بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
== معناشناسی == | == معناشناسی == | ||
مکر | مکر در [[فارسی]] بیشتر به نقشههای [[شیطانی]]، [[فریبنده]] و زیانبخش اطلاق میشود و در لغت [[عرب]] به هر نوع چارهاندیشی و [[تدبیر]] اعم از خوب و مفید یا بد و زیانآور گفته میشود<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۷۷۲.</ref>. خدع به معنای مخفی کردنِ آنچیزی است که در [[شأن]] او [[ظهور]] است، به قصد اضرار و منع خیر<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۳، ص۲۸.</ref>، همچنین به معنای [[حیلهگری]] و [[نیرنگ]] بازی است<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۱۰.</ref>. | ||
[[علامه طباطبایی]] مینویسد: | [[علامه طباطبایی]] مینویسد: [[مکر]] به معنای به کاربردن [[حیله]] برای منصرف کردن کسی از مقصودش است و این به دو صورت است: یکی [[ممدوح]] و یکی [[مذموم]]. [[مکر ممدوح]] آن است که به منظور عمل صحیح و پسندیدهای انجام شود. [[مکر مذموم]] آن مکری است که به منظور عمل [[قبیح]] و ناپسندی به کار میرود<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۸۶.</ref>. | ||
[[خدعه]]، [[نیرنگ]] و [[دورویی]] از ویژگیهای بارز [[منافقان]] در مواجهه با [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[مسلمانان]] بوده است<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۲۴۹؛ [[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۲۷۵.</ref>. | [[خدعه]]، [[نیرنگ]] و [[دورویی]] از ویژگیهای بارز [[منافقان]] در مواجهه با [[پیامبر اکرم]] {{صل}} و [[مسلمانان]] بوده است<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۲۴۹؛ [[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۲۷۵.</ref>. | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
== مکر و فریبکاری در [[روایات]] == | == مکر و فریبکاری در [[روایات]] == | ||
روایاتی نیز درباره [[مکر]] و [[فریبکاری]] از [[ائمه]] {{ع}} وارد شده است که برخی از آنها عبارتاند از: | روایاتی نیز درباره [[مکر]] و [[فریبکاری]] از [[ائمه]] {{ع}} وارد شده است که برخی از آنها عبارتاند از: | ||
# [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: | # [[امام صادق]] {{ع}} فرمودند: «اگر در این نکته که میباید روزی، [[اعمال]] خود را بر [[خداوند]] عرضه نمود تردیدی نیست، پس چرا [[حیله]] گری و حقّه بازی؟»<ref>{{متن حدیث| عَنِ الصَّادِقِ {{ع}} قَالَ: إِنْ كَانَ الْعَرْضُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَقّاً فَالْمَكْرُ لِمَا ذَا}}؛ بحار الأنوار، ج ۷۵، ص ۲۸۴.</ref>؛ | ||
# [[امیر المؤمنین]] {{ع}} میفرمودند: | # [[امیر المؤمنین]] {{ع}} میفرمودند: «حقّهبازی و [[حیله]] گری در جهنّم است»<ref>{{متن حدیث| مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ {{عم}} أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ: الْمَكْرُ وَ الْخَدِيعَةُ فِي النَّارِ}}؛ بحار الأنوار، ج ۷۵، ص ۲۸۵.</ref>.<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۱، ص ۳۹۸.</ref> | ||
# [[علی]] {{ع}} میفرماید: | # [[علی]] {{ع}} میفرماید: «حیلهگر [[شیطانی]] است در صورت [[انسان]]»<ref>{{متن حدیث|اَلْمَكُورُ شَيْطَانٌ فِي صُورَةِ إِنْسَانٍ}}؛ جمالالدین محمد خوانساری، شرح فارسی غرر و درر آمدی، تصحیح سید جلالالدین محدث، ج۱، ص۳۸۱.</ref>. | ||
# [[علی]] {{ع}} میفرماید: | # [[علی]] {{ع}} میفرماید: «[[مکر]] [[خصلت]] سرکشان است»<ref>{{متن حدیث|اَلْمَكْرُ شِيمَةُ اَلْمَرَدَةِ}}؛ جمالالدین محمد خوانساری، شرح فارسی غرر و درر آمدی، تصحیح سید جلالالدین محدث، ج۱، ص۱۶۴.</ref>. | ||
# [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: | # [[رسول خدا]] {{صل}} فرمود: «از ما نیست کسی که با [[مسلمانی]] [[حیله]] کند»<ref>{{متن حدیث|لَيْسَ مِنَّا مَنْ مَاكَرَ مُسْلِماً}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج۲، ص۳۳۷.</ref>.<ref>[[مجتبی تهرانی|تهرانی، مجتبی]]، [[اخلاق الاهی ج۱ (کتاب)|اخلاق الاهی، ج۱]]، ص۲۵۳-۲۵۴.</ref> | ||
== نفی مکر و فریبکاری == | == نفی مکر و فریبکاری == | ||