←حکم تکلیفی
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
==[[حکم تکلیفی]]== | ==[[حکم تکلیفی]]== | ||
مجموعهای از فقها، [[اتفاق نظر]] دارند در اینکه احتکار، مرجوح و [[نکوهیده]] است؛ با این حال، [[اختلاف]] نظر در میان آنها وجود دارد که آیا حکم تکلیفی آن به صورت [[نهی]] تحریمی یا تنزیهی ([[کراهت]]) است. | مجموعهای از فقها، [[اتفاق نظر]] دارند در اینکه احتکار، مرجوح و [[نکوهیده]] است؛ با این حال، [[اختلاف]] نظر در میان آنها وجود دارد که آیا حکم تکلیفی آن به صورت [[نهی]] تحریمی یا تنزیهی ([[کراهت]]) است. | ||
===قول به حرمت=== | |||
برخی از [[فقهای امامیه]]، با استناد به چندین متن، باور دارند که احتکار [[حرام]] است. به عنوان مثال، در حدیثی آمده است: «[[امام صادق]]{{ع}} سؤال کردند: [[شغل]] شما چیست؟ من پاسخ دادم: فروشنده گندم هستم و گاهی با رواج [[بازار]] و گاهی با [[کسادی]] مواجه میشوم که در آن مواقع گندم را ذخیره میکنم. [[امام]]{{ع}} پرسیدند: اطرافیان شما در این باره چه میگویند؟ من پاسخ دادم: آنها مرا [[محتکر]] مینامند. باز هم [[امام]]{{ع}} سؤال کردند: آیا فردی دیگری نیز این کالا را میفروشد؟ من گفتم: من حتی یک هزارم این کالا را نمیفروشم، [[امام]]{{ع}} فرمودند: مشکلی وجود ندارد. محتکری که مورد [[نکوهش]] قرار میگیرد، مردی از [[قریش]] به نام [[حکیم بن حزام]] است که هرگاه [[خوراک]] به [[مدینه]] میرسید، کل آن را خریداری میکرد. [[پیامبر]]{{صل}} از او عبور کرد و فرمود: ای [[حکیم بن حزام]]، برحذر باش که [[احتکار]] نکنی!». | برخی از [[فقهای امامیه]]، با استناد به چندین متن، باور دارند که احتکار [[حرام]] است. به عنوان مثال، در حدیثی آمده است: «[[امام صادق]]{{ع}} سؤال کردند: [[شغل]] شما چیست؟ من پاسخ دادم: فروشنده گندم هستم و گاهی با رواج [[بازار]] و گاهی با [[کسادی]] مواجه میشوم که در آن مواقع گندم را ذخیره میکنم. [[امام]]{{ع}} پرسیدند: اطرافیان شما در این باره چه میگویند؟ من پاسخ دادم: آنها مرا [[محتکر]] مینامند. باز هم [[امام]]{{ع}} سؤال کردند: آیا فردی دیگری نیز این کالا را میفروشد؟ من گفتم: من حتی یک هزارم این کالا را نمیفروشم، [[امام]]{{ع}} فرمودند: مشکلی وجود ندارد. محتکری که مورد [[نکوهش]] قرار میگیرد، مردی از [[قریش]] به نام [[حکیم بن حزام]] است که هرگاه [[خوراک]] به [[مدینه]] میرسید، کل آن را خریداری میکرد. [[پیامبر]]{{صل}} از او عبور کرد و فرمود: ای [[حکیم بن حزام]]، برحذر باش که [[احتکار]] نکنی!». | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
برای این [[باور]]، به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ}}<ref>«بیگمان به کسانی که کفر ورزیدهاند».. سوره حج، آیه 25.</ref> و احادیثی که بیان میکنند: «[[محتکر]] [[ملعون]] است» استدلال شدهاست<ref>ر.ک: [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[الموسوعة الفقهیة المقارنة (کتاب)|الموسوعة الفقهیة المقارنة]] ج۱، ص۲۹۲.</ref>. | برای این [[باور]]، به [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ}}<ref>«بیگمان به کسانی که کفر ورزیدهاند».. سوره حج، آیه 25.</ref> و احادیثی که بیان میکنند: «[[محتکر]] [[ملعون]] است» استدلال شدهاست<ref>ر.ک: [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[الموسوعة الفقهیة المقارنة (کتاب)|الموسوعة الفقهیة المقارنة]] ج۱، ص۲۹۲.</ref>. | ||
===قول به کراهت=== | |||
در مقابل، گروهی از [[فقهای امامیه]] و اکثر علمای حنفیه، [[احتکار]] را [[مکروه]] دانستهاند. البته اطلاق کراهت در [[کلام]] آنها منصرف به کراهت تحریمی است و انجامدهنده این عمل [[مستحق عذاب]] [[الهی]] خواهد بود. همچنین برخی از علمای [[شافعی]] نیز بر کراهت احتکار نظر دادهاند. | |||
فقهای امامیه پس از [[تضعیف]] [[ادله]] بر [[حرمت]] احتکار، به سخن [[امام صادق]]{{ع}} که تعبیر به «مکروه بودن» آن کردهاند، استناد فرمودهاند: «از ایشان درباره فردی که غذا را احتکار میکند و [[منتظر]] افزایش قیمت است، سؤال کردم که آیا اشکالی دارد؟ [[امام]]{{ع}} فرمودند: اگر طعام برای [[مردم]] کافی باشد مشکلی نیست، اما اگر کم باشد و نتوان به آن اکتفا نمود، مکروه است که آن را احتکار کرده و مردم نیازمند را رها کند»<ref>ر.ک: [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[الموسوعة الفقهیة المقارنة (کتاب)|الموسوعة الفقهیة المقارنة]] ج۱، ص۲۹۲.</ref>. | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||