مبارزه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

در این مدخل هرچند اساس آن [[دلداری]] [[خداوند]] به [[پیامبر]] نسبت به برخوردهای غلط مخالفان [[رسالت]] آن حضرت است، اما نکاتی درباره مبارزه و شیوه برخورد [[پیامبر]] با آنان که مقوله‌ای [[دینی]] و [[اعتقادی]] است، آشکار می‌شود. از سوی دیگر ادبیات و زبان مخالفان را در برخورد با آن حضرت در [[تهدید]] به [[قتل]] و [[اخراج]] و [[حیله]] کردن آشکار می‌کند.

== تسلی به [[پیامبر]] و رفع [[نگرانی]] برای [[تهدید]] و [[مبارزات]] مخالفان ==

# مبارزه با [[پیامبر]]، به منزله مقابله و مبارزه با [[خداوند]]: {{متن قرآن|وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا}} مستند نمودن [[نفی]] ضرر به [[خداوند]]، به اینکه مراد، [[نفی]] ضرر از [[دین]] و [[پیامبر]] و [[مسلمانان]] است، اشاره به این معنا دارد که مبارزه با [[دین]] و [[پیامبر]] به منزله مبارزه با [[خداوند]] است. و از جهتی هم تسلی ودلداری به [[پیامبر]] است {{متن قرآن|وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ...}}؛

# ترفندهای [[کافران]]، برای مبارزه با [[پیامبر]] بی‌ثمر و موجب هلاکت خودشان: {{متن قرآن|وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْأَوْنَ عَنْهُ وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ...}}؛

# کیفیت برخورد مخالفان با [[رسالت پیامبر اسلام]] همانند تهدیدها و برخورد با [[رسالت]] انبیای پیشین: {{متن قرآن|مَا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ...}}؛

# [[دلداری]] [[خداوند]] به [[پیامبر]] نسبت به برخوردهای مخالفان [[رسالت]] آن حضرت، با بیان رفتارهای مترفان با پیامبران پیشین: {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَا إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَى أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ}}؛

# مبارزه [[کافران]] علیه [[پیامبر]] با [[توطئه]] [[اخراج]] او از [[مکه]] و [[دلداری]] و تسلی [[خداوند]] با [[وعده]] [[نصرت]] و خنثی کردن نقشه‌ها و توطئه‌های [[مکر]] آمیز آنان: {{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا... أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}} {{متن قرآن|أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا... وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ}} {{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ}} {{متن قرآن|وَإِنْ كَادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْهَا}} {{متن قرآن|وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ}} {{متن قرآن|يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ}}؛

# ادّعای دروغین [[نبوت]] از ناحیه [[کافران]]، به انگیزه مبارزه با [[پیامبر اکرم]]: {{متن قرآن|وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ}}؛

# [[پیامبر]] موظف به مبارزه با رسوم [[جاهلی]] در ورود به [[خانه]] از پشت آن و نه از درب آن، هنگام انجام دادن [[حج]]: {{متن قرآن|قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا}}؛

== [[سکوت]] و بی‌تفاوتی یکی از راه‌های عبور از تهدیدهای مخالفان ==

#{{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«بگو: خداوند (این قرآن را فرستاده است)؛ سپس آنان رها کن در بیهودگی‌شان به بازی پردازند» سوره انعام، آیه ۹۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}} معمولاً در جایی که جواب سؤال پرسش‌کننده مطلبی است روشن و مورد اعتراف [[پرسش]] شونده، خود [[پرسش]] کننده می‌تواند مبادرت به دادن جواب سؤال خود کند. در مورد بحث نیز چون جواب سؤال بالا بسیار روشن بوده به [[پیغمبر]] خود امر کرد: “تو به ایشان بگو [[خداوند]] این معارف را بر [[بشر]] القاء کرده” شما ای گروه [[یهود]] بدانید - و به خوبی هم می‌دانید - که آن کتابی که [[موسی]] {{ع}} برای شما آورد، و آن معارفی که از وسع و [[قدرت]] شما بیرون بود و اعتراف دارید که آن را از پدران خود [[ارث]] نبرده‌اید همه از ناحیه [[خدا]] بود. و چون گفتن اینکه “خداوند بر هیچ بشری چیزی نفرستاده” گفتاری لغو و [[بیهوده]] بود، و نیز از آنجایی که صدور چنین حرفی از مردمی مانند [[یهود]] که اعتراف به [[تورات موسی]] {{ع}} داشته و به [[علم]] و کتابی که او برایشان آورده بود، [[مباهات]] می‌کردند، جز [[بازی]] کردن با حقایق معنای دیگری نداشت، از این‌رو به [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود که: [[یهودیان]] را به حال خود واگذارد تا سرگرم بازیچه خود باشند<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۷، ص۳۸۶.</ref>.

