|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط
| | #تغییر_مسیر [[محاربه اقتصادی]] |
| | موضوع مرتبط = فساد اقتصادی
| |
| | عنوان مدخل =
| |
| | مداخل مرتبط =
| |
| | پرسش مرتبط =
| |
| }}
| |
| | |
| == [[ضرورت]] [[کیفر]] [[مفسدان]] و [[مجرمان]] ==
| |
| کیفر به معنای جزای عمل و کار بد<ref>لغتنامه، ج ۱۱، ص۱۶۶۱۰؛ فرهنگ بزرگ سخن، ج ۶، ص۶۰۴۷، «کیفر».</ref> و [[مجازات]] قانونی است<ref>فرهنگ فارسی، ج ۳، ص۳۱۵۴، «کیفر».</ref>. در اصطلاح علم حقوق، [[عقوبت]] و مجازات بزهکاران را کیفر گویند<ref>مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج ۴، ص۳۰۶۴.</ref>.
| |
| | |
| [[خدا]] در [[قرآن]] از دو دسته اصلی کیفر و مجازات [[دنیوی]] و [[اخروی]] سخن به میان آورده است. از نظر قرآن، برخی از مجرمان میبایست در [[دنیا]] مجازات شوند؛ زیرا این دسته از جرمها [[نظام اجتماعی]] را در معرض خطر قرار میدهد و [[حقوق]] ابتدایی [[بشر]] را سلب میکند؛ بنابراین، تاخیر در مجازات این دسته از جرمها به معنای نابودی [[بشریت]] و نظام اجتماعی خواهد بود.
| |
| | |
| به سخن دیگر، اگر برخی از جرمها در دنیا کیفر داده نشود، بستری برای فروپاشی نظام اجتماعی بلکه بشریت است. بنابراین، برای [[دفاع]] از نوع بشریت و نظام اجتماعی لازم است تا مجازات و کیفرهایی برای برخی از جرمها و مجرمان وضع و اقامه شود.
| |
| | |
| در هر نظام اجتماعی میتوان جرمهایی را یافت که [[عقل]] و نقل برای آن جرمها مجازاتهای قانونی در قالب [[قوانین]] شفاهی یا کتبی وضع کرده و به اجرا میگذارد؛ زیرا این دسته از جرمها بزرگترین خطر را برای نوع بشر و نظام اجتماعی دارد.
| |
| | |
| با نگاهی به نظامهای حقوقی جوامع بشری میتوان دریافت که جرمهای خطرناک برای نوع بشر و نظامات اجتماعی، جرمهایی است که حقوق ابتدایی و طبیعی بشر را در معرض خطر قرار میدهد؛ زیرا هر فرد [[انسانی]] برای بقای خویش نیازمند اموری است که از آن به حقوق طبیعی و ابتدایی یاد میشود. سلب و تعرض به هر یک از این حقوق ابتدایی و طبیعی موجب میشود تا نسل انسانی در معرض خطر انقراض قرار گیرد. از این رو در همه جوامع حتی ابتداییترین آنها، میتوان [[حقوقی]] را یافت که برای یکایک افراد [[اجتماع]] بیان شده و افراد اجتماع میبایست نسبت به آن [[تکلیف]] داشته و [[اجازه]] ندهند تا این [[حقوق]] ابتدایی و طبیعی از کسی سلب شود. بر همین اساس، قوانین سختگیرانهای برای حفاظت و صیانت از حقوق طبیعی و ابتدایی وضع شده است، به طوری که [[مخالفت]] با آن، مجازاتهای سنگینی را به دنبال دارد.
| |
| | |
| از جمله مهمترین [[حقوق]] ابتدایی و طبیعی که در همه جوامع مجازاتهای [[سختی]] برای سلبکنندگان و [[متجاوزان]] در چارچوب [[عدالت]] [[عقلی]] و مقابله به مثل مطرح شده است<ref>بقره، آیه ۱۹۴؛ احزاب، آیه ۵۸.</ref>، میتوان به حق حیات، حق مسکن، حق امنیت و [[آرامش]]، [[حق]] [[آسایش]] و مانند آنها اشاره کرد. به طوری که اگر کسی عضوی یا [[زندگی]] کس دیگری را بگیرد او را بر اساس اصل مقابله به مثل، [[قصاص]] میکنند، یا سارقان را به سختی [[مجازات]] مینمایند و نیز کسانی که امنیت روانی [[اجتماع]] را با [[شایعات]] [[تهدید]] میکنند، طرد و [[تبعید]] میکنند<ref>احزاب، آیات ۵۸ تا ۶۱.</ref>.
| |
| | |
| بر اساس [[آموزههای قرآن]]، کسانی که [[اذیت و آزار]] میرسانند، نباید [[امنیت]] داشته باشند و باید از سوی [[دولت]] و نهادهای انتظامی و [[امنیتی]] تهدید شوند تا دست از [[آزار]] و [[اذیت]] [[مردم]] بردارند.
| |
| | |
| [[مفسدان]] و [[ظالمان]] هر کسی باشند باید مجازات شوند و از امنیت بهرهای نبرند. این [[کیفر]] و مجازات با توجه به [[میزان]] [[فساد]] و [[افساد]] و درجه آن متفاوت خواهد بود. بر اساس آموزههای وحیانی قرآن، میزان و درجه مجازات مفسدان و ظالمان، بستگی به میزان [[ظلم]] و فساد و تأثیر آن دارد. از این رو کیفرهایی که در این باره وضع و اقامه میشود شامل بازداشت تا [[قتل]] است<ref>مائده، آیات ۳۳ و۳۴؛ کهف، آیات ۸۳ تا ۸۶.</ref>.
| |
| | |
| [[خدا]] در [[قرآن]]، مجازاتهایی چون اعدام، به دار آویختن، قطع دست راست و پای چپ و یا تبعید از [[سرزمین]] خود را، به عنوان کیفر [[دنیایی]] محاربان با خدا و [[پیامبر]]{{صل}} وضع کرده است<ref>مائده، آیه ۳۳.</ref>. از همینرو آوارهسازی [[بنینضیر]] از کاشانه خود، بهعنوان کیفر مخالفت و [[دشمنی]] آنان با خدا و پیامبر{{صل}} انجام میشود<ref>حشر، آیات ۲ تا ۴ اسباب النزول، واحدی، ص۲۷۸.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن (مقاله)|مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن]].</ref>
| |
| | |
| == مجازات و کیفر محاربان اقتصادی ==
| |
| از نظر [[آموزههای وحیانی]] برخی از افسادهای [[اقتصادی]] از مصادیق [[محاربه با خدا]] و [[رسولالله]]{{صل}} است. مثلا کسی که [[رباخواری]] را به شکل قانونی و رسمی و علنی انجام میدهد، گویی [[اعلان]] رسمی جنگ و [[محاربه با خدا]] کرده است. به طور طبیعی [[مجازات]] و [[کیفر]] چنین شخصی که در [[اقتصاد]] [[اجتماع]] اختلال میکند، میبایست بسیار سختگیرانه باشد.
