انس بن حارث کاهلی: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۵۴۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲ مارس ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۵۴: خط ۵۴:
}}
}}


[[انس بن حارث نبیه]]. در بین [[اهل سنت]] برخی او را [[صحابی]] می‌دانند.<ref>[http://hadith.islam-db.com/narrators/11046/%D8%A3%D9%86%D8%B3-%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D8%B1%D8%AB-%D8%A8%D9%86-%D9%86%D8%A8%D9%8A%D9%87 موسوعة الحدیث]</ref>
== مقدمه ==
انس فرزند «حارث بن شبیة بن کاهل» (حرث یا حرت)، از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}}، [[امیرمؤمنان]]{{ع}} و [[امام حسین]]{{ع}} و از شهدای کربلاست<ref>طوسی، ص۲۱ و ۹۹.</ref>. او به تیره بنوکاهل از [[قبیله]] [[بنو اسد بن خزیمه]] از معد نسب می‌برد<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۲۸۸؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۷۰ و ۲۷۱.</ref>. پدر او حارث، از [[صحابه]] و در شمار [[اصحاب صفه]] بود<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۳۴۹.</ref>. نام انس و نام پدرش به چند صورت آمده است. [[صحابه‌نگاران]] به نام دقیق وی در مدخل [[أنس بن حارث کاهلی]] تصریح کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۱؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۸۸؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۷۰ و ۲۷۱؛ ابن عساکر، ج۱۴، ص۲۲۴.</ref>.


== مقدمه ==
نام وی در [[زیارت ناحیه مقدسه]]، انس بن کاهل اسدی آمده است<ref>مجلسی، ج۱۰۱، ص۲۷۲۱۰۱، کتاب المزار، باب ۱۹؛ و نیز سید بن طاووس، ج۳، ص۳۴۶.</ref>. [[مرحوم خویی]] می‌گوید: انس بن کاهل، همان انس بن حارث است؛ از این رو، انس بن حارث را با [[لقب]] مستقل «کاهلی اسدی» نام می‌برد و می‌گوید: انس بن کاهل، در واقع منسوب به [[عشیره]] و تیره است، نه منسوب به پدر <ref>خویی، ج۳، ص۲۳۲.</ref>.<ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «انس بن حارث بن نبیه کاهلی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۱۳۴-۱۳۵؛ [[اعظم فرجامی|فرجامی، اعظم]]، [[انس بن حارث (مقاله)|مقاله «انس بن حارث»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳]]، ص۴۸۱.</ref>
از [[شهدای کربلا]] است وی از [[اصحاب پیامبر خدا]] {{صل}}، از [[طایفه بنی کاهل]] از [[بنی اسد]] بود که از عرب‌های شمال محسوب می‌شدند. گفته‌اند در [[جنگ بدر]] و [[حنین]] هم شرکت داشت. پیر مردی [[سال‌خورده]]، از [[شیعیان کوفه]] بود که موقعیتی والا داشت. شبانه خود را به [[کربلا]] رساند و [[روز عاشورا]] در رکاب [[حسین]] به [[سعادت]] [[شهادت]] رسید. در برخی منابع، نام او [[مالک بن انس کاهلی]] آمده است<ref>ر. ک. [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۶۵.</ref>.
 