#{{متن قرآن|وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا}}<ref>«و بر آنچه می‌گویند شکیبا باش و از آنان به نکویی دوری گزین» سوره مزمل، آیه ۱۰.</ref>. '''نکته''': در برابر آن‌چه [[دشمنان]] می‌گویند [[صابر]] و [[شکیبا]] باش، و از آنها دوری کن، اما دوری شایسته و جمیل {{متن قرآن|وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا}} و به این ترتیب در اینجا مقام “صبر” و “هجران” فرا می‌رسد، چرا که در مسیر [[دعوت]] به سوی [[حق]]، بدگویی [[دشمنان]]، و [[ایذاء]] و [[آزار]] آنان، فراوان است، و اگر باغبان بخواهد گلی را بچیند باید در برابر زبان خار [[صبر]] و تحمل داشته باشد به علاوه گاهی در اینجا بی‌اعتنایی و دوری لازم است، تا هم از شرشان در [[امان]] بماند، و هم درسی از این طریق به آنان بدهد، ولی این هجران و دوری نباید به معنی [[قطع]] برنامه‌های [[تربیتی]]، و [[تبلیغ]] و [[دعوت]] به سوی [[خدا]] باشد. به این ترتیب [[آیات]] فوق نسخه جامع و کاملی به [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و تمام کسانی که در خط او گام بر می‌دارند می‌دهد که از [[عبادات]] شبانه و [[نیایش]] [[پروردگار]] در [[سحرگاهان]]، مدد بگیرند، و سپس این نهال را با آب [[یاد خدا]] و [[اخلاص]] و [[توکل]] و [[صبر]] و هجران جمیل، آبیاری کنند، “هجر جمیل” (دوری و جدایی شایسته) همان‌گونه که اشاره کردیم به معنی هجران توأم با دلسوزی و [[دعوت]] و [[تبلیغ]] به سوی [[حق]] است، که یکی از [[روش‌های تربیتی]] در مقطع‌های خاصی محسوب می‌شود، و هرگز منافات با مسأله “جهاد” در مقطع‌های دیگر ندارد که هر کدام جایی و هر نکته مقامی دارد، و به تعبیر دیگر این دوری، بی‌اعتنایی نیست، بلکه خود نوعی اعتنا است و به هر حال اینکه بعضی [[حکم]] [[آیه]] فوق را [[منسوخ]] با [[آیات]] [[جهاد]] دانسته‌اند صحیح نیست. مرحوم [[طبرسی]] در ([[مجمع البیان]]، ج۱۰، ص۳۷۹) در ذیل [[آیه]] می‌گوید: این [[آیه]] دلالت می‌کند که مبلغین [[اسلام]]، و دعوت‌کنندگان به سوی [[قرآن]]، باید در مقابل [[ناملایمات]] [[شکیبایی]] پیشه کنند، و با [[حسن خلق]]، و [[مدارا]]، با [[مردم]] [[معاشرت]] نمایند، تا سخنان آنها زودتر پذیرفته شود<ref>تفسیر نمونه، ج۲۵، ص۱۸۱.</ref>.

# توصیه [[خداوند]] به [[پیامبر]] برای بی‌اعتنایی و مبارزه منفی با [[مسلمانان]] توطئه‌گر و دورو: {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا}}؛

# [[پیامبر]] موظف به بی‌اعتنایی و مبارزه منفی با مغالطه‌گران و شبهه‌افکنان در [[آیات قرآن]]: {{متن قرآن|وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ...}}؛

# [[پیامبر]] [[مأمور]] مبارزه منفی با [[مشرکان]] [[مکّه]]، از راه بی‌اعتنایی به آنها که به هی‌چوجه به این‌گونه شیطنت‌ها اعتنا نکند و آنها و تهمت‌هایشان را به حال خود واگذارد {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ}} و آنها را با آرزوهایشان واگذارد که به زودی در [[دنیا]] یا [[آخرت]] از این عالم [[آرزو]] - تخیل - خارج خواهند شد و حقایق را خواهند دانست {{متن قرآن|رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا... * ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ}}، {{متن قرآن|لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ}}، {{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ...}} و [[خداوند]] در چند [[آیه]] بر واگذاری [[مشرکان]] در حرکت‌ها و مخالفت‌هایشان تأکید می‌کند و [[معاد]] و جزای [[اعمال]] آنان در [[قیامت]] را پایان کار آنان میداند که به نتیجه کارهای خود [[آگاه]] میشوند {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ}}، {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ}}، {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ}}؛

# به چالش کشیدن [[عقاید]] [[باطل]] و بی‌منطق [[مشرکان]] و برخورد و مبارزه [[پیامبر]] با مخالفان، متکی بر منطق و [[استدلال]]: {{متن قرآن|فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ * أَمْ لَكُمْ سُلْطَانٌ مُبِينٌ * فَأْتُوا بِكِتَابِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)| فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۶۱۹.</ref>.

# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']]