بنی ناعط: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

بنی ناعط (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۰۸

۱۹٬۱۷۲ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴

۸۰٬۴۳۵

ویرایش

@@ خط ۴۴: / خط ۴۴: @@
 پس از [[شکست]] [[سپاه مختار]] در نبرد [[مذار]] و [[شهادت]] [[عبدالله بن کامل شاکری]] و بسیاری دیگر،<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۹۵ - ۹۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۳ - ۲۵۴.</ref>مختار در «[[حروراء]]» [[اردو]] زد و سپاهش را [[آرایش]] داد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۹۶.</ref> مختار برای مقابله با هر یک از پنج [[قبیله]] [[بصری]] [[لشکر]] [[مصعب]]، یک تن از افراد زبده خود را [[فرماندهی]] داد. از جمله این [[فرماندهان]]، [[مسافر بن سعید بن نمران ناعطی همدانی]] بود که مختار وی را جهت مقابله با [[ازدیان]] [[سپاه]] مصعب اعزام کرد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۹۹ - ۱۰۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۸ - ۲۵۹.</ref> پس از شکست سپاه مختار در [[جنگ]] «حروراء»، مسافر بن سعید همراه با باقی ماندگان [[یاران مختار]] به [[دار الاماره کوفه]] [[پناه]] برد. او سرانجام پس از [[تسلیم]] در برابر سپاه [[زبیری]]، همراه با جمع زیادی از [[کوفیان]] دست بسته کشته شد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۱۱۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۸ - ۲۵۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>
+==بنی ناعط و تعامل با [[خوارج]]==
+مواضع فردی و قبیله‌ای [[بنی همدان]] در [[تقابل]] با خوارج قرار داشت. خوارج [[روحیات]] [[بدوی]] داشتند که با روحیات شهری [[همدانی‌ها]] در [[تعارض]] بود. از سوی دیگر گرایش‌های [[عقیدتی]] - [[سیاسی]] [[قبیله همدان]] و [[طوایف]] آن، مانع [[همراهی]] و هواداری آنها با خوارج می‌‌شد. در نتیجه جنگاوران، اشراف و [[موالی]] بنی همدان در [[رویارویی]] جدی با خوارج بودند که [[حارث بن عمیرة بن مالک بن حمره ذی المشعار]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷؛ ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> و برادرش [[قیس بن عمیره]]<ref>ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> از این جمله بودند. در پی [[قیام]] [[صالح بن مسرح تمیمی حروری]]<ref>حَروریّه از فرقه‌های اصلی خوارج بودند که خود به شعب چندی تقسیم شدند که از جمله آنها فرقه صُفریه است.</ref> - بزرگ [[فرقه]] صُفریه خوارج - <ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۱۹۷. زرکلی از این قیام به عنوان نخستین قیام فرقه صفریه یاد کرده است.</ref> در [[سال ۷۶ هجری]]، و زد و خوردهایی که بین آنها و هواداران و قوای [[اموی]] به وقوع پیوست، صالح و یارانش راهی [[موصل]] شده خود را به [[دسکره]] رساندند و از آن گذشتند. چون خبر به [[حجاج بن یوسف ثقفی]] رسید، [[حارث بن عمیره ذی المشعار همدانی]] را با سه هزار سپاهی از [[مردم کوفه]]، سوی آنان فرستاد. حارث با سپاهش سوی خوارج [[حرکت]] کرد و چون به دسکره رسید، دریافت که صالح به [[جلولا]] و [[خانقین]] رفته است. حارث بن عمیره نیز در پی‌اش رفت تا این که در روستایی به نام «مدیح»<ref>برخی منابع، این موضع را «ریح» اعلام کرده‌اند. (مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۶۷)</ref> - موضعی بین موصل و [[جوخی]] - به آنها رسید. در این هنگام، نود نفر صالح را همراهی می‌‌کردند. پس حارث، به سرعت سپاهش را آراست و به صالح بن مسرّح و یارانش [[حمله]] برد که به کشته شدن [[صالح]] و جمع زیادی از یارانش انجامید.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۹ - ۱۰؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۶۷.</ref> [[قتل]] صالح را به دو [[جوان]] که یکی از آنها [[اشعث]] پسر [[حارث بن عمیره]] بود نسبت داده‌اند.