| |
| | |
| واژه [[محارب]] از ریشه «[[حرب]]» به معنای [[جنگ]] است. از نظر [[آموزههای قرآن]]، جنگ تنها در حوزه نظامی محدود نمیشود، بلکه کوچکترین و ضعیفترین نوع جنگ را باید جنگ نظامی دانست؛ زیرا جنگهای مهمتری است که نه تنها [[انسان]] را به شکلی وحشتناک میکشد، بلکه موجب [[تباهی]] [[دنیا]] و [[آخرت]] [[بشر]] میشود. در این [[جنگها]] که شامل جنگ نرم، جنگ [[فرهنگی]]، [[جنگ اقتصادی]] و مانند آنها است؛ [[حقیقت]] و [[هویت]] اجتماع، [[تهدید]] به نابودی میشود؛ زیرا مایه قوامبخش و حقیقتآفرین برای اجتماع، اقتصاد و [[فرهنگ]] است، به طوری که نابودی هر یک به معنای نابودی اجتماع است؛ چراکه فلسفه وجودی و [[حکمت]] و [[هدف]] تشکیل اجتماع، تأمین سعادتی است که در [[سایه]] فرهنگ و اقتصاد به دست میآید؛ نابودی هر یک از این مقومات اجتماع به معنای نابودی اجتماعات بشری است. از همین رو جنگ در حوزههای [[اقتصادی]] و فرهنگی مهمتر از جنگ در حوزههای دیگر ارزیابی میشود؛ بهویژه که آنچه مایه بقای [[حیات]] [[ابدی]] بشر است، همان مباحث مربوط به فرهنگ است که ساماندهنده حرکتهای اقتصادی است و انسان در آخرت بر اساس همین فرهنگ، به حیات ابدی خویش ادامه میدهد.
| |
| | |
| از اقسام جنگهای [[باطل]] و [[ظالمانه]] باید به جنگ [[اقتصادی]] اشاره کرد که میتواند از درون مرزهای جغرافیایی [[نظام اسلامی]] علیه [[مردم]] انجام شود یا از بیرون مرزهای آن.
| |
| | |
| البته جنگ اقتصادی، در درون مرزهای سرزمینی میتواند در راستای اهداف [[دشمنان]] بیرونی [[هدایت]] و [[مدیریت]] شود. از این رو، میبایست این گروه را به یک معنا ستون پنجم و منافقانی دانست که در مسیر دشمنان و اهداف آنان حرکت میکنند.
| |
| | |
| از نگاه [[قرآن]]، کسانی که به جنگ اقتصادی در میان [[مسلمانان]] میپردازند حتی اگر عنوان [[اسلام]] و [[مسلمانی]] را یدک بکشند، جزو کسانی هستند که علیه اهداف اصیل [[آموزههای اسلام]] که همه [[شرایع]] برآن تأکید دارند، حرکت کردهاند؛ زیرا بر اساس [[آیه]] ۲۵ [[سوره حدید]] همه [[پیامبران]] برای این آمدهاند که [[مردمان]] از هر [[دین]] و [[آیین]] و [[مذهب]] و جنس و [[قوم]]، [[قیام]] به [[عدالت]] کرده و مطالبهگر سهم خویش از [[نعمتهای الهی]] باشند. کسی که مرتکب [[جنگ اقتصادی]] میشود، در [[حقیقت]] علیه بنیادینترین [[آموزههای اسلام]] [[اعلان]] [[جنگ]] کرده است.
| |
| | |
| به هر حال از نظر [[آموزههای قرآن]]، [[محاربان]] از جمله محاربان اقتصادی بهعنوان [[مفسدان]] فیالارض شناخته میشوند که نه تنها به خود یا [[اجتماع]] [[زیان]] وارد کرده و [[فساد]] میکنند، بلکه محیط زیست را نابود میکنند و با این کار به همه موجودات و آفریدههای [[الهی]] زیان میرسانند و دامنه فساد آنان محدود به خود و [[بشر]] نیست.
| |
| | |
| [[خدا]] میفرماید: سزای کسانی که با خدا و [[پیامبر]] او میجنگند و در [[زمین]] به فساد میکوشند، جز این نیست که کشته شوند یا بر دار آویخته گردند یا دست و پایشان در خلاف جهت یکدیگر بریده شود یا از آن [[سرزمین]] [[تبعید]] شوند. این رسوایی آنان در دنیاست و در [[آخرت]] عذابی بزرگ خواهند داشت؛ مگر کسانی که پیش از آنکه بر ایشان دست یابید [[توبه]] کرده باشند، پس بدانید که خدا [[آمرزنده]] [[مهربان]] است<ref>مائده، آیات ۳۳ و۳۴.</ref>.
