردار از عزمی [[قوی]] و اراده‌ای [[استوار]] بود<ref>الکشاف، ج۴، ص۳۱۳.</ref>. البته [[گزینش]] انبیای [[اولوا العزم]]، بر مبنای [[مشیت]] و [[اراده الهی]] است {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref> و [[انابه]] و توجه ایشان به خداوند، سبب [[برگزیدگی]] و [[هدایت خاصه]] آنان شده است؛ زیرا مقصود از یهدی، هدایت خاصه و احراز [[مقام]] اولوا العزم است<ref>المیزان، ج۱۴، ص۳۰۵.</ref>.
+طبق [[آیه]] {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که از پیامبران پیمان  گرفتیم و (نیز) از تو و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی پسر مریم و از آنها پیمانی استوار گرفتیم» سوره احزاب، آیه ۷.</ref> که اشاره به تفاوت [[درجات معنوی]] ایشان نیز دارد<ref>مخزن العرفان، ج۱۰، ص۲۰۰.</ref>. خداوند از ایشان [[پیمان]] [[سختی]] گرفت: ادا کردن [[مسؤولیت]] [[تبلیغ]] و [[رسالت]] و [[رهبری]] و [[هدایت مردم]] در تمام زمینه‌ها {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ}}<ref>«و آنگاه خداوند از پیامبران پیمان گرفت که چون به شما کتاب و حکمتی دادم سپس پیامبری نزدتان آمد که آن (کتاب) را که با شماست راست می‌شمارد، باید بدو ایمان آورید و باید او را یاوری کنید و (آنگاه) فرمود: آیا اقرار کردید و بر (پایه) آن پیمان مرا پذیرفتید؟ گفتند: اقرار کردیم؛ فرمود: پس گواه باشید و من نیز همراه شما از گواهانم» سوره آل عمران، آیه ۸۱.</ref>.<ref>الکشاف، ج۳، ص۵۲۴.</ref> و نیز موظف بودند یکدیگر را [[تأیید]] نمایند و [[پیامبران پیشین]]، امت‌های خود را برای پذیرش [[پیامبران]] بعد آماده سازند، همان گونه که پیامبران بعد باید [[دعوت]] پیامبران پیشین را [[تصدیق]] و تأکید نمایند<ref>المیزان، ج۱۶، ص۲۷۹.</ref>.
+[[فلسفه]] این پیمان نیز، تفکیک افراد از یکدیگر، [[پاداش]] به [[مؤمنان]] و [[کیفر]] [[کافران]] است {{متن قرآن|لِيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَأَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«تا (به فرجام، خداوند) از راستی راستگویان بپرسد و برای کافران عذابی دردناک آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۸.</ref>.<ref> روح المعانی، ج۱۱، ص۱۵۳.</ref>.
+مهم‌ترین و محوری‌ترین [[تکلیف]] انبیای اولوا العزم [[اقامه دین]] و عدم [[ابلاغ]] گزینشی [[پیام‌های الهی]] است {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref> و نیز [[شکیبایی]] در برابر [[مشکلات]] و [[انکار]] کافران {{متن قرآن|فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلا تَسْتَعْجِل لَّهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاَّ سَاعَةً مِّن نَّهَارٍ بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ }}<ref>«بنابراین شکیبا باش همان‌گونه که پیامبران اولوا العزم  شکیبایی ورزیدند و برای آنان (عذاب را به) شتاب مخواه که آنان روزی که آنچه را وعده‌شان داده‌اند بنگرند، چنانند که گویی جز ساعتی از یک روز (در جهان) درنگ نکرده‌اند، این، پیام‌رسانی است؛ پس آیا جز بزهکاران نابود می‌گردند؟» سوره احقاف، آیه ۳۵.</ref>.
+به طور کلی، اشتراکات انبیای [[اولوالعزم]] را می‌‌توان در موارد زیر نام برد:
+#[[مکلف]] به [[پاسخ‌گویی]] و [[مسئولیت‌پذیری]] نسبت به پیمان‌های محکم [[الهی]] با آنان {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که از پیامبران پیمان  گرفتیم و (نیز) از تو و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی پسر مریم و از آنها پیمانی استوار گرفتیم» سوره احزاب، آیه ۷.</ref>، {{متن قرآن|لِيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَأَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا}}<ref>«تا (به فرجام، خداوند) از راستی راستگویان بپرسد و برای کافران عذابی دردناک آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۸.</ref>.