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۷.</ref> با کشته شدن [[صالح بن مسرح]]، [[شبیب بن یزید]] - [[فرمانده سپاه]] او - و هفتاد تن از بازماندگان [[سپاه]]، خود را به قلعه ای رساندند و در آن [[پناه]] گرفتند. شب هنگام حارث بن عمیره و یارانش قلعه را در محاصره گرفتند و چون [[جنگ]] در شب امکان پذیر نبود، تصمیم گرفتند در قلعه را [[آتش]] زدند تا مانع [[فرار]] [[خوارج]] شوند و سپس صبحگاه بر آنان حمله برند و نابودشان سازند. پس آن گاه، به اردوگاه بازگشتند و با خاطری [[آسوده]] به [[استراحت]] پرداختند. شب هنگام، [[شبیب]] [[یاران]] خود را ندا در داد و آنان را از قصد سپاه [[خصم]] با اطلاع کرد و از آنان خواست تا از قلعه خارج شوند و با استفاده از [[آسودگی]] خاطری که از عدم خروج خوارج از قلعه برای حارث بن عمیره و سپاهش حاصل شده بود، بر آنان بتازند. آنان نیز چنین کردند و از [[غفلت]] و آسودگی حارث و یارانش استفاده کردند و به ناگاه بر ایشان حمله بردند. حارث و یارانش به [[سختی]] [[شکست]] خوردند و به [[مداین]] گریختند.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۲۳؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۶۷ - ۲۶۸؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۹، ص۱۳.</ref> آنان همچنان در [[مدائن]] و [[کوفه]] ماندند تا این که [[سفیان بن ابی العالیه خثعمی]] و سپاهش که برای انجام [[فتوحات]] به [[طبرستان]] رفته بودند، جنگ را متوقف کردند و با امرای طبرستان [[صلح]] کردند. [[حجاج بن یوسف ثقفی]]، طی [[نامه]] ای به سفیان از او خواست به سمت [[دسکره]] برود و در آنجا بماند تا پس از [[الحاق]] [[یاران]] [[حارث بن عمیر]] به او، سمت [[شبیب بن یزید]] رفته با وی به [[پیکار]] برخیزد. او نیز چنین کرد و پس از [[ملحق شدن]] یاران حارث، سوی شبیب و یارانش [[حرکت]] کرد.<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۲۶؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۳۹۹؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۶۸.</ref> [[بلاذری]] پس از ذکر این واقعه، وقوع این [[قیام]] را در ایام امارت [[بشر بن مروان]] در جزیره دانسته و آورده، [[بشر]]، نخست [[زفر بن عمرو فزاری]] را به [[نبرد]] [[صالح]] فرستاد و چون او [[شکست]] خورد، [[حارث بن عمیره]] را به نبرد وی فرستاد که کار به [[موفقیت]] او و در هم شکستن [[سپاه]] صالح انجامید.<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۹ - ۱۰.</ref>
+[[قیس بن عمیره بن مالک بن حمره ذی المشعار]] - برادر [[حارث بن عمیره]] - هم از دیگر ناعطی‌هایی است که به رودررویی با [[خوارج]] - بخصوص [[قطری بن فجاءه خارجی]] - پرداخته بود.<ref>ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> از دیگر مردان این [[قوم]] که نامشان در ردیف [[ستیزه]] کنندگان با خوارج به ثبت و ضبط رسیده است، می‌‌توان از [[سعید بن مجالد بن عمیر]] یاد کرد. حجاج او را به [[جنگ]] [[شبیب بن یزید حروری خارجی]] فرستاد اما او در نبرد با شبیب شکست خورد و کشته شد.<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۳۵ و ۲۳۷؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۶۸.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>
+==بنی ناعط و تعامل با [[دولت]] [[بنی امیه]]==