| |
| | |
| در این [[آیات]] چند [[حکم]] بهعنوان [[مجازات]] و [[کیفر]] محاربان از جمله محاربان اقتصادی بیان شده که شامل: ۱. [[قتل]] با [[شمشیر]]؛ ۲. آویختن به دار؛ ۳. قطع یک دست و یک پا بهصورت مخالف؛ ۴. تبعید میشود.
| |
| | |
| [[امام باقر]] و [[امام صادق]]<ref>{{ع}}.</ref> فرمودند: کیفر [[محارب]]، به اندازه [[استحقاق]] او است. اگر تنها قتل کرده باشد، کیفرش قتل است؛ و اگر مرتکب قتل شود و [[مالی]] را بگیرد کشته میشود و به دار آویخته میشود؛ و اگر مالی را بگیرد ولی مرتکب قتل نشود، دست و پای او قطع میگردد؛ و در صورتی که در راهها ترس و [[وحشت]] ایجاد کند، فقط تبعید میشود<ref>مجمعالبیان، ج. ۳-۴، ص۲۹۱.</ref>.
| |
| | |
| گفتنی است که [[احکام]] محاربه، شامل همه محاربان و مفسدانی است که با انواع روشهای گوناگون به [[فساد در زمین]] میپردازند و [[امنیت]] [[اجتماع]] را به خطر میاندازند؛ از همین رو [[خدا]] درباره کسانی که با انواع [[شایعات]] لرزهافکن، [[اجتماع]] را دچار [[وحشت]] میکنند، همین [[احکام]] را برای آنان صادر میکند؛ چنانکه میفرماید: اگر [[منافقان]] و کسانی که در دلهایشان مرضی هست و شایعهافکنان در [[مدینه]] از کارشان باز نایستند تو را سخت بر آنان مسلط میکنیم تا جز مدتی اندک در [[همسایگی]] تو نپایند، از رحمت [[خدا]] دور گردیده و هر کجا یافته شوند گرفته و سخت کشته خواهند شد، درباره کسانی که پیشتر بودهاند همین سنت خدا جاری بوده است و در سنت خدا هرگز تغییری نخواهی یافت<ref>احزاب، آیات ۶۰ تا ۶۲.</ref>.
| |
| | |
| از این [[آیات]] به دست میآید که [[سنت]] و [[قانون الهی]] که تبدیلی در آن راه نمییابد، این [[حکم]] است که هر کسی [[امنیت]] [[اجتماع]] را به هر شکلی به خطر اندازد میبایست [[مجازات]] شود. [[میزان]] مجازات بستگی به میزان تأثیر فعالیت خطر افکنی دارد که شخص انجام میدهد. همچنین تکرار عمل خطرآفرین و [[شایعات]] لرزهافکن میتواند مجازات را تشدید کند. از همین رو، بر اساس همین [[آیات قرآن]]، رسانههایی که به انتشار شایعات میپردازند، باید خود را برای مجازات سخت و سنگین [[دنیوی]] و [[اخروی]] آماده سازند.
| |
| | |
| همچنین از آیات قرآن این معنا به دست میآید که هرگونه [[همکاری]] با [[محاربان]] و حضور در میان آنها [[حرام]] است. در [[آیه]] ۲ همین [[سوره]] به شکل حکم کلی بیان شده که هرگونه همکاری با دیگران در [[گناه]] و [[تعدی]] حرام است.
| |
| همچنین خدا با اشاره به منافقانی که در مسجد [[ضرار]] گرد آمده و محفل [[توطئه]] علیه [[اسلام]] و نظام ولایی ایجاد کرده بودند، حضور در این محافل را بهعنوان حضور [[حربی]] دانسته و آن را حرام [[اعلان]] میکند<ref>توبه، آیات ۱۰۷ تا ۱۰۹.</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن (مقاله)|مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن]].</ref>
| |
| | |
| == برخی مصادیق جرایم اقتصادی ==
| |
| [[فساد]] شامل همه [[گناهان]] و جرائم میشود که در ابعاد مختلف فردی، [[اجتماعی]]، [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] گسترده است. چنانکه گفته شد اسلام در برابر هر فسادی، مجازاتی متناسب تعیین کرده است. این [[مجازاتها]] بهعنوان پادزهر عمل میکند و در مواردی که از طریقتربیتهای سازنده و شیوههای پیشگیری موفق به [[جلوگیری از فساد]] نشوند، با استفاده از اقدامات سختگیرانه به مقابله با آنها پرداخته میشود.
