تیه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

بیشتر<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ ج ۱، ص۲۲۵؛ البدایة والنهایه، ج ۱، ص۲۷۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> [[مفسران شیعه]]<ref>التبیان، ج ۳، ص۴۹۰؛ تفسیر قمی، ج ۱، ص۱۶۵؛ الاصفی، ج ۱، ص۲۷۰.</ref> و [[سنی]]<ref> تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص۲۵۱؛ تفسیر ثعالبی، ج ۱، ص۲۴۷؛ التفسیر الکبیر، ج ۳، ص۸۸.</ref> هماهنگ با گزارش [[تورات]]<ref>الکتاب المقدس، تثنیه ۳۴: ۴ - ۶.</ref> و با پذیرش دیدگاه [[ابن عباس]]<ref>نک: جامع البیان، ج ۶، ص۲۴۹؛ مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹؛ زادالمسیر، ج ۲، ص۲۶۲.</ref> [[معتقد]] به حضور و مرگ موسی و هارون{{ع}} در دوران [[تیه]] هستند. این دیدگاه از سوی پاره‌ای از [[احادیث]] منسوب به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} نیز [[تأیید]] شده است.<ref>الکافی، ج ۳، ص۱۱۱ ـ ۱۱۲؛ نورالثقلین، ج ۱، ص۶۰۸؛ الصافی، ج ۲، ص۲۶ ـ ۲۷.</ref> در مقابل، برخی چون [[زجّاج]] با استناد به [[نفرین]] موسی{{ع}} {{متن قرآن|قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«(خداوند) فرمود: که (آمدن به) این سرزمین چهل سال بر آنان حرام است؛ روی زمین سرگردان می‌شوند، پس بر گروه نافرمانان دریغ مخور» سوره مائده، آیه ۲۶.</ref> و [[تفسیر]] آن به درخواست جدایی از [[بنی اسرائیل]] و نیز با اشاره به [[عذاب]] بودن دوران تیه و معذب نشدن [[پیامبران]]، [[اعتقاد]] به حضور آن دو در تیه را برنتابیده‌اند.<ref>نک: مجمع البیان، ج ۳، ص۳۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱؛ تفسیر ابی السعود، ج ۳، ص۲۶.</ref> در پاسخ این [[استدلال]]، بر تفسیرِ دیگری که برای نفرین موسی{{ع}} گفته‌اند تأکید شده است و اینکه [[تحمل]] دوران تیه همانند خنک شدن [[آتش]] بر ابراهیم{{ع}} برای موسی و هارون{{ع}} آسان و موجب ارتقای [[درجات معنوی]] آنان شد؛<ref>تفسیر بغوی، ج ۲، ص۲۶؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> همچنین شماری از [[مفسران]] با پذیرش دیدگاه [[قتاده]] بر این باورند که افزون بر موسی و هارون{{ع}}، همه افراد بیرون آمده از [[مصر]] نیز در دوران تیه مردند و تنها [[یوشع]] و کالب زنده مانده، همراه [[نسل]] جدید بنی اسرائیل به [[سرزمین مقدس]] قدم نهادند.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۱، ص۲۰۱؛ تفسیر بیضاوی، ج ۲، ص۳۱۴.</ref> این دیدگاه همان گزارش تورات است که برخی با اعتقاد به مرگ بیشتر و نه همه افراد یاد شده، آن را نپذیرفته‌اند.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص۳۰۹.</ref> [[قرآن]] هرچند در این باره گزارشی ندارد، بر اساس ظاهر برخی [[آیات]] {{متن قرآن|وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کنید) آنگاه را که گفتیم: بدین شهر در آیید و از (نعمت‌های) آن از هر جا که خواستید فراوان بخورید و با فروتنی از دروازه وارد شوید و بگویید: از لغزش ما بگذر!  تا از لغزش‌های شما درگذریم، و به زودی (پاداش) نکوکاران را می‌افزاییم» سوره بقره، آیه ۵۸.</ref>، {{متن قرآن|فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ}}<ref>«امّا ستمکاران گفتاری دیگر را جایگزین آنچه به آنان گفته شده بود، کردند آنگاه ما بر ستمگران به کیفر نافرمانی که می‌کردند، عذابی  از آسمان فرو فرستادیم» سوره بقره، آیه ۵۹.</ref>، {{متن قرآن|وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که به ایشان گفته شد: در این شهر (بیت المقدس) جای گیرید و از هر جای آن خواستید بخورید و بگویید: «از لغزش ما بگذر!»  و از این دروازه، سجده‌کنان (به شهر) در آیید تا گناهانتان را بیامرزیم، به زودی بر (پاداش) نیکوکاران می‌افزاییم» سوره اعراف، آیه ۱۶۱.</ref> در کنار [[تفسیر]] [[مفسران]] از آن می‌‌توان گفت که همه افراد آمده از [[مصر]] در [[تیه]] نمردند و گروهی از آنان وارد [[سرزمین مقدس]] شدند. البته [[هویت]] [[تاریخی]] و [[دینی]] یکسانی که [[قرآن]] برای همه نسل‌های [[بنی اسرائیل]] ترسیم کرده و با مخاطب قرار دادن [[یهودیان]] [[عصر نزول]]، به [[نعمت]] و [[لغزش‌ها]] و [[انحرافات]] نسل‌های پیشین آنان اشاره می‌‌کند، مطلب یاد شده را به چالش می‌‌کشد. <ref>نک: سوره بقره، آیات ۴۰ ـ ۶۵.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[تیه (مقاله)|مقاله «تیه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref>