بدون خلاصۀ ویرایش
(←پانویس) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
*زیرا [[بداء]] تحت تأثیر دو عامل است: یکی [[اراده]] [[الله]] و دیگری [[اراده]] [[انسان]]. [[قضا]] یعنی عالم بالا و [[قدر]] یعنی عالم پایین، و [[اراده]] [[انسان]] میتواند در [[اراده]] غیر حتمی [[خدا]] تأثیر بگذارد؛ زیرا بنابر آنچه در [[روایات]] آمده، مراحل پنجگانهای از آغاز تا انجام یک فعل از سوی [[خدا]] وجود دارد: [[مشیت]]، [[اراده]]، تقدیر، [[قضا]] و [[امضا]]. تا قبل از [[امضا]] و قضای غیر حتمی، با عواملی مانند [[دعا]] و [[صدقه]] امکان نقض وجود دارد، اما وقتی [[امضا]] شد، دیگر قابل تغییر نیست<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۱.</ref>. | *زیرا [[بداء]] تحت تأثیر دو عامل است: یکی [[اراده]] [[الله]] و دیگری [[اراده]] [[انسان]]. [[قضا]] یعنی عالم بالا و [[قدر]] یعنی عالم پایین، و [[اراده]] [[انسان]] میتواند در [[اراده]] غیر حتمی [[خدا]] تأثیر بگذارد؛ زیرا بنابر آنچه در [[روایات]] آمده، مراحل پنجگانهای از آغاز تا انجام یک فعل از سوی [[خدا]] وجود دارد: [[مشیت]]، [[اراده]]، تقدیر، [[قضا]] و [[امضا]]. تا قبل از [[امضا]] و قضای غیر حتمی، با عواملی مانند [[دعا]] و [[صدقه]] امکان نقض وجود دارد، اما وقتی [[امضا]] شد، دیگر قابل تغییر نیست<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۵۱.</ref>. | ||
==بداء== | ==بداء== | ||
یکی از [[اعتقادات اسلامی]] که در [[مکتب اهلبیت]] مورد اهتمام بسیار قرار گرفته [[اعتقاد]] به بداء است. [[علمای امامیه]] نیز به تبع از [[اهلبیت]] [[عقیده]] به بداء را در کتب [[اعتقادی]] خود مطرح کرده به آن اهتمام ورزیدهاند. برخی [[آیات قرآن کریم]] و [[احادیث]] نقل شده در کتابهای [[شیعه]] و [[سنی]] به روشنی بر بداء دلالت دارند؛ اما برخی از علمای سنی بداء را [[انکار]] نموده پنداشتهاند بداء با [[علم ذاتی]] و [[ازلی]] [[خدا]] در [[تعارض]] است چنانچه [[فخر رازی]] در [[تفسیر]] خود در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>«خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک میکند و (یا در آن) مینویسد و لوح محفوظ نزد اوست» سوره رعد، آیه ۳۹.</ref>، اعتقاد به بداء را به [[شیعیان]] (روافض) نسبت داده، آن را به جهت اینکه مستلزم [[تغییر]] و تبدل در [[ذات الهی]] است محال میداند<ref>فخرالدین رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج۱۹، ص۵۲.</ref>؛ البته با توجه به مطالب گفته شده بیپایگی این مطلب کاملا روشن میشود.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۰.</ref> | یکی از [[اعتقادات اسلامی]] که در [[مکتب اهلبیت]] مورد اهتمام بسیار قرار گرفته [[اعتقاد]] به بداء است. [[علمای امامیه]] نیز به تبع از [[اهلبیت]] [[عقیده]] به بداء را در کتب [[اعتقادی]] خود مطرح کرده به آن اهتمام ورزیدهاند. برخی [[آیات قرآن کریم]] و [[احادیث]] نقل شده در کتابهای [[شیعه]] و [[سنی]] به روشنی بر بداء دلالت دارند؛ اما برخی از علمای سنی بداء را [[انکار]] نموده پنداشتهاند بداء با [[علم ذاتی]] و [[ازلی]] [[خدا]] در [[تعارض]] است چنانچه [[فخر رازی]] در [[تفسیر]] خود در ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ}}<ref>«خداوند هر چه را بخواهد (از لوح محفوظ) پاک میکند و (یا در آن) مینویسد و لوح محفوظ نزد اوست» سوره رعد، آیه ۳۹.</ref>، اعتقاد به بداء را به [[شیعیان]] (روافض) نسبت داده، آن را به جهت اینکه مستلزم [[تغییر]] و تبدل در [[ذات الهی]] است محال میداند<ref>فخرالدین رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج۱۹، ص۵۲.</ref>؛ البته با توجه به مطالب گفته شده بیپایگی این مطلب کاملا روشن میشود.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۰.</ref> | ||
==واژهشناسی بَداء== | ==واژهشناسی بَداء== | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
# خداوند دارای [[قدرت]] و [[سلطه]] مطلق بر هستی است و هر [[زمان]] بخواهد، میتواند تقدیری را جایگزین تقدیر دیگر سازد؛ درحالیکه به هر دو نوع تقدیر، [[علم]] قبلی داشته، هیچگونه تغییری نیز در علم وی راه نخواهد یافت؛ زیرا تقدیر نخست چنان نیست که [[قدرت خدا]] را محدود و [[توانایی]] دگرگون کردن آن را از او سلب کند؛ به دیگر سخن، [[خلاقیت]] و [[آفرینش]] و [[اعمال]] [[قدرت خداوند]]، [[استمرار]] داشته، به [[حکم]] {{متن قرآن|كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ}}<ref>«او هماره در کاری است» سوره الرحمن، آیه ۲۹.</ref> وی از امر آفرینش فارغ نگشته است و کار آفرینش همچنین ادامه دارد. نتیجه اینکه [[خداوند]] بر اساس [[قدرت]] گسترده، [[سلطه]] مطلقه، و دوام و استمرار خلاقیت میتواند هر [[زمان]] که بخواهد در [[مقدرات]] [[انسان]]، از عمر و روزی و غیره، [[تحول]]، ایجاد و مقدری را جایگزین مقدر قبلی نماید و هر دو تقدیر قبلاً در امالکتاب به ثبت رسیده است<ref>سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، ص۲۳۵ و۲۳۶.</ref>. | # خداوند دارای [[قدرت]] و [[سلطه]] مطلق بر هستی است و هر [[زمان]] بخواهد، میتواند تقدیری را جایگزین تقدیر دیگر سازد؛ درحالیکه به هر دو نوع تقدیر، [[علم]] قبلی داشته، هیچگونه تغییری نیز در علم وی راه نخواهد یافت؛ زیرا تقدیر نخست چنان نیست که [[قدرت خدا]] را محدود و [[توانایی]] دگرگون کردن آن را از او سلب کند؛ به دیگر سخن، [[خلاقیت]] و [[آفرینش]] و [[اعمال]] [[قدرت خداوند]]، [[استمرار]] داشته، به [[حکم]] {{متن قرآن|كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ}}<ref>«او هماره در کاری است» سوره الرحمن، آیه ۲۹.</ref> وی از امر آفرینش فارغ نگشته است و کار آفرینش همچنین ادامه دارد. نتیجه اینکه [[خداوند]] بر اساس [[قدرت]] گسترده، [[سلطه]] مطلقه، و دوام و استمرار خلاقیت میتواند هر [[زمان]] که بخواهد در [[مقدرات]] [[انسان]]، از عمر و روزی و غیره، [[تحول]]، ایجاد و مقدری را جایگزین مقدر قبلی نماید و هر دو تقدیر قبلاً در امالکتاب به ثبت رسیده است<ref>سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، ص۲۳۵ و۲۳۶.