| |
| | |
| از جمله مصادیق جرایم اقتصادی میتوان به پولشویی اشاره کرد. [[پولشویی]] یعنی اینکه فرد یا شرکتی از طریق [[نامشروع]] یا غیرقانونی مانند فروش مواد مخدر و یا فروش مشروبات الکلی و یا فروش کالای [[قاچاق]] درآمد بالایی به دست آورد، سپس این درآمد یا سود را در راه قانونی [[سرمایهگذاری]] کند یا به عبارت دیگر [[پول]] کثیف و غیرقانونی را تبدیل به پول تمیز و قانونی نماید.
| |
| | |
| [[اختلاس]] از [[اموال عمومی]] و [[بیتالمال]] از دیگر [[اعمال]] مجرمانه است که [[اقتصاد]] را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. اختلاس به برداشتن و کم کردن غیرقانونی اموال دولتی یا غیردولتی که توسط کارمندان و کارکنان [[دولت]] یا وابسته به دولت انجام میگیرد، گفته میشود. این [[جرم]] یعنی اختلاس در [[ایران]] در خلال [[تحریم]] و در شرایط نامتعادل [[اقتصادی]] رخ میدهد و بیشتر اختلاسها با [[برنامهریزی]] از پیش تعیین شده، [[منظم]] و پنهان و توسط سران مقبول و دولتی انجام میشود.
| |
| | |
| از دیگر جرایم اقتصادی میتوان به [[رشوه]] دادن و رشوه گرفتن اشاره کرد. که در قبال انجام یا عدم انجام وظیفهای در [[سازمان]] و شرکت دولتی و توسط کارمندان آن انجام میشود رشوه دادن و رشوه گرفتن هر دو، [[فساد]] در سازمانها را به دنبال دارد. یکی از مشکلاتی که امروز بسیاری از کشورها با آن مواجه هستند و [[مجرمان]] اقتصادی به اشکال گوناگون بر آن هستند تا [[حقوق مردم]] و دولت را نادیده گیرند، جرمی به نام فرار مالیاتی است. فرار مالیاتی، هر نوع عمل یا اعمالی است که به قصد عدم پرداخت مالیات یا کمتر پرداختن [[مالیات]] از سوی اشخاص [[حقیقی]] یا [[حقوقی]] صورت میگیرد. شکی نیست که با چنین عملی بهعنوان جرم اقتصادی میبایست بشدت [[مبارزه]] و مقابله شود. این جرم میتواند از طریق جعل اظهارنامه مالیاتی یا عدم ثبت تمامی درآمدها و گزارشهای [[مالی]] و یا [[تغییر]] آنها انجام شود به نحوی که بتوان مالیات کمتری پرداخت کرد. قاچاق کالا و ارز و مانند آنها نیز از جرمهای [[اقتصادی]] است. براساس ماده یک [[قانون]] [[مبارزه]] با [[قاچاق]] کالا و ارز، قاچاق عبارت است از هرگونه فعل یا ترک فعلی که سبب نقض قوانین مربوط به واردات یا صادرات کالا و ارز میشود. بر اساس قانون با متخلفان برخورد میشود و برای آنها [[مجازات]] در نظر گرفته میشود. [[قاچاق]] کالای مجاز و یا ممنوع و یا مجاز مشروط و ارز و کالای یارانهای همگی شامل قاچاق ارز و کالا میشوند<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن (مقاله)|مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن]].</ref>.
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{منابع}}
| |
| # [[پرونده:11790.jpg|22px]] [[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن (مقاله)|'''مجازات مفسدان و محاربان اقتصادی از نگاه قرآن''']]
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| [[رده:فساد اقتصادی]]
| |
