روابط اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

منظور از «روابط اجتماعی»، «ارتباط و [[وابستگی]] متقابل [[انسان‌ها]] و جهت‌گیری [[رفتاری]]» آنهاست<ref>فرامرز رفیع پور، آناتومی جامعه: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی، ص۷۳.</ref>. یکی از نکاتی که در روابط اجتماعی مطالعه می‌شود، نوع و ساختار [[روابط انسان‌ها]] با هم و [[قانونمندی]] [[حاکم]] بر آن است. [[درک]] یک نوع ارتباط را می‌توان در مدلی ساده بر اساس [[توزیع]] [[قدرت]] و [[نفوذ]] در انواع روابط تصور کرد؛ روابط افقی میان دو نفر که از نظر شرایط یکسان‌اند (مانند دو کارمند) و روابط عمودی میان [[رئیس]] و زیردست و تغییرات رفتارشان در هر نوع از این روابط. هرگاه روابط، عمودی باشد که عده‌ای در بالا و برخی در پایین قرار گیرند، معمولاً روابط اجتماعی میان آن دو، همراه با [[تنفر]]، دوری، [[فخرفروشی]]، [[تکبر]] و... است، ولی هنگامی که روابط، افقی و در یک سطح باشد، روابط اجتماعی میان آنها، همراه با [[الفت]]، [[مهربانی]]، علاقه و... است<ref>ر.ک: فرامرز رفیع پور، آناتومی جامعه: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی، ص۷۴، ۷۵.</ref>. به سخن دیگر، «معمولاً روابط اجتماعی، [[ارتباطات]] میان دو شخص یا دو گروه را می‌رساند. روابط چنانچه صورت [[همکاری]]، مبادله، تفاهم، وصلت، [[دوستی]]، [[استخبار]] و... یابد، مثبت و چنانچه صورت [[مبارزه]]، تنش، [[کشمکش]]، هماوردی، [[تقابل]]، خراب‌کاری و... پذیرد، منفی و آن‌گاه که به صورت انطباق، همسازی و [[قرارداد]] در آید، خنثی خوانده می‌شوند»<ref>آلن بیرو، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه باقر ساروخانی، ص۳۷۶.</ref>.

یک [[جامعه دینی]] که اهدافی برای آن تعریف شده و ضامن و عهده‌دار [[تربیت]] انسان‌ها در راستای آن [[اهداف]] (تعالی) است، روابط اجتماعی انسان‌ها را بر [[اساس دین]] مشخص می‌سازد؛ یعنی ارزش‌هایی مطرح می‌کند که روابط اجتماعی بر اساس آنها شکل می‌گیرد. [[آخرت‌گرایی]]، [[قرب به خدا]]، [[فداکاری]] برای جمع و...، ارزش‌هایی است که [[جامعه]]، افراد را به [[رفتار]] در راستای آن [[دعوت]] می‌کند. در این گونه روابط، انسان‌ها به [[میزان]] نزدیکی خود به [[ارزش‌ها]]، [[عزیز]] و گرامی می‌شوند. [[اخلاق]] و رفتارهای [[نیک]]، ابزاری برای رسیدن به ارزش‌ها هستند؛ به طوری که همواره [[روابط اجتماعی]] [[انسان‌ها]] را در نوع نخست نگه می‌دارد؛ یعنی روابط آنها بر اساس هنجارهای [[اخلاقی]] صورت می‌گیرد. اگر این [[ارزش‌ها]] جای خود را به [[دنیاگرایی]] و ماده‌پرستی بدهد، [[رفتارها]] نیز [[تغییر]] می‌کند. تا وقتی [[تقوا]] و [[نزدیکی به خدا]] [[ارزش]] باشد، همه خود را در یک سطح می‌بینند و معیار ارزش‌یابی آنها، پایگاه و [[منزلت اجتماعی]]، [[اقتصادی]]، [[سیاسی]] و... نخواهد شد، ولی آن‌گاه که ارزش‌ها تغییر یابد، نوع روابط اجتماعی دگرگون می‌شود. بنابراین، [[امیرمؤمنان]]، علی{{ع}} برای اینکه انسان‌ها به تعالی و [[نیازهای مادی]] و معنوی‌شان برسند، با توصیه و [[تذکر]] می‌کوشد [[ارزش‌های جامعه]] را از دنیاگرایی به [[آخرت‌گرایی]] تغییر دهد. در این راستا، [[رفتار]] بر اساس [[ارزش‌های اخلاقی]] را سفارش می‌کند و [[مردم]] را از رفتارها و اخلاق‌های [[زشت]] [[اجتماعی]] بر [[حذر]] می‌دارد؛ چراکه اخلاق‌های زشت اجتماعی، روابط اجتماعی را به صورت نوع نخست (عمودی) در می‌آورد و [[کبر]]، [[غرور]]، [[بخل]]، [[فخرفروشی]] و... در آن، معیار قرار می‌گیرد. مطلب دوم اینکه [[اخلاق]]، رفتار و [[منش]] مردم، امری [[فرهنگی]] است و [[اصلاح]] آن با [[بسترسازی]]، [[الگودهی]]، سفارش و تذکر ممکن می‌شود، نه با [[خشونت]] و [[زور]]. [[امام علی]]{{ع}} از [[ساختار حکومت]] آغاز می‌کند و چگونگی رفتار با مردم را به [[زمامداران]] و [[کارگزاران]] خود، می‌آموزد و مردم را نیز از راه الگودهی، به تغییر روابط اجتماعی‌شان با از بین بردن [[صفات ناپسند]] و کسب [[فضیلت‌ها]] [[تشویق]] می‌کند.<ref>[[مهدی محمدی صیفار|محمدی صیفار، مهدی]]، [[اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی (کتاب)|اندیشه و روش اصلاح جامعه از دیدگاه امام علی]] ص ۳۳۳.</ref>