</ref>. | ||
# [[اعمال قدرت]] و سلطه خداوند و اقدام وی برای جایگزین کردن تقدیری جای تقدیر دیگر، بدون [[حکمت]] و [[مصلحت]] انجام نمیگیرد و بخشی از قضیه در گرو اعمال خود انسان است و او از طریق [[اختیار]] و [[برگزیدن]] و [[زندگی]] شایسته یا ناشایسته زمینه [[دگرگونی]] [[سرنوشت]] خویش را فراهم میسازد. فرض کنیم، [[انسانی]]، خدای ناکرده [[حقوق]] [[والدین]] و بستگان خود را مراعات نمیکند؛ طبعاً این [[عمل ناشایست]] او در سرنوشت او تأثیر ناخوشایندی خواهد داشت. اما اگر او در نیمه زندگی از کرده خود پشیمان گشته، از آن پس به [[وظایف]] خود در این باره اهتمام ورزد، در این صورت زمینه دگرگونی سرنوشت خود را فراهم کرده است و مشمول [[آیه]] {{متن قرآن|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ}} خواهد گشت؛ این مطلب در عکس قضیه نیز [[حاکم]] است<ref>سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، ص۲۳۶ و۲۳۷.</ref>. | # [[اعمال قدرت]] و سلطه خداوند و اقدام وی برای جایگزین کردن تقدیری جای تقدیر دیگر، بدون [[حکمت]] و [[مصلحت]] انجام نمیگیرد و بخشی از قضیه در گرو اعمال خود انسان است و او از طریق [[اختیار]] و [[برگزیدن]] و [[زندگی]] شایسته یا ناشایسته زمینه [[دگرگونی]] [[سرنوشت]] خویش را فراهم میسازد. فرض کنیم، [[انسانی]]، خدای ناکرده [[حقوق]] [[والدین]] و بستگان خود را مراعات نمیکند؛ طبعاً این [[عمل ناشایست]] او در سرنوشت او تأثیر ناخوشایندی خواهد داشت. اما اگر او در نیمه زندگی از کرده خود پشیمان گشته، از آن پس به [[وظایف]] خود در این باره اهتمام ورزد، در این صورت زمینه دگرگونی سرنوشت خود را فراهم کرده است و مشمول [[آیه]] {{متن قرآن|يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ}} خواهد گشت؛ این مطلب در عکس قضیه نیز [[حاکم]] است<ref>سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، ص۲۳۶ و۲۳۷.</ref>. | ||
با توجه به مطالب فوق، [[بداء]]، بدین معناست که اعمال خوب یا بد انسان در سرنوشت و مقدرات غیر حتمی او اثر میگذارد و منشأ تحولاتی در زندگی انسان میگردد و [[نیازمندی]] و [[توانگری]]، [[بیماری]] و [[سلامتی]]، کوتاهی و بلندی عمر، حوادث تلخ و شیرین، همگی نتیجه [[کارهای نیک]] و بد انسان است و اینکه در [[روایات]] فراوانی به انجام کارهای خوبی مانند [[دعا]]، [[صدقه]]، [[صله ارحام]] که آثار مثبت و سازندهای در [[حیات انسان]] و اجتناب از کارهای [[بدی]] مانند [[ظلم]] بر افراد، [[اذیت]] [[والدین]] و [[قطع رحم]]، که آثار [[ناگواری]] در [[زندگی]] [[انسان]] دارند بسیار تأکید شده، مؤید همین مطلب و [[اعتقاد]] به تأثیر کارهای خوب یا بد در زندگی انسان همان اعتقاد به [[بداء]] است.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۰.</ref> | با توجه به مطالب فوق، [[بداء]]، بدین معناست که اعمال خوب یا بد انسان در سرنوشت و مقدرات غیر حتمی او اثر میگذارد و منشأ تحولاتی در زندگی انسان میگردد و [[نیازمندی]] و [[توانگری]]، [[بیماری]] و [[سلامتی]]، کوتاهی و بلندی عمر، حوادث تلخ و شیرین، همگی نتیجه [[کارهای نیک]] و بد انسان است و اینکه در [[روایات]] فراوانی به انجام کارهای خوبی مانند [[دعا]]، [[صدقه]]، [[صله ارحام]] که آثار مثبت و سازندهای در [[حیات انسان]] و اجتناب از کارهای [[بدی]] مانند [[ظلم]] بر افراد، [[اذیت]] [[والدین]] و [[قطع رحم]]، که آثار [[ناگواری]] در [[زندگی]] [[انسان]] دارند بسیار تأکید شده، مؤید همین مطلب و [[اعتقاد]] به تأثیر کارهای خوب یا بد در زندگی انسان همان اعتقاد به [[بداء]] است.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۰.</ref> | ||
