علم‌الکتاب در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۳۳: خط ۳۳:
# بعضی دانش او را [[آگاهی]] از [[اسم اعظم]] [[الهی]] دانسته‌اند و حتی مصادیقی برای اسم اعظم بیان کرده‌اند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۷، ص۳۴۹؛ جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۹، ص۱۰۲؛ الجامع لأحکام القرآن، ج‏۱۴، ص۲۰۴؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۳، ص۳۶۷؛ تفسیر روح البیان، ج‏۶، ص۳۴۹.</ref>. در برخی [[روایات]] نیز بیان شده است که [[اسم اعظم]] هفتاد و سه حرف دارد. [[آصف]] تنها یک حرف از این ۷۳ حرف را می‌دانست و به وسیله آن توانست که تخت بلقیس را در یک چشم برهم زدن جابجا کند.<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۳۰؛ بصائر الدرجات، ص۲۰۸ـ۲۱۰.</ref>.
# بعضی دانش او را [[آگاهی]] از [[اسم اعظم]] [[الهی]] دانسته‌اند و حتی مصادیقی برای اسم اعظم بیان کرده‌اند<ref>مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۷، ص۳۴۹؛ جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۹، ص۱۰۲؛ الجامع لأحکام القرآن، ج‏۱۴، ص۲۰۴؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۳، ص۳۶۷؛ تفسیر روح البیان، ج‏۶، ص۳۴۹.</ref>. در برخی [[روایات]] نیز بیان شده است که [[اسم اعظم]] هفتاد و سه حرف دارد. [[آصف]] تنها یک حرف از این ۷۳ حرف را می‌دانست و به وسیله آن توانست که تخت بلقیس را در یک چشم برهم زدن جابجا کند.<ref>ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۳۰؛ بصائر الدرجات، ص۲۰۸ـ۲۱۰.</ref>.
# برخی دیگر از [[مفسران]]، کتاب را در [[آیه]] یاد شده، به کتاب‌های [[پیامبران الهی]] [[تفسیر]] کرده و [[علم الکتاب]] را [[آگاهی]] از کتاب‌های [[پیامبران]] دانسته‌اند.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۵، ص۳۶۳؛ تفسیر نمونه، ج‏۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر آسان، ج‏۱۵، ص۶۸؛ الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ج‏۵، ص۲۳۷؛ تفسیر القرآن الکریم (شبر)، ص۳۶۵.</ref>.
# برخی دیگر از [[مفسران]]، کتاب را در [[آیه]] یاد شده، به کتاب‌های [[پیامبران الهی]] [[تفسیر]] کرده و [[علم الکتاب]] را [[آگاهی]] از کتاب‌های [[پیامبران]] دانسته‌اند.<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۵، ص۳۶۳؛ تفسیر نمونه، ج‏۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر آسان، ج‏۱۵، ص۶۸؛ الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ج‏۵، ص۲۳۷؛ تفسیر القرآن الکریم (شبر)، ص۳۶۵.</ref>.
# احتمال دیگر آن است که مراد از علم الکتاب، [[علم به لوح محفوظ]] یا همان [[کتاب مبین]] باشد<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۵، ص۳۶۳؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۷، ص۳۴۹؛ تفسیر نمونه، ج‏۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر اثناعشری، ج‏۶، ص۴۰۷؛ تفسیر أحسن الحدیث، ج۷، ص۴۶۰.</ref>. در [[قرآن کریم]] بر این نکته تأکید شده است که هیچ امری در عالم وجود ندارد و محقق نمی‌شود، مگر آنکه در «کتاب مبین» ثبت شده است<ref>الأنعام:۵۹: «وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیبِ لا یعْلَمُها إِلاَّ هُوَ وَ یعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاَّ یعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فی‏ ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاَّ فی‏ کتابٍ مُبینٍ» و ر.ک: یونس:۶۱؛ هود:۶؛ النمل:۱؛ النمل:۷۵؛ سبأ:۳.</ref>. در مواردی نیز [[قرآن]] از «[[کتاب مکنون]]»<ref>واقعه:۷۷ـ۷۹: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌفىِ کتَابٍ مَّکنُونٍلَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ».</ref>، «[[ام الکتاب]]»<ref>رعد:۳۹: «یمْحُوا اللَّهُ ما یشاءُ وَ یثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکتابِ».</ref>، «[[لوح محفوظ]]»<ref>بروج:۲۲: «فی‏ لَوْحٍ مَحْفُوظ».</ref> و «[[امام مبین]]»<ref>یس:۱۲: «إِنَّا نَحْنُ نُحْی الْمَوْتى‏ وَ نَکتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ کلَّ شَی‏ءٍ أَحْصَیناهُ فی‏ إِمامٍ مُبینٍ».</ref>[[سخن]] گفته که به نظر می‌رسد نام‌های متعدد برای همان «کتاب مبین» است. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>واقعه: ۷۷ـ۷۹: «إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌ فىِ کتَابٍ مَّکنُونٍ لَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ». ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۹، ص۱۳۷.</ref>. بنابراین [[تفسیر]]، مقصود [[آیه]] یاد شده از این که جناب [[آصف]] را دارای [[علم]] به بخشی از «الکتاب» معرفی کرده، آن است که او به بخشی از [[دانش]] «[[کتاب مبین]]» [[دست]] یافته بود<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه (پایان‌نامه)|قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه]] (فصل اول).</ref>.
