برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = صحابه | | | موضوع مرتبط = صحابه |
| | عنوان مدخل = حکم بن سعید بن عاص | | | عنوان مدخل = حکم بن عمرو بن شرید |
| | مداخل مرتبط = [[حکم بن سعید بن عاص در تاریخ اسلامی]] | | | مداخل مرتبط = [[حکم بن عمرو بن شرید در تاریخ اسلامی]] |
| | پرسش مرتبط = | | | پرسش مرتبط = |
| }} | | }} |
| == آشنایی اجمالی == | | == آشنایی اجمالی == |
| وی به [[بنوأمیة بن عبد شمس]]، از [[قبیله قریش]] [[نسب]] میبرد<ref>ابن کلبی، جمهره النسب، ج۱، ص۳۵؛ معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>. پدرش [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] ([[عاصی]])، از [[اشراف قریش]] و از [[دشمنان پیامبر]]{{صل}} بود که [[مشرک]] از [[دنیا]] رفت<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۳۵.</ref>. مادرش هند([[صفیه]]) دختر [[مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] است<ref>خلیفه بن خیاط، طبقات، ص۴۰؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref>.
| | نسبتش به [[ثعلبی]] [[گواه]] بر آن است که به بنو [[ثعلبه]] [[نسب]] میبرد، اما با توجه به وجود چند [[قبیله]] به نام بنو ثعلبه روشن نیست منظور کدام بنو ثعلبه است<ref>ر.ک: سمعانی، انساب، ج۱، ص۵۰۵.</ref>. افزون بر ثعلبی، به او نسبت تغلبی نیز دادهاند<ref>طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.</ref> که بر پایه آن، [[حکم]] منسوب به قبیله [[بنو تغلب بن وائل]] از عرب های [[عدنانی]] است<ref>سمعانی، انساب، ج۱، ص۴۶۹.</ref> و قاعدتاً یکی [[تصحیف]] دیگری است. |
| [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۵.</ref> میگوید: [[حکم]] قبل از [[فتح مکه]] [[اسلام]] آورد. بر اساس روایتی که از او نقل شده، هنگامی که به حضور [[پیامبر]]{{صل}} رسید، آن حضرت پرسید نامت چیست؟ در پاسخ گفت: حکم؛ [[رسول خدا]]{{صل}} هم نامش را به عبدالله[[تغییر]] داد<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰؛ ابن ابی عاصم، ج۱، ص۳۸۹؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴؛ ترمذی، سنن، ج۴، ص۲۱۳.</ref>. از این رو، برخی منابع<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۶۷۱؛ ابن عبدالبر، ج۳، ص۵۲؛ ابن حجر، الاصابه، ج۴، ص۹۹.</ref> با عنوان عبدالله بن سعید از او یاد کردهاند. گفتنی است در سند این [[روایت]] عبید بن عبدالرحمن قرار دارد که [[بخاری]]<ref>بخاری، تاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۳۰.</ref> در مورد آن مطمئن نیست. حکم از [[صحابه]] مشهور در [[مکه]] بود<ref>ابن حبان، مشاهیر علما الامصار، ص۶۱.</ref> که به دستور رسول خدا{{صل}} [[مأمور]] شد تا به [[مردم مدینه]] [[نوشتن]] بیاموزد<ref>مصعب بن عبدالله زبیری، ص۱۷۴؛ احمدی میانجی، ج۱، ص۱۴.</ref> و نیز [[نماینده]] حضرت در [[بازار]] [[مدینه]] شد<ref>خلیفه بن خیاط، تاریخ، ص۶۱-؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref>. چنان که منابع دیگری<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۱۲۶؛ ابن حزم، جمهره انساب، ص۸۰.</ref> وی را [[کارگزار رسول خدا]]{{صل}} در [[قری]] عربیه<ref>منطقههایی در سرزمین حجاز که از جمله آن خیبر، تبوک و فدک است؛ ر.ک: بکری، معجم ما استعجم، ج۳، ص۹۲۹.</ref> دانستهاند. سعید بن [[عمرو بن سعید بن عاص]] [[راوی]] اوست<ref>ابن ابیحاتم، الجرح التعدیل، ج۳، ص۱۱۷؛ ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۸۵.</ref>.
