برزخ: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۴۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۲۴: خط ۲۴:
# [[دشمنان]] امامان معصوم{{ع}} که از گورهایشان، دری به [[دوزخ]] گشوده می‌شود و با [[آتش دوزخ]] کیفر می‌بینند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹.</ref>.
# [[دشمنان]] امامان معصوم{{ع}} که از گورهایشان، دری به [[دوزخ]] گشوده می‌شود و با [[آتش دوزخ]] کیفر می‌بینند<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۱۵۹.</ref>.


== برزخ در [[آیات]] و [[روایات]] ==
== برزخ در [[قرآن کریم]] ==
آیات متعددی بر نوعی از [[حیات]] در فاصلۀ [[مرگ]] تا [[قیامت]] دلالت دارند:
{{اصلی|برزخ در قرآن}}
# آیاتی که از گفت ‌و شنود میان [[انسان‌های صالح]] یا انسان‌های [[فاسد]] با [[فرشتگان الهی]] یاد می‌‌کند. این گفت‌وگوها بلافاصله بعد از [[مرگ]] صورت می‌‌گیرد: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ}}<ref>«از کسانی که فرشتگان جانشان را در حال ستم به خویش می‌گیرند، می‌پرسند: در چه حال بوده‌اید؟ می‌گویند: ما ناتوان شمرده‌شدگان روی زمین بوده‌ایم». سوره نساء، آیه ۹۷.</ref>؛ {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«آنان که چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند، می‏گویند: سلام بر شما. به پاداش کارهایی که می‏کرده‏اید به بهشت درآیید». سوره نحل، آیه ۳۲.</ref>.
برزخ در اصطلاح [[قرآن]]، [[روایات]] و مجموعه [[تعالیم اسلامی]] به معنای عالم پس از [[مرگ]] و حد فاصل بین دنیا و [[آخرت]] است. شاید بتوان ادعا کرد که [[برزخ]] بدین معنا نخستین بار، در [[تعالیم اسلامی]] و در [[قرآن]] استعمال گردیده است. واژه برزخ به معنای مذکور تنها یک بار در قرآن آمده و در آن، حالِ انسان‌های تبهکار و [[مجرم]]، هنگام فرا رسیدن [[مرگ]] و درخواست غیر قابل قبول آنان مبنی بر بازگشت به [[دنیا]] و پاسخ آنان به اینکه فرا روی ایشان برزخی است تا روزی که برانگیخته شوند گزارش شده است: {{متن قرآن|حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ}}<ref>«هنگامی که مرگ هر یک از آنان فرا رسد می‌گوید: پروردگارا! مرا باز گردانید!» سوره مؤمنون، آیه ۹۹.</ref>، {{متن قرآن|لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ}}<ref>«شاید من در آنچه وا نهاده‌ام، (بتوانم) کاری نیکو انجام دهم؛ هرگز! این سخنی است که او گوینده آن است و پیشاروی آنان تا روزی که برانگیخته گردند برزخی خواهد بود» سوره مؤمنون، آیه ۱۰۰.</ref> افزون بر [[آیه]] مزبور که به صراحت از برزخ [[سخن]] به میان آورده است [[آیات]] دیگری را می‌توان یافت که به نوعی بر [[حقایق]] برزخی دلالت داشته و برای [[اثبات]] عالم پس از مرگ (قبل از [[قیامت]]) قابل بهره‌برداری است.
# آیاتی که در آنها مستقیماً از [[حیات]] و نعمت‌های انسان‌های [[نیکوکار]]، یا از [[عذاب]] انسان‌های بدکار در فاصلۀ مرگ و [[قیامت]] یاد شده است: {{متن قرآن|وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته شده‌اند مرده مپندار که زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی می‌برند به آنچه خداوند با بخشش خویش به آنان داده است شادمانند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۹ ـ ۱۷۰.</ref>


در [[حدیث]] است که [[مردم]] در خوابند؛ همین که می‌‌میرند، بیدار می‌‌شوند. مقصود حدیث این است که درجۀ حیات بعد از مردن، از درجۀ حیات پیش از مردن، کامل‌تر و بالاتر است. همان‌طور که [[انسان]] در [[خواب]]، حالتی نیمه زنده و نیمه مرده دارد و هنگام [[بیداری]] [[حیات]] کامل‌تر می‌‌شود. [[رسول خدا]]{{صل}} در [[جنگ بدر]]، پس از کشته شدن و انداختن بدن‌های سران قریش در یک چاه، سر به درون چاه برد و به آنها گفت: «ما آنچه را [[خداوند]] به ما [[وعده]] داده بود محقق یافتیم، آیا شما نیز وعده‌های راست [[خدا]] را به [[درستی]] دریافتید؟ بعضی از [[اصحاب]] گفتند: "یا [[رسول الله]]! شما با کشته‌شدگان و [[مردگان]] [[سخن]] می‌‌گویید؟! مگر اینها سخن شما را [[درک]] می‌‌کنند؟! حضرت فرمود: "آنها اکنون از شما شنواترند».
در این آیات به موضوعات ذیل پرداخته شده است:
 
# ادامه [[حیات]] [[شهیدان]] پس از مرگ: {{متن قرآن|وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ}}<ref>«و کسانی را که در راه خداوند کشته شده‌اند مرده مپندار که زنده‌اند، نزد پروردگارشان روزی می‌برند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۹.</ref>،
در [[عالم برزخ]] فقط مسائلی مورد [[پرسش]] واقع می‌‌شوند که انسان باید به آنها [[اعتقاد]] و [[ایمان]] داشته باشد. رسیدگی به سایر مسائل به وقوع [[قیامت]] موکول است. انجام دادن کارهای خیر و همچنین [[دعا]] و [[طلب آمرزش]] بازماندگان برای [[مردگان]] با [[نیت]] و انگیزۀ [[ثواب]] و [[اجر]] برای آنها موجب خیر و [[سعادت]] مردگان می‌‌شود. اگر [[فرزندان]] در [[زمان]] [[حیات]] پدر و مادر، آنها را ناراضی کرده باشند، می‌‌توانند بعد از درگذشت آنها طوری عمل کنند که [[رضایت]] آنان را به دست آورند؛ همچنان که عکس آن ممکن است<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۵۵ ـ ۵۶.</ref>.
# احوال [[ارواح]] [[انسان‌ها]] هنگام انتقال از [[زندگی دنیوی]] به سرای دیگر: {{متن قرآن|الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ}}<ref>«همان کسانی که در حال پاکی، فرشتگان جانشان را می‌گیرند؛ (و به آنان) می‌گویند: درود بر شما! برای کارهایی که می‌کردید به بهشت درآیید!» سوره نحل، آیه ۳۲.</ref>،
# سرگذشت [[انسان‌ها]] پس از [[مرگ]] به همراه برخی خصوصیات و نحوه [[حیات]] آنها: {{متن قرآن|النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ}}<ref>«آتش (دوزخ) که سپیده‌دمان و پایان روز بر آن عرضه می‌شوند و روزی که رستخیز برپا شود (گفته خواهد شد) فرعونیان را به (درون) سخت‌ترین عذاب درآورید!» سوره غافر، آیه ۴۶.</ref>،
# تعدد حیات و [[مرگ]]: {{متن قرآن|كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«چگونه به خداوند کفر می‌ورزید با آنکه مرده بودید، شما را زنده گردانید؛ آنگاه شما را می‌میراند، دگرباره زنده می‌گرداند و سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید» سوره بقره، آیه ۲۸.</ref>.<ref>[[حسین دیبا|دیبا، حسین]]، [[برزخ - دیبا (مقاله)|مقاله «برزخ»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۵]]، ص۴۶۷.</ref>


== ویژگی‌های حیات [[برزخ]] ==
== ویژگی‌های حیات [[برزخ]] ==
۱۳۱٬۶۲۲

ویرایش