+از نحوه و نوع و گستره تعامل بنی ناعط بن مرثد بن جشم با [[دولت اموی]] و عمال آنان خبر چندانی در دست نیست. غالب [[اخبار]] موجود هم، از [[همکاری]] برخی از [[مردم]] و بزرگان این [[قوم]] با [[حکام اموی]] در [[نبرد با خوارج]] حکایت دارند. بر این اساس، حارث بن عمیرة بن مالک بن حمره ذی المشعار همدانی<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۲۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۹ - ۱۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۹، ص۱۳.</ref> و برادرش قیس<ref>ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> از امراء [[حجاج بن یوسف ثقفی]] - [[فرماندار]] [[بنی امیه]] در [[عراق]] - در دفع [[فتنه]] [[خوارج]] در عراق به شمار آمده‌اند. ضمن این که سعید بن مُجالد بن عمیر دیگر امیری بود که از سوی حجاج جهت مقابله با [[شبیب بن یزید حروری]] فرستاده شد. هر چند که به [[شکست]] و کشته شدنش در مقابله با خوارج انجامید.<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۲۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۳۵ و ۲۳۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>
+==اعلام و [[رجال]] بنی ناعط==
+در این [[طایفه]] نیز بزرگانی از [[فرماندهان]]، [[امرا]]، [[دانشمندان]] و [[محدثان]] پرورش یافتند که از جمله آنان می‌توان به نام [[حمره ذوالمشعار بن ایفع]] از اشراف [[جاهلی]] این قوم،<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۴۲۱.</ref> عمیر ذی مران القیل بن افلح بن شراحیل بن ربیعه (ناعط) بن مرثد همدانی از بزرگان [[یمن]] و مخاطب [[نامه پیامبر]]{{صل}}،<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۷۹۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۹۳.</ref> مجالد بن ذی مران از فقهای [[اهل کوفه]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۶.</ref> سعید بن مُجالِد بن عمیر از [[فقهای کوفه]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۶.</ref> و از کشته شدگان در [[جنگ با خوارج]]،<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۸، ص۲۱؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۲۳۵؛ مسکویه، تجارب الامم، ج۲، ص۲۷۸.</ref> [[مجالد بن سعید بن عمیرذی مران کوفی]] از [[فقهای کوفه]]<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۴۲۱؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۶.</ref> و از [[محدثین]] آنها،<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۲۸۲؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۲۷، ص۲۱۹ - ۲۲۰؛ سمعانی، الانساب، ج۱۲، ص۱۷۶.</ref> ابوعمر اسماعیل بن مجالد بن سعید بن عمیر ذی مران از مشاهیر [[کوفی]]،<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۶، ص۲۴۳؛ سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۴۲۳.</ref> [[مسافر بن سعید بن نمران ناعطی همدانی]] از [[یاران]] و [[فرماندهان]] مختار،<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۹۹ - ۱۰۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۵، ص۲۵۸ - ۲۵۹.</ref> [[عامر بن شهر ناعطی همدانی]] از عمال [[پیامبر]]{{صل}} در [[یمن]]،<ref>ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۴۷۳.</ref> مالک بن حمره ذی المشعار بن أیفع بن کرب ناعطی از وفود کنندگان،<ref>سمعانی، الانساب، ج۱۳، ص۱۳ - ۱۴؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۲۹۰؛ ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> [[عامر بن شهر همدانی]] از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} و از [[راویان]]<ref>ابن ابی‌حاتم، الجرح و التعدیل، ج۶، ص۳۲۲؛ ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۴۷۲.</ref> و عمّال پیامبر{{صل}} در یمن،<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۲۲؛ ابن حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۳، ص۴۷۲.</ref> یزید بن عمیر ذی مران از [[عثمانی]] مسلک‌های مقتول در [[نبرد]] با مختار<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۶، ص۵۰؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۲۳۴.</ref> اشاره کرد. از دیگر اعلام و [[رجال]] این [[قوم]] هم می‌‌توان از حُمرة (ذو المشعار) بن أَیفع بن کَرِب بن رَبیب بن شَراحیل بن ربیعه (ناعط) از اشراف و بزرگان این قوم،<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۲ - ۵۱۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۶؛ زبیدی، تاج العروس، ج۱۰، ص۴۳۲.</ref> حارث بن عمیرة بن مالک بن حمره ذی المشعار از اشراف همدان در [[کوفه]] و [[قاتل]] [[صالح بن مسرح خارجی]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷؛ ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> و برادرش [[قیس بن عمیره]]<ref>ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابه، ج۶، ص۲۱۳.</ref> یاد کرد. او همان است که اعشی همدان در ضمن ابیاتی - که [[بیت]] زیر نمونه ای از آنهاست - به [[تمجید]] از او است: {{عربی|إلي ابن عُميرةَ تُخدي بنا علي أَنَّها القُلُص الضَّمَّرُ}}<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۱۳؛ حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷.</ref>
+ابی علکم مرانی - معاصر [[هارون عباسی]] - و معاذ بن [معاد بن] ابی علکم از [[علما]] و [[نسب‌شناسان]] بزرگ [[یمن]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۵.</ref> [[عقیل بن ذی مران]] اوسط از اشراف و بزرگان مُرّانی‌ها،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۶.</ref> یزید بن ذی المشعار الأصغر از [[خطیبان]] این [[قوم]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷.</ref> عمیر بن خالد بن ذو مران الأوسط بن زید بن مالک ذو التاجین<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷.</ref> و [[یسار بن أبی حرب]] از [[فقهاء]]،<ref>حسن بن احمد همدانی، الإکلیل من أخبار الیمن و أنساب حمیر، ص۷.</ref> هم از دیگر معاریف و مشاهیر بنی ناعط بن مرثد بن جشم ذکر شده‌اند.
+از [[نخبگان]] [[شیعی]] این قوم هم علاوه بر [[سعید بن نمران ناعطی]] و پسرش مسافر بن سعید بن نمران ناعطی همدانی - که در متن به نامشان پرداخته شد - می‌توان به نام [[حسین بن نوف]] از [[اصحاب امام علی]]{{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۶۲؛ امین، اعیان الشیعه، ج۶، ص۱۸۹.</ref> حصین بن عمیر (عمر) همدانی مشعاری [[کوفی]] از [[اصحاب امام سجاد]]{{ع}}،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۱۱۲؛ مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲۳، ص۱۸۶.</ref> زید بن عاصم بن مهاجر بن ناعطی کوفی،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۰۷؛ امین، اعیان الشیعه، ج۷، ص۱۰۶.</ref> [[زائدة بن عمرو همدانی ناعطی]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۰۹؛ مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، ج۲۸، ص۳۵.</ref>[[محمد بن سلیمان بن عطیه همدانی ناعطی]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۸۳.</ref>[[محمد بن عیاض ناعطی همدانی کوفی]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۹۱.</ref> [[سلیمان بن موسی بن ذیال مشعاری کوفی]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۱۶؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۹، ص۲۹۳.</ref> [[عبدالله بن حسین]] بن [[ابویزید]] مشعاری کوفی،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۳۳.</ref> [[غالب بن عثمان همدانی مشعاری]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۶۷؛ المحلی، حدائق الوردیه فی مناقب الائمة الزیدیه، ج۱، ص۳۱۴.</ref>[[محمد بن حسن بن ابویزید همدانی مشعاری کوفی]]،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۷۹؛ تستری، قاموس الرجال، ج۹، ص۱۸۹.</ref> محمد بن غالب بن عثمان مشعاری کوفی،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۹۲؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۱۳۰.</ref>محمد بن لیث همدانی مشعاری،<ref>شیخ طوسی، رجال، ص۲۹۳؛ تستری، قاموس الرجال، ج۹، ص۵۴۱.</ref> همگی از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} اشاره کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>
 == منابع ==