عصمت حضرت یونس: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۱۳: خط ۱۱۳:
معتقدند که ظاهر این آیه بر خشمناک شدن آن حضرت بر خدا دلالت دارد و روشن است که چنین امری منافی عصمت است.
معتقدند که ظاهر این آیه بر خشمناک شدن آن حضرت بر خدا دلالت دارد و روشن است که چنین امری منافی عصمت است.


==== پاسخ نخست ====
==== پاسخ ====
[[پرونده:11258.jpg|بندانگشتی|راست|100px|[[جعفر انواری]]]]
[[ستم]] در حد [[ترک اولی]]''': از مجموع آیه‌های [[قرآن]] در داستان [[حضرت یونس]] {{ع}}<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذَلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ}} «و یونس را (یاد کن) هنگامی که خشمناک راه خویش در پیش گرفت و گمان برد که هیچ‌گاه او را در تنگنا نمی‌نهیم پس در آن تاریکی‌ها بانگ برداشت که هیچ خدایی جز تو نیست، پاکا که تویی، بی‌گمان من از ستمکاران بوده‌ام * آنگاه او را پاسخ گفتیم و او را از اندوه رهاندیم و بدین‌گونه مؤمنان را می‌رهانیم» سوره انبیاء، آیه ۸۷-۸۸؛ {{متن قرآن|وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ * إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ * أُولَئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ * فَوَاكِهُ وَهُمْ مُكْرَمُونَ * فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ * عَلَى سُرُرٍ مُتَقَابِلِينَ}} «و جز (برای) آنچه کرده‌اید کیفر نمی‌بینید * مگر بندگان ناب خداوند * که آنان را روزی شناخته‌ای است * میوه‌ها (ی بسیار)؛ و آنان را گرامی داشته‌اند * در بوستان‌های پرنعمت * بر اورنگ‌هایی روبه‌رو می‌نشینند» سوره صافات، آیه ۳۹-۴۴؛ {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ * لَوْلَا أَنْ تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ * فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ}} «پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود * اگر نعمتی از پروردگارش او را درنمی‌یافت نکوهیده به کرانه افکنده شده بود * اما پروردگارش او را برگزید و او را از شایستگان کرد» سوره قلم، آیه ۴۸.</ref> چنین برداشت می‌شود که [[حضرت]]، کاری انجام داده که از [[مقام]] و [[شأن]] ایشان به دور بوده است. او شتاب‌زده [[قوم]] خود را ترک کرد<ref>ر.ک: نصرت بیگم امین، مخزن العرفان، ج۱۱، ص۱۲۱.</ref>، در حالی که بهتر بود در [[نفرین]] بر [[قوم]] خود و خارج شدن از [[شهر]]، [[بردباری]] بیشتری از خود نشان می‌داد. آری، او [[پیامبری]] مرسل (با استفاده از [[آیه]] ۱۳۹ [[سوره صافات]]) و همچنین از [[پیامبران]] بزرگی بود که [[خداوند]] او را بر جهانیان [[برتری]] بخشیده<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ}} «و اسماعیل و الیسع و یونس و لوط را (نیز راهنمایی کردیم) و همه را بر جهانیان برتری دادیم» سوره انعام، آیه ۸۶.</ref>، در ردیف پیامبران والامقامی همچون [[ابراهیم]] {{ع}}، نوح {{ع}}، اسماعیل {{ع}} و [[عیسی]] {{ع}} قرار داده بود<ref>ر.ک: {{متن قرآن|إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}} «ما به تو همان‌گونه وحی فرستادیم که به نوح و پیامبران پس از وی، و به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط و عیسی و ایوب و یونس و هارون و سلیمان وحی فرستادیم و به داوود زبور دادیم» سوره نساء، آیه ۱۶۳.</ref>. با توجه به این موقعیت، سزاوار بود بیش از این [[بردبار]] باشد. از این رو خداوند به [[پیامبر اسلام]] {{صل}} سفارش می‌فرماید [[صبر]] پیشه کند و مانند [[حضرت یونس]] {{ع}} نباشد: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ}}<ref>«پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود» سوره قلم، آیه ۴۸.</ref>. او نیز این [[شتاب]] را ستمی در [[حق]] خود دید و از [[درگاه الهی]] [[بخشایش]] آن را خواست<ref>ر.ک: ناصر مکارم شیرازی و دیگران، پیام قرآن، ج۷، ص۱۴۴؛ جعفر سبحانی، عصمة الانبیاء، ص۲۰۱.</ref>. حال اگر بر ظاهر لفظ «[[ظلم]]» [[جمود]] داشته باشیم، باید این [[پیامبر الهی]] را سزاوار [[لعن]] بدانیم {{متن قرآن|لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر ستمکاران!» سوره اعراف، آیه ۴۴.</ref> که این امر در [[باور]] هیچ [[مسلمانی]] نمی‌گنجد. پس باید گفت این [[گرفتاری]] برای [[یونس]] {{ع}} به عنوان [[عقوبت]] و [[کیفر]] نبوده است، بلکه آن [[حضرت]] در بوته [[آزمایش]] قرار گرفت و اگر [[نکوهش]] و ملامتی هم بوده، به دلیل ترک [[افضل]] بوده است<ref> ر.ک: محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، قدم له خلیل محبی الدین المیس، ج۱۳، جزء ۲۲، ص۱۸۱.</ref>.
حجت الاسلام و المسلمین '''[[جعفر انواری|انواری]]''' در [[کتاب]] ''«[[نور عصمت بر سیمای نبوت (کتاب)|نور عصمت بر سیمای نبوت]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
 