# احتمال دیگر آن است که مراد از علم الکتاب، [[علم به لوح محفوظ]] یا همان [[کتاب مبین]] باشد<ref>ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۵، ص۳۶۳؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏۷، ص۳۴۹؛ تفسیر نمونه، ج‏۱۵، ص۴۶۹؛ تفسیر اثناعشری، ج‏۶، ص۴۰۷؛ تفسیر أحسن الحدیث، ج۷، ص۴۶۰.</ref>. در [[قرآن کریم]] بر این نکته تأکید شده است که هیچ امری در عالم وجود ندارد و محقق نمی‌شود، مگر آنکه در «کتاب مبین» ثبت شده است<ref>الأنعام:۵۹: {{متن قرآن|وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیبِ لا یعْلَمُها إِلاَّ هُوَ وَ یعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاَّ یعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فی‏ ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاَّ فی‏ کتابٍ مُبینٍ}} و ر.ک: یونس:۶۱؛ هود:۶؛ النمل:۱؛ النمل:۷۵؛ سبأ:۳.</ref>. در مواردی نیز [[قرآن]] از «[[کتاب مکنون]]»<ref>واقعه:۷۷ـ۷۹: {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌفىِ کتَابٍ مَّکنُونٍلَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ}}.</ref>، «[[ام الکتاب]]»<ref>رعد:۳۹: {{متن قرآن|یمْحُوا اللَّهُ ما یشاءُ وَ یثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکتابِ}}.</ref>، «[[لوح محفوظ]]»<ref>بروج:۲۲: «فی‏ لَوْحٍ مَحْفُوظ».</ref> و «[[امام مبین]]»<ref>یس:۱۲: {{متن قرآن|إِنَّا نَحْنُ نُحْی الْمَوْتى‏ وَ نَکتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ کلَّ شَی‏ءٍ أَحْصَیناهُ فی‏ إِمامٍ مُبینٍ}}.</ref>[[سخن]] گفته که به نظر می‌رسد نام‌های متعدد برای همان «کتاب مبین» است. این کتاب از دسترس انسان‌های عادی خارج است و بنابر برخی [[تفاسیر]] تنها برخی از اولیای [[خداوند]] به تناسب جایگاه و [[منزلت]] خود می‌توانند به آن دسترسی داشته و به علومی ویژه دست یابند که افراد عادی از آن بی‌بهره‌‌اند<ref>واقعه: ۷۷ـ۷۹: {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقُرْءَانٌ کرِیمٌ فىِ کتَابٍ مَّکنُونٍ لَّا یمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ}}. ر.ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج‏۱۹، ص۱۳۷.</ref>. بنابراین [[تفسیر]]، مقصود [[آیه]] یاد شده از این که جناب [[آصف]] را دارای [[علم]] به بخشی از «الکتاب» معرفی کرده، آن است که او به بخشی از [[دانش]] «[[کتاب مبین]]» [[دست]] یافته بود<ref>[[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه (پایان‌نامه)|قلمرو علم امام از دیدگاه آیات روایات و اصحاب ائمه]] (فصل اول).</ref>.


== [[علم الکتاب]] در آیه ۴۳ [[سوره رعد]] ==
== [[علم الکتاب]] در آیه ۴۳ [[سوره رعد]] ==
۱۳۳٬۷۶۳

ویرایش