استغفار در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

مفهوم [[آمرزش خواهی]] ۶۸ بار در [[قرآن]] آمده است: ۴۳ مورد از آن در هیئت‌های گوناگون باب استفعال، ۱۷ مورد در قالب «إغفر»، سه مورد به صیغه «یغفر»، دو مورد «تغفر» و یک بار به‌صورت «مغفرة» به کار رفته است.<ref>المعجم المفهرس، ص۶۳۴، «غفر».</ref> در دو [[آیه]] نیز [[فرمان]] [[استغفار]] با واژه «حِطَّة» آمده و نقل شده است که [[خداوند]] به [[بنی اسرائیل]] فرمان استغفار داد تا مشمول [[مغفرت الهی]] قرار گیرند. {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتیم: بدین شهر در آیید و از (نعمت‌های) آن از هر جا که خواستید فراوان بخورید و با فروتنی از دروازه وارد شوید و بگویید: از لغزش ما بگذر!  تا از لغزش‌های شما درگذریم، و به زودی (پاداش) نکوکاران را می‌افزاییم» سوره بقره، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که به ایشان گفته شد: در این شهر (بیت المقدس) جای گیرید و از هر جای آن خواستید بخورید و بگویید: «از لغزش ما بگذر!»  و از این دروازه، سجده‌کنان (به شهر) در آیید تا گناهانتان را بیامرزیم، به زودی بر (پاداش) نیکوکاران می‌افزاییم» سوره اعراف، آیه ۱۶۱.</ref> واژه استغفار به معنای درخواست [[مغفرت]]<ref>شمس العلوم، ج ۸، ص۴۹۸۲.</ref> از ریشه «غ ـ ف ـ ر» در لغت به معنای [[پوشش]] است،<ref>لسان‌العرب، ج ۱۰، ص۹۱؛ النهایه، ج ۳، ص۳۷۳، «غفر».</ref> چنان که گفته می‌شود: {{عربی|"اصبغ ثوبك بالسواد فهوأغفر لوسخه"}} «لباست را رنگ سیاه کن تا در برابر چرک پوشاننده‌تر باشد».<ref>مفردات، ص۶۰۹، «غفر».</ref> به کلاه‌خود نیز از آن جهت که سر را از آسیبها می‌پوشاند، «مِغفَر» می‌گویند<ref>لسان العرب، ج ۱۰، ص۹۱.</ref> و پارچه‌ای را که به‌صورت آستر، یک سوی [[لباس]] را پوشش می‌دهد، «غَفَر» می‌نامند.<ref>النهایه، ج ۳، ص۳۷۴.</ref> [[استغفار]] در اصطلاح، به معنای درخواست زبانی یا عملی <ref>مفردات، ص۶۰۹.</ref> [[آمرزش]]<ref>کشف الاسرار، ج ۲، ص۴۶.</ref> و پوشش [[گناه]]<ref>التحریرو التنویر، ج ۴، ص۹۲.</ref> از پیشگاه خداوند، و [[هدف]] از آن درخواست مصونیّت از آثار بد گناه و [[عذاب الهی]] است.<ref>مفردات، ص۶۰۹.</ref> کیفیّت پوشاندن گناه از بحث استغفار خارج است و از جمله [[افعال الهی]] به شمار می‌رود و از آن تحت عناوین [[غفران]]، [[عفو]]، [[تکفیر]] [[سیّئه]] و تبدیل آن به [[حسنه]] بحث می‌شود. برخی، واژه استغفار در آیاتی از قرآن را به [[ایمان]]،<ref>الکشاف، ج ۲، ص۴۰۲.</ref> [[اسلام]] <ref>التفسیرالکبیر، ج ۱۵، ص۱۵۸.</ref> یا گزاردن [[نماز]]<ref>مجمع البیان، ج ۲، ص۷۱۴.</ref> [[تفسیر]] کرده‌اند که به مصادیق استغفار در [[مقام عمل]] اشاره دارند. در [[شریعت اسلامی]]، استغفار به‌صورت [[بهترین عبادت]] و [[دعا]] مطرح، و فراوانی انجام دادن آن توصیه شده و شاخص‌ترین تعبیر از آن، با جمله «استغفر [[الله]]» است.<ref>البرهان، ج ۵، ص۶۴ ـ ۶۵؛ نورالثقلین، ج ۵، ص۳۸.</ref>