میراث امام رضا: تفاوت میان نسخه‌ها

میراث امام رضا (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹

۸٬۸۱۸ بایت حذف‌شده ، ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵

←‏دانشگاه امام رضا{{ع}}

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش

@@ خط ۱۱: / خط ۱۱: @@
 بدین ترتیب، امام رضا{{ع}} دانشگاهی زنده و بهره‌مند از عناصری دانشمند و دارای فرهنگ انقلابی منحصربه‌فرد تأسیس کرد که بخشی از تراث زنده و پایای امام رضا{{ع}} بود و بعدی ویژه از تراث پربار آن حضرت به شمار می‌رفت. [[احتجاجات]] طولانی و با موضوع‌های گوناگون [[امام]]{{ع}} با ارباب [[مذاهب]] و [[ادیان]]، از دیگر وجوه تمایز [[زندگی]] [[علمی]] و بخش دیگری از تراث پربار امام رضا{{ع}} بود.
 [[روایات]]، [[نامه‌ها]] و کتاب‌هایی که در عرصه‌های گوناگون [[شناخت]] و [[علوم اسلامی]] از امام رضا{{ع}} [[روایت]] و تدوین شده، سومین بخش تراث جاویدان حضرت است که برای امت اسلامی و [[جامعه بشری]] برجای مانده است. سه بخش پیش گفته شده را در قالب سه مبحث، مورد بحث و بررسی قرار می‌دهیم.
-===[[دانشگاه]] [[امام رضا]]{{ع}}===
-آن‌گونه که در منابع موجود آمده، شمار راویانی که در [[دانشگاه]] [[امام رضا]]{{ع}} به [[کسب دانش]] پرداخته و از محضر او فارغ التحصیل شده‌اند به ۳۱۳- ۳۶۷ تن می‌رسد، به این ترتیب که صاحب «[[مسند الامام الرضا]]» این [[راویان]] را بر اساس حضورشان در [[اسناد روایات]] جمع‌آوری کرده، در «[[مسند]]» ۳۱۳ تن خوانده است. «[[شیخ طوسی]]» راویانی که از [[اصحاب امام رضا]]{{ع}} بوده‌اند ۳۱۵ تن دانسته، اما «[[باقر شریف قرشی]]» شمار این راویان را ۳۶۷ تن گفته است<ref>نک: مسند الامام الرضا و حیاة الامام علی بن موسی الرضا{{ع}} (مطالعه و بررسی).</ref>.
-نگاهی گذرا به «[[مسند امام رضا]]{{ع}}» تصویری اجمالی از گرایش‌های دانشگاه امام رضا{{ع}} و ویژگی‌های [[روزگار]] او در عرصه پرورش [[علمی]] و [[اخلاقی]] سازگار و همسو با شرایطی که [[امام]]{{ع}} در آن می‌زیست و نیز زمینه‌سازی برای [[آینده]] نزدیک و بلندمدت که [[امامان معصوم]]{{ع}} آن را [[تدارک]] دیده بودند، ترسیم می‌کند. روشن است که این نظریه، زاییده [[اندیشه]] نبوده، بلکه با نمود در مجموع [[نصوص]] و محتویات آن به اصالت آن پی می‌بریم؛ نصوصی که افق‌های روشنی را پیش روی [[پیروان]] [[اهل‌بیت]]{{عم}}؛ یعنی [[جماعت صالحان]] که [[خط فکری]]- [[سیاسی]] اهل‌بیت{{عم}} را پذیرفته و در راه [[عقیده]] [[ناب]] و اصول مبتنی بر [[حق]]، آماده هرگونه [[جانبازی]] و [[فداکاری]] بودند، گشوده‌اند.
-این دوره [[شاهد]] فزونی گرفتن فعالیت‌های گسترده علمی [[شیعیان]] و پیروان اهل‌بیت{{عم}} بود که در تألیف، تدوین، [[تدریس]]، [[روایت حدیث]] و دیگر عرصه‌های علمی رایج آن دوره، تبلور می‌یافت. همچنین شمار شاگردانی که پیرو اهل‌بیت{{عم}} بوده و به [[مدرسه]] [[فقیهان]] [[راوی]] پیوسته بودند چشم‌گیر و قابل توجه بود. نگاهی به فهرست راویان و با در نظر گرفتن قومیت‌ها، [[گرایش‌ها]] و سطح [[شناخت]] آنان و نیز از لابه‌لای [[پرسش‌ها]] و موضوعاتی که درباره آن از امام رضا{{ع}} روایت حدیث می‌کردند، به تلاش همه‌جانبه آنان در کسب دانش و [[سیراب شدن]] از زلال [[دانش امام]]{{ع}} پی می‌بریم.
-در اینجا به معرفی برخی از [[یاران امام رضا]]{{ع}} و آثار آنان می‌پردازیم:
-۱. [[یونس بن عبدالرحمن]]: ترجمه‌نگاران از «[[یونس بن عبد الرحمن]]»<ref>ابو محمد، [[یونس بن عبد الرحمن]]، مولای [[آل]] یقطین، [[ثقه]] و از [[اصحاب امام کاظم]]{{ع}} و [[امام رضا]]{{ع}} بود. در میان [[اصحاب]] ما خوش‏نام و مقدم بود و [[منزلت]] والایی داشت. «[[ابن ندیم]]» درباره او می‏گوید:
