شأن اقتصادی معصوم: تفاوت میان نسخهها
←مالکیت امام نسبت به دنیا
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
خمس یکی از [[واجبات]] [[مالی]] [[مسلمانان]] است که در [[قرآن کریم]] درباره آن آیهای وجود دارد: {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ}}.<ref>انفال (۸)، ۴۱.</ref> اینکه موارد [[خمس]] چیست، مورد بحث ما نیست؛ اما اینکه مصارف [[خمس]] کجا و چه کسانی هستند، محل بحث ماست. براساس مشهور دیدگاه [[شیعه]]، [[خمس]]، شش سهم دارد؛ سه سهم آن مربوط به [[خداوند]]، [[رسول]] و [[خاندان]] اوست که این سهم به شخص [[رسول اکرم]] {{صل}} و پس از آن به [[امام]] {{ع}} تعلق میگیرد و سه سهم دیگر نیز به يتيمان، [[فقیران]] و درراهماندگان از [[ذریه]] [[حضرت رسول]] {{صل}} خواهد رسید. این نظر چنان مشهور است که برخی ادعای [[اجماع]] کردهاند<ref>حمزة بن علی بن زهره حلبی، غنية النزوع، ص۱۳۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶ تا ۲۸۷.</ref> | خمس یکی از [[واجبات]] [[مالی]] [[مسلمانان]] است که در [[قرآن کریم]] درباره آن آیهای وجود دارد: {{متن قرآن|وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ}}.<ref>انفال (۸)، ۴۱.</ref> اینکه موارد [[خمس]] چیست، مورد بحث ما نیست؛ اما اینکه مصارف [[خمس]] کجا و چه کسانی هستند، محل بحث ماست. براساس مشهور دیدگاه [[شیعه]]، [[خمس]]، شش سهم دارد؛ سه سهم آن مربوط به [[خداوند]]، [[رسول]] و [[خاندان]] اوست که این سهم به شخص [[رسول اکرم]] {{صل}} و پس از آن به [[امام]] {{ع}} تعلق میگیرد و سه سهم دیگر نیز به يتيمان، [[فقیران]] و درراهماندگان از [[ذریه]] [[حضرت رسول]] {{صل}} خواهد رسید. این نظر چنان مشهور است که برخی ادعای [[اجماع]] کردهاند<ref>حمزة بن علی بن زهره حلبی، غنية النزوع، ص۱۳۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۲۸۶ تا ۲۸۷.</ref> | ||
=== | === مالکیت امام نسبت به دنیا === | ||
مرحوم [[کلینی]] در کتاب [[شریف]] الكافی هشت [[روایت]] زیر عنوان {{عربی|باب ان الارض كلها للامام}} جمعآوری کرده است.<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۷-۴۱۰. گفتنی است اگرچه در برخی روایات، مسئله ملكيت امام بر "ارض" مطرح شده است، به قرینه آنکه در برخی دیگر از روایات از واژه دنیا استفاده شده است، میتوان واژه "ارض" را نیز کنایه از دنیا دانست.</ref> براساس این [[روایات]]، [[خداوند متعال]]، [[زمین]] را مِلک [[امامان]] قرار داده است. دراینباره [[امام باقر]] {{ع}} در روایتی صحیح به [[ابوخالد کابلی]] فرمود: "در [[کتاب علی]] {{ع}} یافتیم که (درباره [[آیه]]) {{متن قرآن|إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ}}<ref>اعراف (۷)، ۱۲۸.</ref> (فرمود:) "من و [[اهل]] بیتم، کسانی هستیم که [[خداوند]] [[زمین]] را برای ما قرار داد و ما [[متقین]] هستیم و تمام [[زمین]] برای ماست"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۷؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۵۲؛ همو، الاستبصار، ج۳، ص۱۰۸؛ محمد بن مسعود عیاشی، تفسير العیاشی، ج۲، ص۲۵.</ref>. | مرحوم [[کلینی]] در کتاب [[شریف]] الكافی هشت [[روایت]] زیر عنوان {{عربی|باب ان الارض كلها للامام}} جمعآوری کرده است.<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۷-۴۱۰. گفتنی است اگرچه در برخی روایات، مسئله ملكيت امام بر "ارض" مطرح شده است، به قرینه آنکه در برخی دیگر از روایات از واژه دنیا استفاده شده است، میتوان واژه "ارض" را نیز کنایه از دنیا دانست.