آثار امام صادق: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۲٬۶۵۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۸ دسامبر ۲۰۲۴
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۸۴: خط ۸۴:
# از مزارم از [[ابا عبدالله]] امام صادق{{ع}} روایت شده است که فرمود: [[خداوند تبارک و تعالی]] قرآن را نازل کرده و در آن همه چیز را بیان داشته است. به [[خدا]] قسم که [[خداوند]] هیچ چیزی را که [[بندگان]] به آن نیاز داشته باشند باقی نگذاشته مگر اینکه آن را در قرآن فرو فرستاده است تا اینکه [[بندگان خدا]] نتوانند بگویند ای کاش که درباره این مسأله در قرآن آیه‌ای بود<ref>کافى، ج۱، ص۵۹، کتاب فضل العلم، باب ۲۰، باب ردع للکتاب، ح۱.</ref>.
# از مزارم از [[ابا عبدالله]] امام صادق{{ع}} روایت شده است که فرمود: [[خداوند تبارک و تعالی]] قرآن را نازل کرده و در آن همه چیز را بیان داشته است. به [[خدا]] قسم که [[خداوند]] هیچ چیزی را که [[بندگان]] به آن نیاز داشته باشند باقی نگذاشته مگر اینکه آن را در قرآن فرو فرستاده است تا اینکه [[بندگان خدا]] نتوانند بگویند ای کاش که درباره این مسأله در قرآن آیه‌ای بود<ref>کافى، ج۱، ص۵۹، کتاب فضل العلم، باب ۲۰، باب ردع للکتاب، ح۱.</ref>.
# از [[معلّی بن خنیس]] روایت شده که گفت: امام صادق{{ع}} فرمود: هیچ مسأله‌ای نیست که دو نفر در او [[اختلاف]] داشته باشند مگر اینکه اصل آن در [[کتاب خدا]] موجود است. امّا [[عقل]] [[مردمان]] به [[درک]] آن نمی‌رسد<ref>کافى، ج۱، ص۶۰، ح۶.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۸، ص ۳۱۲.</ref>.
# از [[معلّی بن خنیس]] روایت شده که گفت: امام صادق{{ع}} فرمود: هیچ مسأله‌ای نیست که دو نفر در او [[اختلاف]] داشته باشند مگر اینکه اصل آن در [[کتاب خدا]] موجود است. امّا [[عقل]] [[مردمان]] به [[درک]] آن نمی‌رسد<ref>کافى، ج۱، ص۶۰، ح۶.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۸، ص ۳۱۲.</ref>.
==[[علم]] [[ائمّه]]{{عم}}‌==
# [[عبدالاعلی بن اعین]] [[روایت]] کند که: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: من از [[پیامبر]] به وجود آمده و به [[کتاب خدا]] [[دانا]] هستم که در آن جریان پیدایش [[مخلوقات]] و هرچه تا [[روز قیامت]] به وقوع خواهد پیوست، [[اخبار]] [[آسمان]] و [[زمین]] و [[بهشت و دوزخ]] و آنچه واقع شده و می‌شود ذکر شده است من همان‌گونه که به کف‌ دست خود نگاه می‌کنم نسبت به [[قرآن کریم]] آشنا هستم و [[خداوند]] می‌فرماید: ({{متن حدیث|فِيهِ تِبْيَانُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ}}) در آن [[روشنگری]] برای هرچیز است)<ref>کافى، ج۱، ص۶۱، کتاب فضل العلم، باب ۲۰، باب ردع للکتاب، ح۸. البته آیه شریفه در متن روایت به همین ترتیب آمده است، اما این آیه در قرآن به این صورت آمده است: {{متن قرآن|وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ...}} «و بر تو این کتاب را فرو فرستادیم که بیانگر هر چیز و رهنمود و بخشایش و نویدبخشی برای مسلمانان است» سوره نحل، آیه ۸۹.</ref>.
# [[ابو بصیر]] از امام صادق{{ع}} روایت می‌کند که فرمود: [[رسول خدا]]{{صل}} به [[حضرت علی]]{{ع}} [[هزار باب]] از [[علوم]] گشود که از هر بابی از آن هزار باب دیگر گشوده می‌شود، تا اینکه فرمود: [[صحیفه جامعه]]، در نزد ما موجود است که نامه‌ای است به طول هفتاد ذراع رسول خدا{{صل}}، که به [[املاء]] [[پیغمبر اکرم]] و از دهان [[مبارک]] آن حضرت و به خطّ حضرت علی{{ع}} بوده و به دست خود آن حضرت نوشته و در آن تمام [[حلال]]، [[حرام]] و هرچه را که [[مردم]] به آن احتیاج پیدا می‌کنند، حتّی أرش خدش یعنی [[میزان]] [[دیه]] خراشی که بر [[انسان]] وارد می‌شود یا خسارتی که از خراش بر [[اموال]] مردم [[واجب]] می‌گردد نیز ذکر شده است. ابو بصیر گوید: آن حضرت دست خود را به‌سوی من دراز کرد و گفت: [[اجازه]] می‌دهی ای [[ابا محمد]]؟ عرض کردم: [[خدا]] مرا قربانت کند، من به شما تعلّق دارم. هر کار می‌خواهید انجام بدهید. آن حضرت با دست خود مرا لمس کرد و سپس فرمود: در آن [[صحیفه جامعه]] حتّی خسارت این مقدار فشار نیز آمده است- آن حضرت گویا قدری ناراحت شده بود-<ref>کافى، ج۱، ص۲۳۸، کتاب الحجّة، باب فیه ذکر الصّحیفه، ح۱.</ref>.