-[[یونس بن عبد الرحمن]] از اصحاب [[موسی بن جعفر]]{{ع}}، از [[موالی]] آل یقطین و [[علامه]] [[زمان]] خویش بود که کتاب‏های زیادی براساس [[مذهب شیعه]] نگاشت. آن‏گاه ابن ندیم کتاب‏های او را برشمرد.
-[[یونس]] از «[[اصحاب اجماع]]» بود. در [[روزگار]] هشام بن عبد الملک‏زاده شد. [[امام صادق]]{{ع}} را بین [[صفا و مروه]] [[زیارت]] کرد، اما روایتی از او نقل نکرد. از [[امام کاظم]]{{ع}} و [[حضرت رضا]]{{ع}} روایت [[حدیث]] کرد. حضرت رضا{{ع}} افراد را برای [[کسب دانش]] و گرفتن [[فتوا]] به او ارجاع می‏داد. او از کسانی بود که [[اموال]] زیادی را صرف [[وقف]] کرد. در [[سال ۲۰۸ق]]. بدرود [[زندگی]] گفت. خدایش [[رحمت]] کند.</ref>
-۲. [[صفوان بن یحیی]]: ترجمه‌نویسان از «صفوان بن یحیی»<ref>ابو محمد، [[صفوان بن یحیی بجلی کوفی]]، معروف به «[[بیاع السابری]]» از اصحاب امام کاظم{{ع}} و امام رضا{{ع}} و [[امام جواد]]{{ع}} بود و آن بزرگواران، [[فقاهت]] و [[دانش]] او را [[تأیید]] و تقریر کردند. او ثقه‏ای از اصحاب اجماع و [[وکیل امام رضا]]{{ع}} بود. او کتاب‏های فراوانی نگاشت. در [[پرهیزگاری]] و [[عبادت]] [[حق تعالی]] به مرتبه‏ای دست یافت که همانندی نداشت ([[بحار الانوار]]، ج۷۵، ص۳۳۷).
-[[شیخ طوسی]] درباره صفوان گفته است: از نظر [[محدثان]]، صفوان مؤثق‏ترین و [[عابدترین]] [[مردم]] روزگار خود بود. در یک شبانه‏روز یکصد و پنجاه رکعت [[نماز]] می‏‌گزارد، در سال سه ماه [[روزه]] می‏گرفت و همه ساله سه بار [[زکات]] می‏داد. دلیل این کار صفوان عهدی بود که با دو [[دوست]] خود کرده بود، به این شرح:
-او، «‌[[عبدالله بن جندب]]» و «[[علی بن نعمان]]» در [[خانه خدا]] همپیمان شدند که هرکدام از آن‏ها بمیرد، دیگری تا زمانی که زنده است برای او نماز گزارد، روزه بگیرد، [[حج]] به جای آورد و از طرف او زکات بدهد. ‌عبدالله و علی [[زندگی]] را [[وداع]] گفتند و صفوان ماند. از این‏رو و براساس پیمانی که با آنان بسته بود، به جای آنان [[نماز]] می‏گزارد، [[روزه]] می‏گرفت، [[زکات]] می‏داد، [[حج]] می‏کرد و هر کار [[نیکی]] که می‏کرد، به [[نیابت]] از آنان نیز مانند آن را انجام می‏داد... او از چهل تن از [[اصحاب امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] کرد.
-صفوان کتاب‌‏های زیادی نگاشت و در این عرصه همانند «[[حسین بن سعید]]» بود. همچنین کتابی شامل مسائل و [[روایات از امام کاظم]]{{ع}} دارد. صفوان در [[مدینه]] درگذشت و [[امام جواد]]{{ع}} [[حنوط]] و [[کفن]] او را فرستاد و به [[اسماعیل بن موسی]] فرمود تا بر پیکر او [[نماز]] گزارد. خدایش [[رحمت]] کند.
-([[طبرسی]]، [[الاحتجاج]]، ج۲، ص۱۸۴ و [[علامه حلی]]، [[خلاصة الأقوال]]، ص۱۷).</ref>
-۳. [[حسن بن محبوب]]: نیز از پرورش‌یافتگان [[مکتب اهل‌بیت]]{{عم}} بود که در عرصه تألیف و تدوین فعالیت داشت. کتاب‌های زیر از اوست: کتاب المشیخة؛ الحدود؛ الدیات؛ [[الفرائض]]؛ النکاح؛ الطلاق؛ النوادر (حدود یک هزار برگ)؛ التفسیر؛ العتق.
-کتاب‌های دیگری نیز نام برده‌اند که نگارندگان آنها به ترتیب: «[[عثمان بن عیسی رؤاسی]]»، «[[محمد بن ابی عمیر]]»، «[[علی بن یقطین]]» و «[[محمد بن عیسی یقطینی]]» بوده‌اند. «[[ابن شهر آشوب]]» درباره محمد بن عیسی یقطینی می‌گوید:
-«او هجده هزار و به نقلی پانزده هزار پرسشی را که از [[ابو الحسن علی بن موسی الرضا]] شده بود و نیز پاسخ‌های آن حضرت را گردآوری کرد»<ref>ر.ک: عبد الهادی فضلی، تاریخ التشریع الاسلامی، ص۱۸۰.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۰ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۰]]، ص ۲۴۲.</ref>
 ===[[احتجاجات]] [[امام رضا]]{{ع}}===