</ref> براساس این [[روایات]]، [[خداوند متعال]]، [[زمین]] را مِلک [[امامان]] قرار داده است. دراینباره [[امام باقر]] {{ع}} در روایتی صحیح به [[ابوخالد کابلی]] فرمود: "در [[کتاب علی]] {{ع}} یافتیم که (درباره [[آیه]]) {{متن قرآن|إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ}}<ref>اعراف (۷)، ۱۲۸.</ref> (فرمود:) "من و [[اهل]] بیتم، کسانی هستیم که [[خداوند]] [[زمین]] را برای ما قرار داد و ما [[متقین]] هستیم و تمام [[زمین]] برای ماست"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۷؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۷، ص۱۵۲؛ همو، الاستبصار، ج۳، ص۱۰۸؛ محمد بن مسعود عیاشی، تفسير العیاشی، ج۲، ص۲۵.</ref>. | ||
ممکن است برای برخی [[شیعیان]] در آن دوران یا امروزه این سؤال مطرح بوده و باشد که آیا مقصود از این بیانات، همان تعلق [[خمس]] یا [[زکات]] به [[امام]] است یا آنکه به [[راستی]] تمام [[زمین]] برای اوست؟ [[روایت]] پیشگفته به صراحت مؤید گزینه دوم است. با وجود این، [[روایات]] روشنتری نیز دراینباره وجود دارد؛ چنانکه [[عمر]] بن [[یزید]] در ضمن روایتی صحیح [[نقل]] میکند که مِسْمَع (یکی از [[شیعیان]] [[امام صادق]] {{ع}}) هنگامی که برای تقدیم | ممکن است برای برخی [[شیعیان]] در آن دوران یا امروزه این سؤال مطرح بوده و باشد که آیا مقصود از این بیانات، همان تعلق [[خمس]] یا [[زکات]] به [[امام]] است یا آنکه به [[راستی]] تمام [[زمین]] برای اوست؟ [[روایت]] پیشگفته به صراحت مؤید گزینه دوم است. با وجود این، [[روایات]] روشنتری نیز دراینباره وجود دارد؛ چنانکه [[عمر]] بن [[یزید]] در ضمن روایتی صحیح [[نقل]] میکند که مِسْمَع (یکی از [[شیعیان]] [[امام صادق]] {{ع}}) هنگامی که برای تقدیم وجوهات شرعی نزد [[امام]] رفت، بیان داشت که درآمد غواصی دریای [[بحرین]]، چهارصدهزار درهم بوده، و [[خمس]] آن هشتادهزار درهم است. وی ابراز کرد که چون نمیخواست در حقی که [[خداوند]] آن را برای [[اهل بیت]] {{عم}} قرار داده، [[تصرف]] کند، آن را برای [[امام]] آورده است. حضرت در واکنش به این سخن فرمود: "مگر ما از [[زمین]] و آنچه [[خدا]] از آن برآورد، حقی جز [[خمس]] نداريم؟! ای اباسیار، همه [[زمین]] از آنِ ماست؛ پس آنچه [[خدا]] از آن برآورد، متعلق به ماست"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۸؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج۴، ص۱۴۴.</ref>. | ||
[[محمد بن ریان]] در نامهای به [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} نوشت: جانم به فدایت، برای ما [[روایت]] شده که برای [[رسول خدا]] {{صل}} در این [[دنیا]] جز [[خمس]] چیزی نیست. [[امام]] {{ع}} جواب فرمود: "همانا [[دنیا]] و آنچه بر آن است، از آنِ [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}} است"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۹.</ref>. | [[محمد بن ریان]] در نامهای به [[امام عسکری|امام حسن عسکری]] {{ع}} نوشت: جانم به فدایت، برای ما [[روایت]] شده که برای [[رسول خدا]] {{صل}} در این [[دنیا]] جز [[خمس]] چیزی نیست. [[امام]] {{ع}} جواب فرمود: "همانا [[دنیا]] و آنچه بر آن است، از آنِ [[پیامبر خاتم|رسول الله]] {{صل}} است"<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۴۰۹.</ref>. | ||