| | |
| در مورد پایان زندگیاش [[اختلاف]] بسیار است؛ برخی گفتهاند در [[جنگ بدر]] به [[شهادت]] رسید<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۳، ص۲۱۴؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۸۰.</ref> اما این مطلب ثابت نشده<ref>ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۷۱۴.</ref> و [[ابن اسحاق]] و [[موسی بن عقبه]]، وی را در شمار بدریها ذکر نکرده اند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> در ادامه شرح حالش میافزاید؛ اینکه [[سعید بن عمرو]] از او به طور مستقیم [[حدیث]] شنیده(البته اگر [[روایت]] منقطع نباشد) [[گواه]] بر آن است که [[مرگ]] وی دیرتر از [[جنگ بدر]] رخ داده است. همچنین [[شاهد]] دیگری وجود دارد که [[شهادت]] وی را در [[بدر]] رد میکند و آن، گزارش [[بلاذری]]<ref>بلاذری، انساب، ج۶، ص۴۹.</ref> است که متن آن چنین است: «وقتی [[برادر]] [[حکم]] به نام عاص در جنگ بدر به دست [[مسلمانان]] به [[قتل]] رسید، فرزند کوچکی داشت که [[حکم]] [[سرپرستی]] او را به عهده گرفت. روزی [[رسول خدا]]{{صل}} حکم را با [[نوجوانی]] (پسربچه) دید، فرمود: این کیست؟ حکم:گفت برادرزاده ام هست. در این حال [[پیامبر]]{{صل}} دستی بر سر [[نوجوان]] کشید و لباسی بر او پوشانید». بنابراین، بعید است وی در جنگ بدر به شهادت رسیده باشد. افزون بر آنکه برخی گفتهاند وی بعدها به [[شام]] رفت و در آنجا سکنا گزید<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref>. اگرچه ابن اسحاق<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۸۹.</ref> [[مصعب زبیری]]<ref>معصب زبیری، نسب قریش، ص۱۷۴.</ref>، [[بخاری]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۱، ص۷۷.</ref> و [[ابن عساکر]]<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۵۳.</ref> وی را از [[شهیدان]] [[نبرد موته]] [[سال]] هشتم دانستهاند، ولی بیشتر منابع<ref>ر.ک: ذهبی، تجرید اسما صحابه، ج۱، ص۳۱۵.</ref> گفتهاند وی در [[جنگ یمامه]] (سال۱۲) کشته شد<ref>خلیفه بن خیاط، التاریخ، ص۷۳؛ بلاذری، فتوح البلدان قاهره، ج۱، ص۱۰۹؛ ذهبی، تاریخ، ج۳، ص۶۳.</ref>. از او نسلی باقی نماند<ref>ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۴۶.</ref> ولی برادرانش خالد عمرو و [[ابان]] در شمار [[صحابه]] هستند<ref>ر.ک: مدخلهای مربوط.</ref>.<ref>[[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۹۹-۱۰۰.</ref>
| | وی از [[فرماندهان سپاه]] [[اسلام]] در [[زمان خلیفه دوم]] بود که در [[سال ۲۳ هجری]] [[سرزمین]] مکران<ref>از منطقه ای گسترده بین کرمان تا سند و عمان، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۱۸۰.</ref> را گشود و خبر [[پیروزی]] را در [[نامه]] ای به وسیله یکی از [[صحابه]] ([[صحار بن عباس عبدی]]) به سوی [[عمر بن خطاب]] فرستاد<ref>ثقفی، الغارات، ج۲، ص۷۸۷؛ طبری، تاریخ، ج۴، ص۱۸۱؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۳، ص۴۵.</ref>. گفتنی است در میان [[صحابهنگاران]] تنها [[ابن حجر]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۹۴.</ref> به سبب ذکر نام [[حکم]] در [[فتوحات]] و با توجه به مبنایش که فرماندهان سپاه در دوره نخستین [[خلافت]] از صحابه بودهاند<ref>ر.ک:ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۱۵.</ref>، [[ترجمه]] وی را در بخش اول [[الاصابه]] (صحابه) آورده است.<ref>[[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۳، ص۱۰۳-۱۰۴.</ref> |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
| {{مدخل وابسته}} | | {{مدخل وابسته}} |
| * [[قریش]] (قبیله) | | * [[بنو تغلب بن وائل]] (قبیله) |
| * [[ابو أحیحه سعید بن عاص]] (پدر)
| |
| * [[صفیه بنت مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم]] (مادر)
| |
| * [[عامر بن خالد بن عامر]] (جد)
| |
| * [[عیسی بن مسعود]] (نوه)
| |
| * [[یوسف بن مسعود]] (نوه)
| |
| * [[اسماعیل بن مسعود]] (نوه)
| |
| {{پایان مدخل وابسته}} | | {{پایان مدخل وابسته}} |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن سعید بن عاص»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] | | # [[پرونده:IM009659.jpg|22px]] [[رحمتالله بانشی|بانشی، رحمتالله]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۳ (کتاب)|'''مقاله «حکم بن عمرو بن شرید»، دانشنامه سیره نبوی ج۳''']] |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
