تجسم اعمال: تفاوت میان نسخهها
←دلایل نقلی تجسم اعمال
بدون خلاصۀ ویرایش |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== چیستی تجسم اعمال == | == چیستی تجسم اعمال == | ||
منظور از تجسم [[اعمال]] نزد [[شیعیان]] این است که [[اعمال انسان]] خوب یا بد، [[باطنی]] دارد که این [[باطن]] در [[دنیا]] آشکار نمیشود؛ بلکه [[باطن]] این [[اعمال]] بعد از تغییر و تبدلاتی، در عالم [[آخرت]] جلوه میکند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۵۹-۱۸۰. </ref>. اما از نگاه [[علم کلام]] تجسم و [[تجسد اعمال]] یعنی رابطۀ میان عمل و جزا در [[آخرت]] نه قراردادی است و نه از نوع رابطۀ [[علی]] و معلولی، بلکه میان آنها رابطۀ عینیت و [[اتحاد]] [[حکم]] فرماست؛ یعنی آنچه در [[آخرت]] به عنوان [[پاداش]] یا [[کیفر]] به [[نیکوکاران]] و بدکاران اختصاص مییابد، تجسم خود عمل آنهاست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۰۸.</ref>. | منظور از تجسم [[اعمال]] نزد [[شیعیان]] این است که [[اعمال انسان]] خوب یا بد، [[باطنی]] دارد که این [[باطن]] در [[دنیا]] آشکار نمیشود؛ بلکه [[باطن]] این [[اعمال]] بعد از تغییر و تبدلاتی، در عالم [[آخرت]] جلوه میکند<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۵۹-۱۸۰. </ref>. اما از نگاه [[علم کلام]] تجسم و [[تجسد اعمال]] یعنی رابطۀ میان عمل و جزا در [[آخرت]] نه قراردادی است و نه از نوع رابطۀ [[علی]] و معلولی، بلکه میان آنها رابطۀ عینیت و [[اتحاد]] [[حکم]] فرماست؛ یعنی آنچه در [[آخرت]] به عنوان [[پاداش]] یا [[کیفر]] به [[نیکوکاران]] و بدکاران اختصاص مییابد، تجسم خود عمل آنهاست<ref>ر. ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۰۸.</ref>. | ||
== پیشینه بحث == | |||
زمینه اولیه طرح این بحث به دوران [[صدر اسلام]] بازمیگردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی میبردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطهای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده میشود<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که داراییهای یتیمان را به ستم میخورند جز این نیست که در شکم خود آتش میانبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن میگوید و بیان میشود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر همسنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] میآورد<ref>{{متن قرآن|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را میآورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمیتوان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان میکند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روحالمعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کمکم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال (مقاله)|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref> | |||
== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال == | == [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال == | ||