شأن اقتصادی معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۲۰: خط ۲۰:
براساس [[نص]] صریح [[آیات قرآن کریم]]، [[اهل کتاب]] که در [[جامعه اسلامی]] [[زندگی]] می‌کنند، باید به [[حکومت اسلامی]] [[مالیات]] بپردازند که از آن به «[[جزیه]]» تعبیر می‌شود؛ در غیر این صورت، باید آماده [[نبرد]] با [[مسلمانان]] شوند: {{متن قرآن|قَاتِلُواْ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}.<ref>«با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا، و نه به روز جزا ایمان دارند، و نه آنچه را خدا و رسولش تحریم کرده، حرام می‌شمرند، و نه آیین حق را می‌پذیرند، پیکار کنید تا زمانی که با خضوع و تسلیم، جزیه را به دست خود بپردازند» (توبه، ۲۹).</ref> محققان درباره [[جزیه]] سخنان فراوانی بیان کرده‌اند که [[نقل]] و بررسی آنها سخن را به درازا می‌کشاند؛<ref>برای نمونه، ر.ک: ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۵۵ و ۳۵۶؛ علی اکبر کلانتری ارسنجانی، الجزية و احکامها فی الفقه الاسلامی.</ref> اما آنچه بیانش در این مجال می‌گنجد، آن است که [[جزیه]] براساس [[آیه]] یادشده بر افراد [[انسانی]] تعلق می‌گیرد، نه [[اموال]] یا اراضی آنها. با وجود این، در روایات معتبر، اینکه [[جزیه]] بر افراد تعلق گیرد یا بر [[اموال]] یا اراضی، بر عهده [[امام]] گذاشته شده است.<ref>برای نمونه، زراره در روایتی صحیح از [[امام صادق]] {{ع}} نقل می‌کند که فرمود: {{عربی|"إِنْ شَاءَ الْإِمَامُ وَضَعَ ذَلِكَ عَلَى رُءُوسِهِمْ وَ لَيْسَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ شَيْ‏ءٌ وَ إِنْ شَاءَ فَعَلَى أَمْوَالِهِمْ وَ لَيْسَ عَلَى رُءُوسِهِمْ شَيْ‏ء"}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۵۶۷). محمد بن مسلم نیز در روایتی معتبر همین مضمون را از امام صادق {{ع}} نقل کرده است (همان).</ref> بنابراین می‌توان گفت یکی از [[شئون اقتصادی امام]] و پیشوای [[جامعه اسلامی]]، گرفتن جزیه از اهل کتاب و تعیین نوع و مقدار آن است<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶.</ref>.
براساس [[نص]] صریح [[آیات قرآن کریم]]، [[اهل کتاب]] که در [[جامعه اسلامی]] [[زندگی]] می‌کنند، باید به [[حکومت اسلامی]] [[مالیات]] بپردازند که از آن به «[[جزیه]]» تعبیر می‌شود؛ در غیر این صورت، باید آماده [[نبرد]] با [[مسلمانان]] شوند: {{متن قرآن|قَاتِلُواْ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ}}.<ref>«با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا، و نه به روز جزا ایمان دارند، و نه آنچه را خدا و رسولش تحریم کرده، حرام می‌شمرند، و نه آیین حق را می‌پذیرند، پیکار کنید تا زمانی که با خضوع و تسلیم، جزیه را به دست خود بپردازند» (توبه، ۲۹).</ref> محققان درباره [[جزیه]] سخنان فراوانی بیان کرده‌اند که [[نقل]] و بررسی آنها سخن را به درازا می‌کشاند؛<ref>برای نمونه، ر.ک: ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۷، ص۳۵۵ و ۳۵۶؛ علی اکبر کلانتری ارسنجانی، الجزية و احکامها فی الفقه الاسلامی.</ref> اما آنچه بیانش در این مجال می‌گنجد، آن است که [[جزیه]] براساس [[آیه]] یادشده بر افراد [[انسانی]] تعلق می‌گیرد، نه [[اموال]] یا اراضی آنها. با وجود این، در روایات معتبر، اینکه [[جزیه]] بر افراد تعلق گیرد یا بر [[اموال]] یا اراضی، بر عهده [[امام]] گذاشته شده است.<ref>برای نمونه، زراره در روایتی صحیح از [[امام صادق]] {{ع}} نقل می‌کند که فرمود: {{عربی|"إِنْ شَاءَ الْإِمَامُ وَضَعَ ذَلِكَ عَلَى رُءُوسِهِمْ وَ لَيْسَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ شَيْ‏ءٌ وَ إِنْ شَاءَ فَعَلَى أَمْوَالِهِمْ وَ لَيْسَ عَلَى رُءُوسِهِمْ شَيْ‏ء"}} (محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۳، ص۵۶۷). محمد بن مسلم نیز در روایتی معتبر همین مضمون را از امام صادق {{ع}} نقل کرده است (همان).</ref> بنابراین می‌توان گفت یکی از [[شئون اقتصادی امام]] و پیشوای [[جامعه اسلامی]]، گرفتن جزیه از اهل کتاب و تعیین نوع و مقدار آن است<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶.</ref>.