==بداء و [[نسخ]]== | ==بداء و [[نسخ]]== | ||
میدانیم که نسخ [[احکام]] از نظر همه [[مسلمانان]] جایز است؛ یعنی ممکن است حکمی در [[شریعت]] نازل شود و [[مردم]] نیز چنان تصور کنند که این [[حکم]] همیشگی و [[ابدی]] است، اما پس از مدتی نسخ آن حکم را شخص [[پیامبر]]{{صل}} اعلام کند و حکم دیگری جای آن را بگیرد؛ مثل داستان [[تغییر قبله]]. این، در [[حقیقت]]، یک نوع «بداء» است، ولی معمولاً در در [[امور تشریعی]] و [[قوانین]] و احکام، نام «نسخ» بر آن میگذارند؛ و نظیر آن را در امور [[تکوینی]]، «بداء» مینامند<ref>موسوی خوئی، [[سید]] ابوالقاسم، البیان فی [[تفسیر القرآن]]، ص۳۸۲.</ref>.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۲.</ref> | میدانیم که نسخ [[احکام]] از نظر همه [[مسلمانان]] جایز است؛ یعنی ممکن است حکمی در [[شریعت]] نازل شود و [[مردم]] نیز چنان تصور کنند که این [[حکم]] همیشگی و [[ابدی]] است، اما پس از مدتی نسخ آن حکم را شخص [[پیامبر]]{{صل}} اعلام کند و حکم دیگری جای آن را بگیرد؛ مثل داستان [[تغییر قبله]]. این، در [[حقیقت]]، یک نوع «بداء» است، ولی معمولاً در در [[امور تشریعی]] و [[قوانین]] و احکام، نام «نسخ» بر آن میگذارند؛ و نظیر آن را در امور [[تکوینی]]، «بداء» مینامند<ref>موسوی خوئی، [[سید]] ابوالقاسم، البیان فی [[تفسیر القرآن]]، ص۳۸۲.</ref>.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۲.</ref> | ||
==بداء در [[آیات]] و [[روایات]]== | ==بداء در [[آیات]] و [[روایات]]== | ||
| خط ۸۹: | خط ۸۹: | ||
# امام صادق{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَبْدُو لَهُ فِي شَيْءٍ لَمْ يَعْلَمْهُ أَمْسِ فَابْرَءُوا مِنْهُ}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۴، باب البداء و النسخ، ص۱۱۱، ح۳۰.</ref>؛ هر که بر این عقیده باشد که برای خداوند درباره چیزی بداء حاصل میشود که قبلا نمیدانسته است، از چنین کسی دوری کنید و بیزار باشید. | # امام صادق{{ع}} فرمودند: {{متن حدیث|مَنْ زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَبْدُو لَهُ فِي شَيْءٍ لَمْ يَعْلَمْهُ أَمْسِ فَابْرَءُوا مِنْهُ}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۴، باب البداء و النسخ، ص۱۱۱، ح۳۰.</ref>؛ هر که بر این عقیده باشد که برای خداوند درباره چیزی بداء حاصل میشود که قبلا نمیدانسته است، از چنین کسی دوری کنید و بیزار باشید. | ||
#ایشان در [[حدیثی]] دیگر فرموده است: {{متن حدیث|لَيْسَ شَيْءٌ يَبْدُو لَهُ إِلَّا وَ قَدْ كَانَ فِي عِلْمِهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَبْدُو لَهُ مِنْ جَهْلٍ}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۴، باب البداء و النسخ، ص۱۲۱، ح۳۱.