+#صبر بر [[مصائب]] و انکار کافران {{متن قرآن|فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلا تَسْتَعْجِل لَّهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاَّ سَاعَةً مِّن نَّهَارٍ بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ }}<ref>«بنابراین شکیبا باش همان‌گونه که پیامبران اولوا العزم  شکیبایی ورزیدند و برای آنان (عذاب را به) شتاب مخواه که آنان روزی که آنچه را وعده‌شان داده‌اند بنگرند، چنانند که گویی جز ساعتی از یک روز (در جهان) درنگ نکرده‌اند، این، پیام‌رسانی است؛ پس آیا جز بزهکاران نابود می‌گردند؟» سوره احقاف، آیه ۳۵.</ref>.
+#ابلاغ همه [[دستورهای الهی]]{{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref>.
+#[[مأمور]] بودن آنان به برپا داشتن [[دین الهی]]{{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref>.
+#[[انابه]] و توجه به خداوند {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref>.
+#[[هماهنگی]] در اصول [[شریعت]] {{متن قرآن|شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ}}<ref>«از دین، همان را برای شما بیان داشت که نوح را بدان سفارش کرده بود و نیز آنچه را که به تو وحی کردیم و آنچه را که به ابراهیم و موسی و عیسی، سفارش کردیم که دین را استوار بدارید و در آن به پراکندگی نیفتید؛ بر مشرکان آنچه آنان را بدان می‌خوانی گران است، خداوند است که هر که را بخواهد به سوی خود برمی‌گزیند و هر که را (به درگاه او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد» سوره شوری، آیه ۱۳.</ref> و <ref>الصافی، ج۴، ص۳۶۸؛ التحریر، ج۲۵، ص۱۲۱-۱۱۹.</ref>.
+گفتنی است که مبحث انبیای اولوا العزم و پیوند آن به مبحث [[ولایت ائمه]]{{عم}} در منابع [[امامیه]] بسط و گسترش یافته است. از جمله باید به روایاتی اشاره کرد که در آنها، [[ائمه]]{{عم}} [[وارثان علم]] و [[فضیلت]] [[پیامبران]] [[اولوا العزم]] دانسته شده‌اند<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۲۰۵.</ref>.
+در [[روایات]] فراوانی در [[منابع شیعه]] و [[اهل سنت]]، پیامبران اولوا العزم به همین [[پنج تن]] شده‌اند، چنان که در [[حدیثی]] از [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} آمده است: {{متن حدیث|مِنْهُمْ خَمْسَةٌ أُولُو اَلْعَزْمِ: نُوحٌ ، وَ إِبْرَاهِيمُ ، وَ مُوسَى ، وَ عِيسَى ، وَ مُحَمَّدٌ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ}}<ref>مجمع البیان، ج۹، ص۱۴۳.</ref>؛ در [[حدیث]] دیگری از [[امام سجاد]]{{ع}} آمده است: {{متن حدیث| خَمْسَةَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الْمُرْسَلِينَ: نُوحُ وَ إِبْرَاهِيمُ وَ مُوسَى وَ عِيسَى وَ مُحَمَّدُ
+{{صل}}}}<ref>مجمع البیان، ج۹، ص۱۴۳.</ref>. هنگامی که [[راوی]] سؤال می‌کند: چرا آنها اولوا العزم نامیده شدند؟ [[امام]] در پاسخ می‌فرماید: زیرا آنها [[مبعوث]] به شرق و غرب و [[جن]] و انس شدند<ref>بحارالانوار، ج۱۱، ص۵۸.</ref>. در حدیثی از امام صادق{{ع}} آمده است: بزرگ پیامبران و [[رسولان]] پنج نفرند و آنها پیامبران اولوا العزم هستند و آسیای [[نبوت]] و [[رسالت]] بر محور وجود آنها دور میزند، آنها نوح و [[ابراهیم]] و [[موسی]] و [[عیسی]] و محمد بودند<ref>الکافی، ج۱، ص۳.</ref>.<ref>[[زهرا محققیان|محققیان، زهرا]]، [[اولوا العزم (مقاله)|مقاله «اولواالعزم»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
+# [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[زهرا محققیان|محققیان، زهرا]]، [[اولوا العزم (مقاله)|مقاله «اولواالعزم»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
 # [[پرونده:000056.jpg|22px]] [[محمد هادی ذبیح‌زاده روشن|ذبیح‌زاده روشن، محمد هادی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']]
 # [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]