«'''پاسخ نخست: [[ستم]] در حد [[ترک اولی]]''': از مجموع آیه‌های [[قرآن]] در داستان [[حضرت یونس]] {{ع}}<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَكَذَلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ}} «و یونس را (یاد کن) هنگامی که خشمناک راه خویش در پیش گرفت و گمان برد که هیچ‌گاه او را در تنگنا نمی‌نهیم پس در آن تاریکی‌ها بانگ برداشت که هیچ خدایی جز تو نیست، پاکا که تویی، بی‌گمان من از ستمکاران بوده‌ام * آنگاه او را پاسخ گفتیم و او را از اندوه رهاندیم و بدین‌گونه مؤمنان را می‌رهانیم» سوره انبیاء، آیه ۸۷-۸۸؛ {{متن قرآن|وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ * إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ * أُولَئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ * فَوَاكِهُ وَهُمْ مُكْرَمُونَ * فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ * عَلَى سُرُرٍ مُتَقَابِلِينَ}} «و جز (برای) آنچه کرده‌اید کیفر نمی‌بینید * مگر بندگان ناب خداوند * که آنان را روزی شناخته‌ای است * میوه‌ها (ی بسیار)؛ و آنان را گرامی داشته‌اند * در بوستان‌های پرنعمت * بر اورنگ‌هایی روبه‌رو می‌نشینند» سوره صافات، آیه ۳۹-۴۴؛ {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ * لَوْلَا أَنْ تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ * فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ}} «پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود * اگر نعمتی از پروردگارش او را درنمی‌یافت نکوهیده به کرانه افکنده شده بود * اما پروردگارش او را برگزید و او را از شایستگان کرد» سوره قلم، آیه ۴۸.</ref> چنین برداشت می‌شود که [[حضرت]]، کاری انجام داده که از [[مقام]] و [[شأن]] ایشان به دور بوده است. او شتاب‌زده [[قوم]] خود را ترک کرد<ref>ر.ک: نصرت بیگم امین، مخزن العرفان، ج۱۱، ص۱۲۱.</ref>، در حالی که بهتر بود در [[نفرین]] بر [[قوم]] خود و خارج شدن از [[شهر]]، [[بردباری]] بیشتری از خود نشان می‌داد. آری، او [[پیامبری]] مرسل (با استفاده از [[آیه]] ۱۳۹ [[سوره صافات]]) و همچنین از [[پیامبران]] بزرگی بود که [[خداوند]] او را بر جهانیان [[برتری]] بخشیده<ref>ر.ک: {{متن قرآن|وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ}} «و اسماعیل و الیسع و یونس و لوط را (نیز راهنمایی کردیم) و همه را بر جهانیان برتری دادیم» سوره انعام، آیه ۸۶.</ref>، در ردیف پیامبران والامقامی همچون [[ابراهیم]] {{ع}}، نوح {{ع}}، اسماعیل {{ع}} و [[عیسی]] {{ع}} قرار داده بود<ref>ر.ک: {{متن قرآن|إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا}} «ما به تو همان‌گونه وحی فرستادیم که به نوح و پیامبران پس از وی، و به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط و عیسی و ایوب و یونس و هارون و سلیمان وحی فرستادیم و به داوود زبور دادیم» سوره نساء، آیه ۱۶۳.</ref>. با توجه به این موقعیت، سزاوار بود بیش از این [[بردبار]] باشد. از این رو خداوند به [[پیامبر اسلام]] {{صل}} سفارش می‌فرماید [[صبر]] پیشه کند و مانند [[حضرت یونس]] {{ع}} نباشد: {{متن قرآن|فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ}}<ref>«پس برای (رسیدن) فرمان پروردگارت شکیبایی پیشه کن و چون «همراه ماهی» (یونس) مباش آنگاه که بانگ برداشت در حالی که اندوهگین بود» سوره قلم، آیه ۴۸.</ref>. او نیز این [[شتاب]] را ستمی در [[حق]] خود دید و از [[درگاه الهی]] [[بخشایش]] آن را خواست<ref>ر.ک: ناصر مکارم شیرازی و دیگران، پیام قرآن، ج۷، ص۱۴۴؛ جعفر سبحانی، عصمة الانبیاء، ص۲۰۱.</ref>. حال اگر بر ظاهر لفظ «[[ظلم]]» [[جمود]] داشته باشیم، باید این [[پیامبر الهی]] را سزاوار [[لعن]] بدانیم {{متن قرآن|لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ}}<ref>«لعنت خداوند بر ستمکاران!» سوره اعراف، آیه ۴۴.</ref> که این امر در [[باور]] هیچ [[مسلمانی]] نمی‌گنجد. پس باید گفت این [[گرفتاری]] برای [[یونس]] {{ع}} به عنوان [[عقوبت]] و [[کیفر]] نبوده است، بلکه آن [[حضرت]] در بوته [[آزمایش]] قرار گرفت و اگر [[نکوهش]] و ملامتی هم بوده، به دلیل ترک [[افضل]] بوده است<ref> ر.ک: محمد بن عمر فخر رازی، مفاتیح الغیب، قدم له خلیل محبی الدین المیس، ج۱۳، جزء ۲۲، ص۱۸۱.</ref>.
این [[تفسیر]]، خالی از ایراد و عاری از اشکال است.
این [[تفسیر]]، خالی از ایراد و عاری از اشکال است.


۱۳٬۸۵۶

ویرایش