</ref>؛ برای خداوند در هیچ چیزی بداء حاصل نمیشود مگر اینکه قبلاً میدانسته است؛ محققاً برای خدا از روی [[جهل]] بداء رخ نمیدهد. | #ایشان در [[حدیثی]] دیگر فرموده است: {{متن حدیث|لَيْسَ شَيْءٌ يَبْدُو لَهُ إِلَّا وَ قَدْ كَانَ فِي عِلْمِهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَبْدُو لَهُ مِنْ جَهْلٍ}}<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۴، باب البداء و النسخ، ص۱۲۱، ح۳۱.</ref>؛ برای خداوند در هیچ چیزی بداء حاصل نمیشود مگر اینکه قبلاً میدانسته است؛ محققاً برای خدا از روی [[جهل]] بداء رخ نمیدهد. | ||
#در دعای [[شب بیست و سوم]] [[ماه مبارک رمضان]] میخوانیم: {{متن حدیث|وَ إِنْ كُنْتُ مِنَ الْأَشْقِياءِ فَامْحُنِي مِنَ الْأَشْقِياءِ وَ اكْتُبْنِي مِنَ السُّعَداءِ}}<ref>قمی، شیخ عباس، مفاتیحالجنان، دعای شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان.</ref>.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۳.</ref> | #در دعای [[شب بیست و سوم]] [[ماه مبارک رمضان]] میخوانیم: {{متن حدیث|وَ إِنْ كُنْتُ مِنَ الْأَشْقِياءِ فَامْحُنِي مِنَ الْأَشْقِياءِ وَ اكْتُبْنِي مِنَ السُّعَداءِ}}<ref>قمی، شیخ عباس، مفاتیحالجنان، دعای شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان.</ref>.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۳.</ref> | ||
==[[دلایل عقلی]] بداء== | ==[[دلایل عقلی]] بداء== | ||
بداء، علاوه بر آنکه آموزهای نقلی است همچنین، از نظر [[عقلی]] و وجدانی نیز قابل [[فهم]] و [[اثبات]] است و در نتیجه، آموزهای تعبدی نیست. هر [[انسانی]] با مراجعه به [[وجدان]] و [[علم حضوری]] خود درمییابد که میتواند وضعیت موجود خود را به [[اختیار]] خویش [[تغییر]] دهد مثلاً، اگر [[فقیر]] است، میتواند با کار و [[تلاش فراوان]] به [[زندگی]] مرفهی دست یابد و یا اگر بیسواد است، میتواند با تلاش [[علمی]] و [[تحمل]] [[مشکلات]] [[یادگیری]] [[علم]]، فردی عالم و باسواد شود و...؛ این خود نشانه روشنی است بر اینکه [[خداوند]] [[سرنوشت انسان]] را در دست خود او قرار داده و اوست که با انجام کارهای شایسته یا [[ناشایست]] [[سرنوشت]] خود را رقم میزند. | بداء، علاوه بر آنکه آموزهای نقلی است همچنین، از نظر [[عقلی]] و وجدانی نیز قابل [[فهم]] و [[اثبات]] است و در نتیجه، آموزهای تعبدی نیست. هر [[انسانی]] با مراجعه به [[وجدان]] و [[علم حضوری]] خود درمییابد که میتواند وضعیت موجود خود را به [[اختیار]] خویش [[تغییر]] دهد مثلاً، اگر [[فقیر]] است، میتواند با کار و [[تلاش فراوان]] به [[زندگی]] مرفهی دست یابد و یا اگر بیسواد است، میتواند با تلاش [[علمی]] و [[تحمل]] [[مشکلات]] [[یادگیری]] [[علم]]، فردی عالم و باسواد شود و...؛ این خود نشانه روشنی است بر اینکه [[خداوند]] [[سرنوشت انسان]] را در دست خود او قرار داده و اوست که با انجام کارهای شایسته یا [[ناشایست]] [[سرنوشت]] خود را رقم میزند. | ||