#از [[حسین بن ابی العلاء]] [[روایت]] شده است که گفت: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: همانا که [[جفر]] سپید در نزد من است به حضرت عرض کردم در آن چه چیزی است؟ آن حضرت فرمود: [[زبور]] داوود، [[تورات موسی]]، [[انجیل عیسی]]، [[صحف ابراهیم]]، همه [[حلال]] و [[حرام‌ها]] و [[مصحف فاطمه]]. و من [[گمان]] نمی‌کنم که [[قرآن]] هم در آن باشد، و در آن چیزهایی است که [[مردم]] به سمت ما احتیاج پیدا می‌کنند، امّا ما به‌ سمت کسی احتیاج پیدا نمی‌کنیم. حتّی در آن [[دیه]] نواختن یک تازیانه، نیم تازیانه یا یک چهارم تازیانه و حتی ارش خدش دیه خراشیدگی‌ نیز هست‌<ref>کافى، ج۱، ص۲۴۰، کتاب الحجّه، باب فیه ذکر صحیفه، حدیث ۳.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۸، ص ۳۱۲.</ref>.
==راه‌های انحرافی‌==
# امام صادق{{ع}} فرمودند: [[قیاس]] و [[رأی]] را رها کن که آنچه را گروهی درباره [[دین خدا]] گفته‌اند، دلیلی آشکاری ندارد<ref>علل الشرایع، ج۱، ص۸۸ باب ۸۱، باب علّة المرارة فى الاذنین، ح۴.</ref>.
# [[ابی شیبه خراسانی]] گوید از امام صادق{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ أَصْحَابَ الْمَقَايِيسِ طَلَبُوا الْعِلْمَ بِالْمَقَايِيسِ فَلَمْ تَزِدْهُمُ الْمَقَايِيسُ مِنَ الْحَقِّ إِلَّا بُعْداً وَ إِنَّ دِينَ اللَّهِ لَا يُصَابُ بِالْمَقَايِيسِ}}؛ صاحبان قیاس، [[دانش]] را با قیاس [[طلب]] کرده‌اند. امّا آن قیاس آنها را فقط از [[حقّ]] دورتر کرد.؛ چراکه [[دین]] [[خداوند]] با قیاس به دست نمی‌آید<ref>وسائل به نقل از کافى، ج۲۷، ص۴۳، قضاء، باب ۶، از ابواب صفات قاضى، ح۱۸.</ref>.
# در نامه‌ای که امام صادق{{ع}} برای [[معتقدان]] به رأی و قیاس نوشته‌اند آمده است: آنان می‌گویند: ما جز آنچه را که [[عقل]] و [[فهم]] ما [[درک]] می‌کند، چیز دیگری را قبول نداریم، پس [[خداوند متعال]] آنها را به این روزی که گرفتار آمده‌اند [[مبتلا]] ساخته است. آنها را وانهاده و رها کرده است، تا آنجا که [[بنده]] نفس خود گشته و خود خبر ندارند. اگر [[خداوند]] از کار آنها [[راضی]] بود، دیگر برای آنها [[پیامبر]] نمی‌فرستاد که در میان آنان [[داوری]] کرده و آنان را از این حالت باز دارد<ref>محاسن، ج۱، ص۲۰۹، کتاب مصابیح الظّلم، باب ۷، ح۷۶.</ref>.
# در [[وصیت]] [[مفضل بن عمر]] آمده است که گفت: از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم‌ که می‌فرمود: هرکس عمل خود را بر پایه [[شک]] یا [[ظنّ]] محکم کند، عمل او ارزشی نداشته و حبط می‌شود، همانا که [[حجّت خدا]] حجّتی روشن و آشکار است‌<ref>کافى، ج۲، ص۴۰۰، کتاب الایمان و الکفر، باب الشک، ح۸.</ref>.
# از [[مسعدة بن صدقه]] از امام صادق{{ع}} از [[پدران]] بزرگوارش{{عم}} [[روایت]] شده که فرمودند: [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرموده است: از ظنّ و [[گمان]] بپرهیزید که همانا ظنّ و گمان دروغ‌ترین دروغ‌هاست‌<ref>قرب الاسناد، ص۲۹، احادیث متفرّقه، ح۹۴.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۸، ص ۳۱۴.</ref>.
==نمونه‌هایی از [[کج‌فهمی]] در مسائل دینی‌==
# [[عبدالمؤمن انصاری]] روایت کند که به امام صادق{{ع}} عرض کردم: گروهی از [[رسول خدا]] روایت می‌کنند که فرمود: «[[اختلاف]] امّتی [[رحمة]]»؛ اختلاف در میان [[امّت]] من [[رحمت]] است. امام صادق{{ع}} فرمودند: «راست می‌گویند»، گفتم: اگر اختلاف در میان امّت رحمت است. پس [[اجتماع]] در میان امّت مایه [[عذاب]] است! امام صادق{{ع}} فرمودند: این‌گونه که تو گمان کرده‌ای و آنان به آن راه رفته‌اند، نیست. منظور پیامبر اکرم{{صل}} این [[آیه]] از [[قرآن کریم]] است: (پس چرا از هر فرقه‌ای از آنان، دسته‌ای کوچ نمی‌کنند تا دسته‌ای بمانند و در [[دین]] [[آگاهی]] پیدا کنند و [[قوم]] خود را- وقتی به سوی آنان بازگشتند [[بیم]] دهند- باشد که آنان از [[کیفر]] الهی‌ بترسند؟). پس [[خداوند متعال]] آنها را امر کرده تا به سمت پیامبر اکرم{{صل}} بروند و [[دانش]] بیاموزند. سپس به سمت قوم و [[قبیله]] خود برگردند و آن دانش را به آنان بیاموزند، مراد از کلمه اختلاف، رفتن آنها به شهرهاست نه اختلاف پیدا کردن در [[دین خدا]]. بلکه [[دین خدا]] یک [[دین]] بیشتر نیست‌<ref>معانى الاخبار، ج۱، ص۱۵۷، فى معنى قوله اختلاف امّتى رحمه. البته آنان که با زبان عربى آشنایى دارند مى‌دانند که کلمه اختلاف داراى دو معنى است و در لغت به معنى رفت و آمد نیز آمده است.</ref>.
# [[اسماعیل بن مخلد سراج]] گوید: این [[نامه]] از [[امام صادق]]{{ع}} به‌سوی اصحابش صادر شد. او نامه را ذکر می‌کند تا آنجا که گوید: آنان در حالی‌که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} قبل از [[وفات]] خود با آنها [[عهد]] و [[پیمان]] کرده بود، می‌گویند [[پس از دنیا]] رفتن پیامبر اکرم{{صل}} ما می‌توانیم براساس آنچه را که [[رأی مردم]] بر آن [[اجتماع]] کرده عمل کنیم. آنان در این کار مخالف [[خدا]] و [[رسول]] او هستند، پس هیچ‌کس [[جرأت]] بر خدا پیدا نکرده و ضلالتش آشکارتر از آنان که این‌چنین [[اعتقادی]] دارند نیست. تا آنجا که فرمود: و همچنان که در [[زمان]] [[حیات پیامبر اکرم]]{{صل}} [[مردم]] [[اجازه]] نداشتند در مقابل [[کلام]] و نظر آن حضرت به [[هوا و هوس]] و [[رأی]] و [[قیاس]] خود عمل کنند، همچنین پس از [[رحلت]] آن حضرت نیز کسی اجازه ندارد تا به هوا و رأی و قیاس خود در [[مخالفت]] با آن حضرت عمل نماید. سپس فرمودند: از آثار [[رسول خدا]]{{صل}} و [[سنّت]] او [[پیروی]] کنید و به آنها تمسّک جویید و از هوا و هوس و آراء و [[عقاید]] [[عقلی]] خود پیروی نکنید.؛ چراکه گمراهترین مردم در نزد خدا کسی است که بدون [[هدایت]] خداوندی به دنبال هوا و رأی خود می‌رود. و همچنین فرمودند: {{متن حدیث|أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ عَلَيْكُمْ بِآثَارِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} وَ سُنَّتِهِ، وَ آثَارِ الْأَئِمَّةِ الْهُدَاةِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}} مِنْ بَعْدِهِ وَ سُنَّتِهِمْ، فَإِنَّهُ مَنْ أَخَذَ بِذَلِكَ فَقَدِ اهْتَدَى وَ مَنْ تَرَكَ ذَلِكَ وَ رَغِبَ عَنْهُ ضَلَّ...}}؛ «ای [[جماعت]]، بر شما باد که آثار رسول خدا{{صل}} و سنّت او آثار [[ائمّه هدی]] از [[اهل بیت]] رسول خدا را پس از او دریابید.؛ چراکه هرکس چنگ به ریسمان آنان بزند [[هدایت]] شده و هرکس این کار را ترک کرده و از او روگردان شود، [[گمراه]] می‌شود». او این [[نامه]] را کاملا تا آخر ذکر کرده است‌<ref>روضه کافى، ج۸، ص۲، کتاب الرّوضة، رسالة ابى عبدالله، ح۱.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۸ (کتاب)|پیشوایان هدایت]] ج۸، ص ۳۱۵.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۳۷۲

ویرایش