=== [[خمس]] و [[زكات]] ===
=== [[خمس]] و [[زکات]] ===
[[خمس]] یکی از [[واجبات]] [[مالی]] [[مسلمانان]] است که در [[قرآن کریم]] درباره آن آیه‌ای وجود دارد: {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ}}.<ref>انفال (۸)، ۴۱.</ref> اینکه موارد [[خمس]] چیست، مورد بحث ما نیست؛ اما اینکه مصارف [[خمس]] کجا و چه کسانی هستند، محل بحث ماست. براساس مشهور دیدگاه [[شیعه]]، [[خمس]]، شش سهم دارد؛ سه سهم آن مربوط به [[خداوند]]، [[رسول]] و [[خاندان]] اوست که این سهم به شخص [[رسول اکرم]] {{صل}} و پس از آن به [[امام]] {{ع}} تعلق می‌گیرد و سه سهم دیگر نیز به يتيمان، [[فقیران]] و درراه‌ماندگان از [[ذریه]] [[حضرت رسول]] {{صل}} خواهد رسید. این نظر چنان مشهور است که برخی ادعای [[اجماع]] کرده‌اند<ref>حمزة بن علی بن زهره حلبی، غنية النزوع، ص۱۳۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶ تا ۲۸۷.</ref>
خمس یکی از [[واجبات]] [[مالی]] [[مسلمانان]] است که در [[قرآن کریم]] درباره آن آیه‌ای وجود دارد: {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ}}.<ref>انفال (۸)، ۴۱.</ref> اینکه موارد [[خمس]] چیست، مورد بحث ما نیست؛ اما اینکه مصارف [[خمس]] کجا و چه کسانی هستند، محل بحث ماست. براساس مشهور دیدگاه [[شیعه]]، [[خمس]]، شش سهم دارد؛ سه سهم آن مربوط به [[خداوند]]، [[رسول]] و [[خاندان]] اوست که این سهم به شخص [[رسول اکرم]] {{صل}} و پس از آن به [[امام]] {{ع}} تعلق می‌گیرد و سه سهم دیگر نیز به يتيمان، [[فقیران]] و درراه‌ماندگان از [[ذریه]] [[حضرت رسول]] {{صل}} خواهد رسید. این نظر چنان مشهور است که برخی ادعای [[اجماع]] کرده‌اند<ref>حمزة بن علی بن زهره حلبی، غنية النزوع، ص۱۳۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶ تا ۲۸۷.</ref>


=== [[مالکیت امام نسبت به دنیا]] ===
=== [[مالکیت امام نسبت به دنیا]] ===
۱۲۹٬۷۴۳

ویرایش