دلیل دیگر این است که [[عقل]] همه [[کمالات]] را برای [[خدا]] اثبات میکند که از جمله کمالات، [[قدرت]] مطلق اوست. بر اساس [[قدرت مطلق خدا]] حتی پس از تقدیری خاص میتواند این تقدیر را تغییر دهد و تقدیر جدیدی را در [[لوح]] تقدیرات ثبت کند و این تقدیر جدید را در خارج جاری سازد. پس، [[انکار]] [[بداء]]، محدود کردن [[قدرت خدا]] و سلب کمالی از کمالات اوست که برخلاف [[حکم]] صریح عقل است.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۴.</ref> | دلیل دیگر این است که [[عقل]] همه [[کمالات]] را برای [[خدا]] اثبات میکند که از جمله کمالات، [[قدرت]] مطلق اوست. بر اساس [[قدرت مطلق خدا]] حتی پس از تقدیری خاص میتواند این تقدیر را تغییر دهد و تقدیر جدیدی را در [[لوح]] تقدیرات ثبت کند و این تقدیر جدید را در خارج جاری سازد. پس، [[انکار]] [[بداء]]، محدود کردن [[قدرت خدا]] و سلب کمالی از کمالات اوست که برخلاف [[حکم]] صریح عقل است.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۴.</ref> | ||
==آثار آموزه بداء== | ==آثار آموزه بداء== | ||
[[اعتقاد]] به اصل بداء دارای آثار مثبتی است؛ از قبیل: | [[اعتقاد]] به اصل بداء دارای آثار مثبتی است؛ از قبیل: | ||
# اعتقاد به بداء، اعتراف صریح بر این است که عالم در اصل [[وج]] [[ود]] و بقائش تحت [[سلطه]] [[قدرت الهی]] و اینکه [[اراده]] او در عالم نافذ و جاری است یعنی چنین نیست که پس از تقدیر امری، [[دست خدا]] بسته باشد، بلکه خداوند هرگاه اراده کند، امری را تغییر میدهد. | # اعتقاد به بداء، اعتراف صریح بر این است که عالم در اصل [[وج]] [[ود]] و بقائش تحت [[سلطه]] [[قدرت الهی]] و اینکه [[اراده]] او در عالم نافذ و جاری است یعنی چنین نیست که پس از تقدیر امری، [[دست خدا]] بسته باشد، بلکه خداوند هرگاه اراده کند، امری را تغییر میدهد. | ||
# اعتقاد به بداء و اینکه میتوان سرنوشت را تغییر داد، عبد را به سوی مولا میکشاند و او را به [[استجابت]] دعای او [[امیدوار]] و از [[معصیت]] دور میکند ولی انکار بداء و اینکه قلم تقدیر به هر صورت که رقم زده شده دیگر قابل تغییر نیست، موجب [[یأس]] و [[نومیدی]] [[بندگان]] میشود و دیگر دست [[دعا]] و [[تضرع]] به درگاه خداوند دراز نخواهند کرد؛ زیرا به تأثیر [[دعا]] و [[تضرع]] به درگاه [[خدای متعال]] به نفع خود [[اعتقادی]] ندارند.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۵.</ref> | # اعتقاد به بداء و اینکه میتوان سرنوشت را تغییر داد، عبد را به سوی مولا میکشاند و او را به [[استجابت]] دعای او [[امیدوار]] و از [[معصیت]] دور میکند ولی انکار بداء و اینکه قلم تقدیر به هر صورت که رقم زده شده دیگر قابل تغییر نیست، موجب [[یأس]] و [[نومیدی]] [[بندگان]] میشود و دیگر دست [[دعا]] و [[تضرع]] به درگاه خداوند دراز نخواهند کرد؛ زیرا به تأثیر [[دعا]] و [[تضرع]] به درگاه [[خدای متعال]] به نفع خود [[اعتقادی]] ندارند.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۱۵.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']] | # [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[بداء - جدی (مقاله)|مقاله «بداء»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||