== صحابی یا تابعی بودن انس ==
در مورد [[صحابی]] بودن وی [[اختلاف]] اندکی وجود دارد. مشهور چنان است که او از [[اصحاب رسول خدا]]{{صل}} بود و در [[کوفه]] اقامت گزید<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۲۸۸؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۷۰-۲۷۹.</ref>. او در [[قیام امام حسین]]{{ع}} با [[روایت]] [[حدیثی]] که خود از [[رسول خدا]]{{صل}} شنیده بود، به [[کربلا]] آمد و در رکاب [[امام]] به [[شهادت]] رسید. [[اشعث بن سلیم]] از پدرش از انس روایت کرد و او از رسول خدا{{صل}} شنید که فرمود: «همانا این فرزندم، حسین، در سرزمینی از [[عراق]] کشته می‌شود. پس هر که او را [[درک]] کرد، باید یاری‌اش کند» <ref>{{متن حدیث| إِنَّ اِبْنِي هَذَا يُقْتَلُ بِأَرْضِ اَلْعِرَاقِ فَمَنْ أَدْرَكَهُ مِنْكُمْ فَلْيَنْصُرْهُ}}؛ ابن عبدالبر، ج۱، ص۲۰۱؛ ابن اثیر، ج۱، ص۲۸۸؛ ابن حجر، ج۱، ص۲۷۰ و ۲۷۱؛ ابن عساکر، ج۱۴، ص۲۲۴؛ سیوطی، ج۲، ص۱۲۵.</ref>. از [[بغوی]] دو نکته نقل شده است: یکم آنکه برای انس جز این روایت، روایتی نمی‌شناسم<ref>ابن عساکر، ج۱۴، ص۲۲۴.</ref> و دوم آنکه، هیچ کس جز او این روایت را نقل نکرده است<ref>ابن حجر، ج۱، ص۲۷۰؛ ابن کثیر، ج۸، ص۲۱۷.</ref>.<ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «انس بن حارث بن نبیه کاهلی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۱۳۴-۱۳۵؛ [[اعظم فرجامی|فرجامی، اعظم]]، [[انس بن حارث (مقاله)|مقاله «انس بن حارث»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳]]، ص۴۸۱؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]]، ص۵۳۶.</ref>


== استادان ==
== انس، شهید کربلا ==
همه منابع، [[انس بن حارث]] را از [[شهدای کربلا]] دانسته‌اند<ref>بخاری، ج۲، ص۳۰؛ طوسی، ص۲۹ و ۹۹؛ علامه حلی، ص۷۵؛ ابن ابی‌حاتم، ج۲، ص۲۸۷؛ ابن حبان، ج۴، ص۴۹.</ref>. او در [[روز عاشورا]] از [[امام]] [[اجازه]] رزم و [[جهاد]] خواست و با آنکه مرد کهنسالی بود، با عمامه‌اش کمر خویش را محکم کرد و با پارچه‌ای ابروهای بلندش را از مقابل [[چشم‌ها]] به پیشانی بست. [[امام حسین]] وی را که چنین دید، با چشمی گریان فرمود: {{متن حدیث|«شَكَرَ اللَّهُ لَكَ و سَعْيُكَ يَا شَيْخ}}<ref>المقرم، ص۲۵۳.</ref>؛ او چنین [[رجز]] خواند:
{{شعر}}
{{ب|''قَدْ عَلِمَتْ كاهِلُها وَدُودَا''|۲=''وَالخِنْدِفِيُّونَ وَقَيْسُ عَيلانَ''}}
{{ب|''بِأَنَّ قَومِي قُصَمُ الأقرانِ''|۲=''يا قَومِ كونوا كأُسُودِ الجَانِ''}}
{{ب|''آلُ عَليٍّ شيعةُ الرَّحمنِ''|۲=''وَآلُ حَرْبٍ شيعةُ الشَّيطان''}}
{{پایان شعر}}
:تیره‌ه‌ای کاهل، دودان و نیز قبیله‌های [[خندف]] و قیس عیلان می‌دانند که [[قوم]] من در [[نبرد]]، آفت [[جان]] دلیران دشمن‌اند و همانا من [[سرور]] [[شجاعان]] قومم هستم. [[آل علی]] [[شیعیان]] و [[پیروان]] [[خدای رحمان]] و [[آل]] [[حرب]] پیرو شیطان‌اند. این رجز را تا چهار [[بیت]] نیز آورده‌اند<ref>ابن اعثم، ج۵، ص۱۹۶؛ صدوق، ص۲۲۵؛ ابن نما، ص۴۷، با اندکی اختلاف؛ ابن‌شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۲؛ خویی، ج۱۵، ص۱۶۶.</ref>.


== روایت‌کنندگان از او ==
از تعابیری که در این رجز به کار رفته، می‌‌توان دریافت که او به دلیل [[صحابی]] بودن و کهنسالی‌اش، باید از جایگاه والایی میان کوفی‌ها، به ویژه برخی از قبایلی که نام برده، برخوردار باشد.
* [[سلیم بن أسود بن حنظلة]] مشهور به [[سلیم بن أسود المحاربی]]
* [[جعفر بن محمد بن رباح]] مشهور به [[جعفر بن محمد الأشجعی]]
{{پایان مدخل وابسته}}


