توفیق در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[توفیق]] از مسائل حیاتی و سرنوشت‌ساز در [[زندگی]] [[انسان]] است، زیرا هنگامی برای انسان [[خیر]] و [[سعادت]] حاصل می‌‌شود که توفیق شامل حال او شود. <ref>المیزان، ج ۸، ص ۷۷. </ref> در واقع توفیق، نوری است که با آن [[خداوند]] [[بصیرت]] [[بنده]] را روشن می‌‌کند. <ref>مدارج السالکین، ج ۲، ص ۹۹. </ref> [[عقل]] و [[فطرت]]، [[انسان]] را به سوی خداوند [[هدایت]] می‌‌کنند و خداوند برای هدایت او [[پیامبران]] و [[کتاب‌های آسمانی]] هم فرستاده است؛ ولی با این حال انسان به [[هدایتی]] دیگر نیز نیاز دارد که همان توفیق است، زیرا امور یاد شده در تحقق هدایت کامل و رسیدن به درجات [[قرب الهی]] کافی نیستند. <ref>تفسیر سورة الحمد، ص ۲۵۶ - ۲۵۸؛ مدارج السالکین، ج ۱، ص ۱۵،۵۲. </ref> انسان همواره میان توفیق و [[خذلان]] در نوسان است و چه بسا در ساعتی مقداری از این و مقداری از آن را داراست<ref>مدارج السالکین، ج ۱، ص ۴۴۵ - ۴۴۶. </ref>.<ref>[[پرویز آزادی|آزادی، پرویز]]؛ [[توفیق (مقاله)|مقاله «توفیق"]]؛ [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم ج۹]].</ref>

=== هدایت ===

مقصود از هدایت در آیاتی پرشمار، [[توفیق الهی]] است؛ مانند {{متن قرآن|إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ}}<ref>«بی‌گمان تو هر کس را که دوست داری راهنمایی نمی‌توانی کرد امّا خداوند هر کس را بخواهد راهنمایی می‌کند و او به رهیافتگان داناتر است» سوره قصص، آیه ۵۶.</ref>، {{متن قرآن|لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ}}<ref>«رهنمود آنان با تو نیست بلکه خداوند است که هر کس را بخواهد راهنمایی می‌کند و هر دارایی که ببخشید به سود خود شماست و جز برای خشنودی خداوند، نمی‌بخشید» سوره بقره، آیه ۲۷۲.</ref>، {{متن قرآن|ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}<ref>«این رهنمود خداوند است که هر یک از بندگان خود را بخواهد با آن رهنمون می‌شود و اگر شرک ورزیده بودند آنچه می‌کردند تباه می‌شد» سوره انعام، آیه ۸۸.</ref> و آیاتی که تأکید دارد گونه‌ای از هدایت عامل دستیابی به گونه دیگری از [[هدایت الهی]] است:{{متن قرآن|وَيَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدًى وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ مَرَدًّا}}<ref>«و خداوند بر راهیابی رهیافتگان می‌افزاید و نزد پروردگارت کارهای ماندگار شایسته پاداشی بهتر و فرجامی خوش‌تر دارند» سوره مریم، آیه ۷۶.</ref>، {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ}}<ref>«و (خداوند) بر رهیافتگی آنان که رهیافته‌اند می‌افزاید و به آنان پارسایی (در خور) شان را ارزانی می‌دارد» سوره محمد، آیه ۱۷.</ref> شکی نیست که هدایت دوم، غیر از آن هدایتی است که با [[فرستادن پیامبران]] و نازل کردن [[کتاب‌های آسمانی]] حاصل می‌‌شود، بنابراین، [[انسان]] بعد از تمامی آن [[هدایت‌ها]]، [[نیازمند]] [[عنایت]] و [[رحمت]] از سوی [[خداوند]] و [[توفیق]] خاص برای رسیدن به [[هدف]] [[تعیین]] شده است<ref>تفسیر سورة الحمد، ص ۲۵۶، ۲۵۸. </ref>.