بنی‌ظفر: تفاوت میان نسخه‌ها

بنی‌ظفر (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۲

۱۳٬۲۶۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۳ اکتبر ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۰٬۱۲۹

ویرایش

@@ خط ۲۹: / خط ۲۹: @@
 علاوه بر نبردهای [[جاهلی]]، [[اخبار]] [[پیمان‌ها]] و [[احلاف]] هم که بخشی از برنامه‌های هر قبیله‌ای در [[حفظ]] [[بقاء]] و صیانت از [[منافع]] خود بود نیز، بخشی قابل توجه از [[تاریخ]] [[قبایل]] جاهلی از جمله بنی ظفر را به خود اختصاص می‌دهد. از میان احلاف و پیمان‌های مستقل شناخته شده بنی ظفر با قبایل و [[طوایف]] جاهلی می‌توان به [[هم‌پیمانی]] آنان با بنی اعمام خود [[بنی عبدالاشهل]]<ref>سمهودی، وفاء الوفاء بأخبار دار المصطفی، ج۱، ص۱۵۳.</ref> و [[بنی جحجبی]]<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۳، ص۱۶.</ref> و مشارکت با آنها در برخی حوادث و وقایع [[دوران جاهلی]] اشاره کرد.
 از [[ادیان]] و آیین‌های [[جاهلی]] این [[قوم]] خبر مستقلی به دست ما نرسیده است اما به نظر می‌رسد آنها نیز همراه با دیگر [[اقوام]] [[اوس]] و [[خزرجی]] خود، به [[پرستش]] [[بت‌ها]] از جمله [[بت]] «[[منات]]» که در منطقه [[حجاز]] و تهامه و در [[ساحل]] [[دریای سرخ]] میان [[مکه]] و [[مدینه]] در هفت میلی مدینه در محلی به نام «[[مشلّل]]» [[نصب]] شده بود و [[معبود]] شعب گوناگون [[ازدی]]، اعم از [[اوس و خزرج]]، [[خزاعه]]، [[غسان]] (نه [[غسانیان]] [[مسیحی]]) و [[ازد]] شنوءه به شمار می‌رفت<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴؛ محمد ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۹.</ref>، [[اشتغال]] داشتند. ضمن این که برخی نقل‌ها، از رواج برخی آیین‌های [[الهی]] از جمله [[یهودیت]] در بین [[مردم]] بنی ظفر حکایت دارد<ref>نقل است که رسول خدا{{صل}} زرهی از زره‌های خود را برای گرفتن مقداری جو، پیش مردی از قبیله بنی ظفر به نام «ابو شحم یهودی» گرو گذاشتند. (ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۷۹)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
+==بنی ظفر در دوران [[اسلامی]]==
+===بنی ظفر و [[پذیرش اسلام]]===
+نخستین مواجهه مردم این قوم با [[پیامبر]]{{صل}} و [[دین]] نو ظهورش به ایام تبلغ [[رسول خدا]]{{صل}} در میان [[قبایل عرب]] در [[موسم حج]] باز می‌گردد. رسول خدا{{صل}} از [[سال چهارم بعثت]]، در راستای انجام [[رسالت]] [[مقدس]] خویش، در موسم آمدن [[قبایل]] به مکه، نزد آنها می‌رفت و ایشان را به [[دین اسلام]] و [[یاری]] خویش می‌خواند. حضرت، در یکی از این موسم‌ها، پس از آنکه از آمدن [[قیس بن خطیم]] -که از دلاوران [[عرب]] و [[شاعری]] برجسته و چیره‌دست بود،-<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۰۵. برخی شعر او را بر شعر حسان ترجیح می‌دهند. حسان خود در این باره می‌گفت: «وقتی اعراب با ما رقابت می‌کنند و ما می‌خواهیم جوهر را از شعر خود بیرون بکشیم، با شعر قیس بن خطیم می‌آئیم». مرزبانی، معجم الشعرا، ص۲۳۸؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۲۰۵.</ref> به مکه خبر یافت، با او دیدار نمود و وی را به [[اسلام]] [[دعوت]] فرمود. قیس گفت: «می‌دانم آنچه تو مرا به آن امر می‌کنی، بهتر از آن چیزی است که خودم به آن امر می‌کنم؛ در نفسم هنوز هم مقداری از آن مشتهیات و [[امیال نفسانی]] باقی مانده است. بنا بر این می‌روم و از [[زنان]] و شراب [[لذت]] می‌برم، آن‌گاه، شما به [[سرزمین]] ما بیایید، من از شما [[پیروی]] خواهم کرد». او رفت؛ اما پیش از آنکه [[پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]] [[هجرت]] کند و او بتواند از ایشان پیروی کند، کشته شد<ref>مرزبانی، معجم الشعرا، ص۲۳۸.</ref>.
+اما فراگیری [[اسلام]] در میان [[مردم]] این [[قوم]] را باید به [[سال دوازدهم بعثت]] و در پی [[پیمان عقبه اول]] دانست. بعد از این [[پیمان]] و در پی آن، ظهور [[اسلام در مدینه]]، [[رسول]] [[ختمی مرتبت]]{{صل}}، [[مصعب بن عمیر]] را جهت [[تبلیغ اسلام]] و [[آموزش قرآن]] و [[احکام اسلام]] به مدینه اعزام فرمود<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۳۴؛ بیهقی، دلائل النبوه و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۴۳۱؛ تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، ج۱، ص۵۲.</ref>. با تلاش‌های مصعب بن عمیر و [[تبلیغات]] بی‌وقفه او، اسلام در تمام خانه‌های [[انصار]] آشکار شد و بیشتر خزرجی‌ها و نیز جمعی از مردم [[اوس]] که در قسمت‌های بالای [[شهر مدینه]] [[زندگی]] می‌کردند، [[مسلمان]] شدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۷.</ref>. این روند با ورود پیامبر{{صل}} به مدینه، ادامه یافت؛ چندان که دیری نگذشت که تقریباً تمامی خزرجی‌ها و بسیاری از تیره‌های [[اوسی]] از جمله تمامی مردم بنی عبد الأشهل، بنی ظفر، [[بنی حارثه]]، [[بنی معاویه]] و [[بنی عمرو بن عوف]] مسلمان شدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۸۳.</ref>.
+در [[پیمان عقبه دوم]]، که در [[سال سیزدهم بعثت]] با حضور هفتاد و سه تن از مردم تیره‌های مختلف دو [[قبیله]] [[اوس و خزرج]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۴۶۶-۴۵۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۵۲-۲۴۰.</ref>، -از جمله بنا بر برخی نقل‌ها، دو تن از مردان [[طایفه]] بنی ظفر: [[قتادة بن نعمان بن زید]]<ref>هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۴۵؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۴۶.</ref> و رفاعة بن عبدالمنذر بن [[رفاعه انصاری]]<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۴۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۸۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۷ بنا بر نقلی.</ref>- در مکانی به نام [[عقبه]] صورت گرفت، نومسلمانان یثرب ضمن [[میثاق]] با [[پیامبر]]{{صل}} با ایشان پیمان بستند که: در [[راحتی]] و [[سختی]] از پیامبر{{صل}} [[اطاعت]] کنند؛ در [[زمان]] [[تنگدستی]] و [[ثروت]] [[انفاق]] کنند؛ [[امر به معروف و نهی از منکر]] کنند؛ [[حق]] بگویند و از [[سرزنش]] دیگران نهراسند؛ به هنگام [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به یثرب از وی همچون [[دفاع از خود]]، [[زنان]] و فرزندانشان [[پشتیبانی]] و [[دفاع]] نمایند که در این صورت [[پاداش]] آنان [[بهشت]] می‌باشد. همچنین، [[مسلمانان]] یثرب یادآور شدند که بواسطه این [[بیعت]]، پیمان‌هایشان با [[یهود]] را قطع خواهند کرد به شرطی که پیامبر{{صل}} پس از [[پیروزی]]، آنها را رها نکند و به سوی [[قوم]] خود باز نگردد<ref>بیهقی، دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعه، ج۲، ص۴۴۷.</ref>. با این حال، حضور تنها دو تن از مردان این [[طایفه]] در [[پیمان عقبه دوم]]<ref>قتادة بن نعمان بن زید (هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۸۲؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۳۴۵؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۴۶) و رفاعة بن عبدالمنذر بن رفاعه انصاری (طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۴۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابه، ج۲، ص۲۸۱؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۲، ص۷۷).</ref>، آن هم بنا بر برخی نقلها و نیز حضور اندک [[مردم]] این قوم در [[جنگ بدر]] -که در بخش بعد بدان خواهیم پرداخت- می‌تواند حاکی از عدم [[استحکام]] [[اسلام]] در بین مردم این طایفه و استقبال کم‌رمق این قوم از این [[دین]]، دستکم در [[سال نخست هجرت]] از اسلام باشد.
+علاوه بر مردان بنی ظفر، جمعی از زنان این طایفه نیز از [[پیشگامان]] [[اسلام در مدینه]] و از [[بیعت کنندگان]] با [[رسول خدا]]{{صل}} در بدو ورود ایشان به شمار آمدند که از جمله آنها می‌توان از [[لیلی بنت خطیم]] -[[خواهر]] [[قیس بن خطیم بن عدی]]- نام برد. لیلی پس از ورود [[پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، نخستین زنی بود که به همراه دو دختر و دو نوه دختری خود به حضور آن حضرت رفت و نخستین بانویی بود که با حضرت بیعت کرد. وی در این دیدار، خود را به آن حضرت بخشید؛ اما افراد [[خاندان]] بنی ظفر از رسول خدا{{صل}} خواستند تا از پذیرش این درخواست منصرف شود و حضرت نیز چنین کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۵. نیز ر.ک: ابن حبیب [[بغدادی]]، المحبر، ص۴۱۳؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۸، ص۳۰۴.</ref>. از دیگر [[زنان]] پیشتاز این [[قوم]]، که پس از [[هجرت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} به [[مدینه]]، پس از [[قبول اسلام]]، با آن حضرت [[بیعت]] کردند می‌توان از: لبنی<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۵؛ ابن حبیب بغدادی، ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص، ص۴۱۳.</ref> و [[ریطه]]<ref>ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳.</ref> دیگر [[دختران]] [[خطیم بن عدی]]، [[أم سهل بنت نعمان بن زید]] -[[خواهر]] [[قتادة بن نعمان]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۵؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[حبیبه دختر قیس بن زید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۵؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۶۲.</ref>، [[عمره دختر مسعود بن أوس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳.</ref>، عمیره (عمره) بنت مسعود بن أوس<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[سهیمه دختر مسعود بن أوس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳.</ref>، [[أم سلمه بنت مسعود بن أوس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۳-۴۱۴.</ref>، [[حبیبه دختر مسعود بن أوس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[أم جندب دختر مسعود بن أوس]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۶؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج. ۸، ص۳۷۰.</ref>، [[عمیره دختر حارث بن عبدرزاح]] -خواهر [[نصر بن حارث بدری]]-<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷.</ref>، [[بشیره بنت نعمان بن حارث]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[أمیمه بنت نعمان بن حارث]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[بشیره بنت ثابت بن نعمان]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷.</ref>، [[عمیره دختر ثابت بن نعمان]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷.</ref>، [[عائشه بنت جزء بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[خلیده بنت حباب بن جزء بن عمرو]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۷؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۶، ص۸۶.</ref>، [[أم حارث دختر حارث بن عروه]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۸.</ref>، [[عیساء دختر حارث بن سواد]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، [[أم حبیب حبیبه بنت معتب بن عبید]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۵.</ref>، شمیله بنت حارث (أبیرق) بن عمرو<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴.</ref>، بریده دختر بشر بن حارث (أبیرق) بن عمرو<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۸؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۴-۴۱۵.</ref> و [[أم سماک بنت فضالة بن عدی]]<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۵۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۱۵.</ref> یاد کرد.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
 == منابع ==