==شهادت انس بن حارث کاهلی==
براساس گزارش [[صدوق]]، او به میدان رفت و هجده یا چهارده تن<ref>ابن شهرآشوب، ج۳، ص۲۵۱.</ref> از سپاهیان عمر بن سعد را به هلاکت رساند و خود به [[شهادت]] رسید<ref>صدوق، ص۲۲۵.</ref>. [[کمیت بن زید اسدی]] در [[مدح]] وی و [[حبیب بن مظاهر]] که هر دو، هم [[عشیرة]] کمیت بودند، چنین سرود:
انس بن حارث کاهلی پیرمرد سالخورده‌ای بود که در [[روز عاشورا]] حضور داشت، او از [[اصحاب پیامبر]] و در [[جنگ بدر]] و حنین شرکت داشت. ماجرای [[شهادت امام]] را از زبان [[پیامبر اکرم]]{{صل}} شنیده بود. ایشان نقل کرده از [[پیامبر]] شنیدم که فرمود: {{متن حدیث|ابْنِي هَذَا يُقْتَلُ بِأَرْضِ الْعِرَاقِ فَمَنْ أَدْرَكَهُ مِنْكُمْ فَلْيَنْصُرْهُ}} فرزندم حسین در [[سرزمین عراق]] کشته خواهد شد هر کس تا آن [[روز]] زنده باشد و او را [[درک]] کند باید به [[یاری]] او بشتابد. در روز عاشورا از [[امام حسین]]{{ع}} [[اجازه]] رفتن به میدان گرفت [[امام]] اجازه داد. او با [[شور]] و [[شوق]] عمامه‌اش را از سرش گرفت و به کمر بست، [[پیشانی]] بندش را بست و ابروانش را که بر اثر [[پیری]] روی چشمش افتاده بود زیر آن جای داد تا مانع دیدنش نگردد، وقتی امام این [[حال]] را از او دید منقلب شد و بی‌اختیار قطرات [[اشک]] از دیده‌ها به گونه‌هایش سرازیر شد خطاب به او فرمود: {{عربی|شكر الله سعيك يا شيخ}}؛ [[خداوند]] عمل تو را به بهترین وجه قبول و تقدیر کند ای پیرمرد، او با آن سن پیری به میدان رزم رفت و با [[دشمنان]] جنگید و پس از کشتن هیجده نفر از [[دشمن]] شربت شیرین شهادت نوشید<ref>مناقب ابن شهر آشوب، ج۳، ص۲۱۹؛ مقتل مقرم، ص۲۵۲.</ref>.<ref>[[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت سیدالشهداء ج۲ (کتاب)|مظلومیت سیدالشهداء]]، ج۲، ص ۷۹.</ref>.
{{شعر}}
{{ب|''سِوی عُصبَهُ فیهِم حَبیبُ‌ مَعفَّرُ‌''|۲=''قَضی نحبَهُ‌ وَالکاهِلیُ‌ مَرمَّلُ‌''}}
{{پایان شعر}}
:گروهی که در آن حبیب در خاک و [[خون]] غلتان بود و به سرای باقی شتافت و [[کاهلی]] در خون [[غوطه]] ور بود<ref>[[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «انس بن حارث بن نبیه کاهلی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲]]، ص۱۳۴-۱۳۵؛ [[اعظم فرجامی|فرجامی، اعظم]]، [[انس بن حارث (مقاله)|مقاله «انس بن حارث»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)| دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳]]، ص۴۸۲؛ مظلومیت سیدالشهداء ج۲.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']]
# [[پرونده:IM009658.jpg|22px]] [[محمود حیدری آقایی|حیدری آقایی، محمود]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|'''مقاله «انس بن حارث بن نبیه کاهلی اسدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲''']]
# [[پرونده:1100352.jpg|22px]] [[اعظم فرجامی|فرجامی، اعظم]]، [[انس بن حارث (مقاله)|مقاله «انس بن حارث»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳ (کتاب)|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۳''']]
# [[پرونده:13681353.jpg|22px]] [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|'''گزیده دانشنامه امام حسین''']]
# [[پرونده:IM010744.jpg|22px]] [[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت سیدالشهداء ج۲ (کتاب)|'''مظلومیت سیدالشهداء ج۲''']]
# [[پرونده:IM010744.jpg|22px]] [[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت سیدالشهداء ج۲ (کتاب)|'''مظلومیت سیدالشهداء ج۲''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
۱۲۹٬۷۴۳

ویرایش